Reza Pahlavi; Historia e një princi që nuk e do atdheun e tij

ParsToday- Reza Pahlavi, djali i Shahut të rrëzuar të Iranit, po përpiqet me çdo kusht të përmbushë ëndrrën e tij të dështuar për një monarki, madje duke bashkëpunuar me armiqtë në pushtimin e atdheut të tij ose duke vrarë gra dhe fëmijë nga terroristë të armatosur. Kjo pavarësisht faktit se ai vetë e di që babai dhe gjyshi i tij erdhën gjithashtu në pushtet nën presionin e forcave të huaja, por asnjëri prej tyre nuk vdiq ose nuk u varros në tokën iraniane.

Trazirat e fundit në Iran kanë marrë shumë vëmendje në mediat ndërkombëtare dhe perëndimore. Trazirat, të cilat filluan me një kërkesë sindikale nga disa tregtarë në pazarin e Teheranit, u shfrytëzuan shpejt dhe u morën peng nga disa media dhe lëvizje politike. Gilad Erdan, ish-përfaqësuesi i regjimit sionist në Kombet e Bashkuara, kohët e fundit në një intervistë me televizionin Channel 12 të regjimit sionist foli hapur rreth planifikimit të Mossadit dhe Agjencisë Qendrore të Inteligjencës (CIA) për të udhëhequr protestat në Iran dhe, madje edhe përtej kësaj, njoftoi "armatosjen e rebelëve". Koloneli amerikan në pension Lawrence Wilkerson gjithashtu pranoi rolin e shërbimeve të inteligjencës izraelite dhe perëndimore në nxitjen e protestave të fundit në Iran. Wilkerson tha: Protestat iraniane, të cilat financohen nga makina vrasëse e Trump, u rrëmbyen nga Mossadi, CIA dhe MI6. Në fund të fundit, operacionet e planifikuara të terroristëve të armatosur në pjesë të ndryshme të Iranit çuan në martirizimin e më shumë se 2,400 njerëzve të zakonshëm dhe forcave të sigurisë.

Ky incident terrorist mund të analizohet dhe hetohet nga aspekte të ndryshme, por në këtë artikull të Pars Today, ne do të përqendrohemi në një nga udhëheqësit dhe autorët kryesorë të këtij krimi të hapur kundër popullit iranian. Dikush që në sipërfaqe nuk i ngjan imazhit orientalist të mediave perëndimore të terroristëve salafistë në Irak ose Siri, dhe përkundrazi, madje këndon slogane të sekularizmit dhe demokracisë dhe që për vite me radhë ka jetuar në Shtetet e Bashkuara dhe Evropë. Në shikim të parë, dikush mund të mendojë se ai duhet të jetë spiun për një vend armiqësor ose një psikopat që kënaqet duke vrarë dhe torturuar njerëz të tjerë. Por ky person nuk është askush tjetër përveç djalit të Shahut të rrëzuar të Iranit, i njohur si "Princi Reza Pahlavi"!

Një superdebitor me 90 milionë paditës

Ish-Shahu iranian Mohammad Reza Pahlavi nxori gradualisht shuma të mëdha parash nga vendi gjatë mbretërimit të tij 37-vjeçar deri në momentet e tij të fundit në janar 1979. Pjesa më e madhe e këtyre parave erdhi nga shitja e naftës kombëtare të Iranit, dhe këto para u trashëguan nga djali i tij i madh Reza pas vdekjes së Shahut. The New York Times njoftoi në një raport të detajuar më 5 dhjetor 1980 se zyrtarët në Bankën Qendrore të atëhershme të Qeverisë Revolucionare të Iranit kishin zbuluar dhe i kishin siguruar gazetës dokumente që tregonin se "më shumë se 1 miliard dollarë fonde të identifikueshme ishin përvetësuar nga ish Shahu dhe familja e tij nga bankat dhe institucionet e tjera iraniane". Sipas raportit, disa nga këto parregullsi financiare përfshinin Fondacionin Pahlavi, një "organizatë në dukje bamirëse" e kontrolluar nga Mohammad Reza Shah. Një pjesë e madhe e kredive bankare të papaguara të Shahut (të paktën 180 milionë dollarë) i përkisnin Bankës së Iranit, e cila ishte 100 për qind në pronësi të Fondacionit Pahlavi. Në këtë kontekst, "hetuesit thonë se kanë regjistruar më shumë se 50 milionë dollarë në transferta parash që lidhen me Shahun nga Irani në llogari sekrete bankare një vit para rrëzimit të tij".

Uebsajti celebritynetworth e vlerësoi pasurinë personale neto të ish-Shahut të Iranit në 2 miliardë dollarë në kohën e vdekjes së tij në vitin 1980, ekuivalente me rreth 7.2 miliardë dollarë sot. "Pasuria e tij vinte nga një rrjet i gjerë asetesh në pothuajse çdo sektor të madh të ekonomisë iraniane, rrjedha të ardhurash nga rezervat e mëdha të naftës në vend dhe mjete financiare të errëta si Fondacioni Pahlavi. Në kohën kur Mohammad Reza Shah u largua nga Irani, ai dhe familja e tij e zgjeruar vlerësohet se kishin transferuar 4 miliardë dollarë pasuri jashtë vendit. Nga kjo, Shahu kontrollonte drejtpërdrejt të paktën 1 miliard dollarë, kryesisht të mbajtura në llogari bankare zvicerane. Disa vlerësime të pavarura e çojnë pasurinë totale të familjes Pahlavi në 20 miliardë dollarë ose më shumë." Sipas një raporti në gazetën britanike The Telegraph më 26 janar 2026, Reza Pahlavi, 65 vjeç, banon në "një shtëpi luksoze me shtatë dhoma gjumi" në "një periferi të pasur të Uashingtonit, pranë lumit Potomac". Në një intervistë në vitin 2023, ai pranoi se edhe nëse monarkia iraniane do t’i dorëzohej, ai nuk do të banonte në Iran dhe do të udhëtonte midis Teheranit dhe Uashingtonit për shkak të pranisë së familjes dhe miqve të tij në Uashington.

Raporti i Telegraph shton se burimi i të ardhurave të Reza Pahlavi gjatë 47 viteve të fundit që ai ka jetuar jashtë Iranit janë paratë që Shahu mori nga Irani. Trashëgimia e madhe e lënë nga babai i tij, e bëri Rezain të mos mendonte kurrë për ndonjë punë tjetër përveç "të qenit princ". Disa gazetarë dhe aktivistë të medias iranianë që kanë pasur përvojën e shoqërimit të ngushtë me princin kanë pohuar se ai e sheh natën ushtrinë e tij imagjinare. Ironia e hidhur e historisë është se Reza Pahlavi, me një histori financiare kaq të errët, e paraqet veten në intervista si një mbështetës të klasave të ulëta në Iran dhe i inkurajon ata të protestojnë, të bëjnë grevë dhe të sabotojnë kundër Republikës Islamike. Kjo ndërsa, sipas statistikave të Bankës Botërore në vitin 1977, një vit para rënies së monarkisë Pahlavi, rreth gjysma e popullit iranian (46 përqind) ishte nën kufirin e varfërisë.

Nga grushti i shtetit në pushtimin ushtarak; Demokracia në stilin Pahlavi

Sipas faqes së lajmeve Fairobserver, Reza Khan Mirpanj, gjyshi i Princit Reza Pahlavi, mori pushtetin nëpërmjet një grushti shteti të kryer me ndërhyrje dhe mbështetje të drejtpërdrejtë britanike kundër qeverisë së atëhershme iraniane (dinastia Kaxhar) më 22 shkurt 1921. Pesë vjet më vonë, ai zyrtarisht e shpalli veten Shah të Iranit dhe qëndroi në pushtet deri më 16 shtator 1941, kur Aleatët, përfshirë Rusinë dhe Britaninë, sulmuan Iranin nga veriu dhe jugu në Luftën e Dytë Botërore. Gazetari dhe autori polak Ryszard Kapuszinski shkruan në librin e tij Shah i Shahëve: "Pasi pushtoi Iranin, Britania i dërgoi një mesazh Reza Shahut duke i kërkuar atij të abdikonte dhe t'ia dorëzonte fronin princit të tij të kurorës." Me fjalë të tjera, themeluesi i dinastisë Pahlavi erdhi në pushtet nëpërmjet një grushti shteti nga një vend i huaj dhe u rrëzua nga pushtimi i të njëjtit vend.

Historia e Shahut të dytë të dinastisë Pahlavi, Mohammad Reza, nuk është shumë e ndryshme nga ajo e babait të tij. CNN në një raport të datës 18 qershor 2025, të shkruar nga Helen Reagan, se Mohammad Mossadegh, Kryeministri i Iranit nga viti 1951 deri në vitin 1953, i cili u zgjodh ligjërisht dhe demokratikisht në këtë pozicion, fitoi popullaritet të jashtëzakonshëm pasi shtetëzoi industrinë e naftës dhe i largoi britanikët nga nafta iraniane. Shahu, i cili kishte frikë nga suksesi dhe popullariteti i Mossadegh dhe e shihte atë si një kërcënim për mbijetesën e monarkisë së tij, kreu një grusht shteti kundër qeverisë kombëtare të Mossadegh me ndihmën e amerikanëve në një operacion të quajtur "Ajax" më 19 gusht 1953. Në vitin 2013, dokumente të reja u publikuan nga CIA, e cila për herë të parë konfirmoi zyrtarisht përfshirjen e kësaj agjencie në këtë grusht shteti. Ish-Presidenti i SHBA-së, Barack Obama, në vitin 2009gjithashtu pranoi përfshirjen në grushtin e shtetit kundër qeverisë së Mossadegh.

Gazeta The Guardian në tetor 2023 raportoi: “CIA ka pranuar se grushti i shtetit anti-iranian i vitit 1953 që ajo mbështeti ishte jodemokratik.” Megjithatë, Reza Pahlavi, i cili e konsideron veten trashëgimtar të plotë të trashëgimisë së babait dhe gjyshit të tij, ende nuk i ka dënuar kategorikisht veprimet e babait të tij ose nuk ka dhënë një përgjigje të qartë për paqartësitë në këtë drejtim. 25 vitet e ardhshme të mbretërimit të Mohammad Reza Shah pas grushtit të shtetit të vitit 1953 u shënuan nga represioni i “Savak” (Organizata Shtetërore e Inteligjencës dhe Sigurisë) dhe ndërhyrjet perëndimore në punët iraniane. Këto politika zemëruan popullin iranian, i cili përfundimisht u revoltua kundër tij nën udhëheqjen e Imam Khomeinit. Megjithatë, ashtu si babai i tij, Shahu deri në fund të jetës së tij fajësoi të huajt për rënien e tij.

Tani, 72 vjet pas këtyre ngjarjeve, Reza Pahlavi duket se e ka kuptuar se, ashtu si paraardhësit e tij, ai nuk është shumë i suksesshëm në tërheqjen e vëmendjes së popullit iranian. Prandaj, për të realizuar ëndrrën e tij të kahershme për të rivendosur monarkinë dhe për t'u ulur në "Fronin e Shahut" (siç e ka pranuar revista Telegraph), në vend të metodave të zakonshme të luftës politike dhe konkurrencës demokratike, ai i është drejtuar të njëjtës ide të vjetër dhe i është drejtuar agjentëve të huaj për ta vendosur në fron si paraardhësit e tij. Gazeta Washington Post më 19 qershor 2025, në një artikull që i referohej rolit të Shteteve të Bashkuara në grushtin e shtetit kundër qeverisë së Mossadegh, përmendi luftën e imponuar nga Izraeli kundër Iranit si një platformë të përshtatshme për ndryshimin e qeverisë iraniane.

Al Jazeera gjithashtu në një raport të titulluar "Amerika mbështeti ndryshimin e regjimit në Iran në vitin 1953" deklaroi: A ka ndërmend Trump ta përsërisë atë?" sepse sulmi ushtarak izraelit i quajtur "Ngritja e Luanëve" është një emër simbolik dhe i referohet flamurit të ish-regjimit (Pahlavi). Gazeta Telegraph në raportin e saj përmendi gjithashtu kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu si mbështetësin më të madh të Princit Pahlavi. Nga ana tjetër, faqja e lajmeve New Arab më 18 prill 2023, në përgjigje të vizitës së Reza Pahlavi në territoret e pushtuara, shkroi se veprimi i tij shkaktoi kritika dhe tallje nga një gamë e gjerë iranianësh me pikëpamje të ndryshme politike. Për shembull, Ali Afshari, një kundërshtar i Republikës Islamike, kritikoi Reza Pahlavi për deklaratën se kishte udhëtuar në territoret e pushtuara për të përcjellë "miqësinë e popullit iranian" dhe tha: "Reza Pahlavi mund të përcjellë vetëm mesazhin e miqësisë së tij dhe, në rastin më të mirë, të mbështetësve të tij në Izrael. Ai nuk përfaqëson popullin iranian." Afshari shtoi: Pranimi i një ftese nga një regjim i tillë nuk është një nder, por një turp!

Ka pak njerëz në historinë botërore që do ta tradhtonin atdheun e tyre dhe do të gëzoheshin për pushtimin e atdheut të tyre nga të huajt, por Reza Pahlavi dhe këshilltarët e tij janë ndoshta të vetmit që jo vetëm mbështetën sulmin amerikan dhe sionist ndaj Iranit në qershor 2025, por gjithashtu i nxitën vazhdimisht zyrtarët amerikanë dhe izraelitë të sulmonin Iranin para dhe pas luftës 12-ditore në të cilën u martirizuan më shumë se 1,000 iranianë. Ashtu siç princi preferon të argëtohet në Uashington me miqtë e tij për të mbretëruar dhe jetuar në Iran, ai nuk ndien shumë përgjegjësi ndaj mbështetësve të tij. Për shembull, më pak se dy javë më parë, Reza Pahlavi në një intervistë me rrjetin amerikan CBS News, duke iu referuar trazirave në Iran dhe vdekjeve të njerëzve tha: "Kjo është një luftë dhe çdo luftë ka viktima". Gjithashtu, një numër monarkistësh të shquar, në fillim të mandatit të parë të Donald Trump, i kërkuan atij në një letër të shtonte sanksionet ekonomike kundër Iranit, sanksione që, sipas një raporti të New York Times më 24 qershor 2019, do të ushtrojnë qartë presion mbi popullin iranian dhe do të çojnë në rritjen e varfërisë dhe inflacionit. Midis 30 nënshkruesve të kësaj letre janë emrat e “Ahmad Batebi”, “Majid Mohammadi”, “Amir Hossein Etemadi”, “Arash Sobhani” dhe disa këshilltarëve të tjerë dhe bashkëpunëtorëve të ngushtë të Reza Pahlavi.

Ju lutem më merrni seriozisht!

Reza Pahlavi është përpjekur shumë për të fituar mbështetjen dhe bashkëpunimin e udhëheqësve perëndimorë në avantazhin e tij. Por udhëheqësit perëndimorë duket se e njohin shoqërinë iraniane dhe shijet politike të popullit më mirë se "djali i Shahut". The Telegraph raportoi më 12 janar 2026: "Reza Pahlavi bëri një udhëtim urgjent në Evropë në shkurt 2025 për të provuar të bindte udhëheqësit perëndimorë të përgatiteshin për rënien e Republikës Islamike. Megjithatë, atij iu refuzuan ftesat për ngjarje kyçe dhe pati vështirësi në takimin me figura të larta qeveritare." Raporti shtoi: "Ndërsa Trump ka sugjeruar se mund të ndërhyjë ushtarakisht në Iran dhe janë paraqitur mundësi për një sulm, disa po pyesin se sa është vërtet i gatshëm Trump ta mbështesë Reza Pahlavi-n? "Ekspertët besojnë se ata të dy jetojnë afër njëri-tjetrit, por në shumë aspekte janë të largët."

Arash Azizi, autor i librit "Çfarë duan iranianët", beson se Pahlavi personalisht nuk ka cilësitë që do ta tërhiqnin Trumpin; atij i mungon karizma personale. Sipas Telegraph, "shumica e njerëzve" pajtohen se Reza Pahlavi "absolutisht" nuk është një kandidat i përshtatshëm për të zëvendësuar qeverinë iraniane. Në këtë drejtim, ish-kongresmeni amerikan Matt Gates deklaroi se Reza Pahlavi është thjesht "djali i një personi të korruptuar" që e sollëm në pushtet në Iran, por u hoq nga pushteti. "Është si një ëndërr që ata mendojnë se ndoshta Rezai do të kthehet dhe do të drejtojë Iranin; por ai nuk do të pranohet."

Gjithashtu, Ali Javanmardi, një këshilltar i lartë i Zërit të Amerikës, njoftoi së fundmi se "përpjekjet e projektuara" kanë arritur në një nivel të tillë sa një nga ambasadorët e rëndësishëm të SHBA-së në Evropë, ambasadori i SHBA-së në Belgjikë, i cili ishte i keqinformuar, mori pjesë në një demonstratë masive për shkak të pro-iranizmit të tij. " Ky veprim u keqpërdor aq shumë saqë atij iu desh të shpjegonte se politika e SHBA-së ishte ndjekja e politikës së Trump ndaj Iranit (domethënë, mbështetjen e protestuesve iranianë). Ai shkroi: "Ky është informacion i rremë, i shtrembëruar dhe i sajuar! Kthimi i Iranit në të kaluarën nuk është i mundur." E gjithë kjo ndërkohë që Trump në disa postime të qarta në Twitter muajin e kaluar, e ka kërcënuar Republikën Islamike me agresion ushtarak, ndërsa ka deklaruar solidaritet me protestuesit iranianë.

BBC Persian gjithashtu në një raport më 15 janar 2026 mbuloi qëndrimet e medias turke mbi ngjarjet e fundit në Iran, dhe shkroi: “Një pjesë e konsiderueshme e përmbajtjes së medias turke i është kushtuar rolit të mundshëm të Reza Pahlavi. “Shumica e analistëve në programet televizive të njohura turke, përfshirë Haberturk dhe CNN Turk, kanë theksuar se ai nuk ka një bazë të rëndësishme shoqërore brenda Iranit.” Profesori i universitetit Ali Burak Daricli sqaroi gjithashtu në një intervistë televizive se protestuesit iranianë nuk duan që monarkia të kthehet.

Gazetat dhe mediat pranë qeverisë turke, përfshirë Hurriyet dhe Meliet, kanë shkuar edhe më tej dhe kanë akuzuar Reza Pahlavin se ka lidhje të ngushta me Izraelin dhe Perëndimin. Disa raporte e kanë krahasuar qëndrimin e tij në protesta me historinë e “Kalit të Trojës” dhe kanë pohuar se Perëndimi po kërkon të përdorë protesta të tilla për të krijuar një strukturë politike në Iran që është në përputhje me interesat e tij. Edhe mediat kritike ndaj qeverisë turke kanë shprehur skepticizëm në lidhje me “markën mediatike” të Reza Pahlavi.

Burimet e përdorura:

https://www.bbc.com/persian/articles/c368x9ek5p7o

https://www.nytimes.com/1979/12/05/archives/iranians-say-records-show-shah-diverted-1-billion-iranians-charge.html?smid=url-share

https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/01/12/prince-of-iran-conjures-a-revolution-from-wealthy-suburb/

https://www.nytimes.com/2019/06/24/us/politics/iran-sanctions.html

https://theconversation.com/the-rise-of-reza-pahlavi-iranian-opposition-leader-or-opportunist-273423

https://www.theguardian.com/us-news/2023/oct/13/cia-1953-iran-coup-undemocratic-argo?CMP=share_btn_url

https://www.newarab.com/news/iranian-activists-condemn-reza-pahlavis-visit-israel

https://aje.io/893ejy

https://www.bbc.com/news/articles/c62wx1gr8y4o

https://www.cnn.com/2025/06/18/middleeast/us-toppled-iranian-government-before-hnk-intl

https://www.washingtonpost.com/history/2025/06/19/iran-coup-1953-us-role/

https://www.fairobserver.com/politics/the-dirty-secrets-about-how-reza-shah-destroyed-iran/

https://www.celebritynetworth.com/richest-politicians/royals/mohammad-reza-pahlavi-net-worth/

https://iranwire.com/en/news/147493-irans-exiled-prince-reza-pahlavi-calls-on-protesters-to-take-over-city-centers-as-unrest-spreads/

mehrnews.com/x3b8cd

hamshahrionline.ir/xbCWr

https://dnws.ir/002Oob

https://www.alef.ir/news/4001110004.html?show=text

https://ensafnews.com/?p=444773

http://www.mojerasa.ir/khabar/16579/

https://www.tabnak.ir/0053ew

fdn.ir/223157

https://www.ncr-iran.org/en/demonization-articles-analyses/selling-a-dead-horse-reza-pahlavis-bid-to-market-a-trashed-monarchy/

https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%85%D8%B5%D8%AF%D9%82

https://en.wikipedia.org/wiki/1953_Iranian_coup_d%27%C3%A9tat

https://en.wikipedia.org/wiki/Mohammad_Mosaddegh

https://iichs.ir/vdcf.cdmiw6dtcgiaw.html

https://en.wikipedia.org/wiki/Shah_of_Shahs_(book)

https://en.wikipedia.org/wiki/Reza_Shah

https://www.hamshahrionline.ir/amp/1010677/

https://en.wikipedia.org/wiki/1921_Persian_coup_d%27%C3%A9tat

khabaronline.ir/xdPz2

https://iichs.ir/vdcf.cdmiw6dj1giaw.html

https://intpolicydigest.org/iran-s-pretender-in-exile-the-farce-of-reza-pahlavi/

https://ana.ir/004IIA

https://www.hamshahrionline.ir/amp/1011323/

https://www.tehrantimes.com/news/420032/Paulo-Coelho-to-Reza-Pahlavi-Shut-up