Bercam’ı kurtarmak için Avrupa’nın yeni adımları

İran’ın Bercam çerçevesinde yeni nükleer faaliyetlere başlayacağını duyurması ve de Bercam’dan muhtemel çıkışı uyarısı ardından Avrupalıların Bercam’ı koruma çalışmaları yoğunlaştı. Bu bağlamda Avrupa diplomatik ve pratik girişimlerini gerçekleştirmeye başladı.

Bu bağlamda Almanya, Fransa ve Britanya dışişleri ve maliye bakanları 4 haziran tarihinde Amerikalı mevkidaşlarına, AB dış siyaset yüksek temsilcisi Federica Mogherini imzasıyla gönderdikleri yazıda, İran’ın Bercam’dan muhtemel çıkışı ve sonuçları hakkında endişeli olduklarını, Washington’dan İran ile çalışan firmalarına yaptırım uygulamamasını istediler. 
Amerikalı yetkililere hitaben yazılan bu mektupta “İran’ın Bercam nükleer anlaşmadan çekilmesinin bölgede daha fazla istikrarsızlığa neden olabileceği” açıkça belirtiliyor. Avrupalıların bu tutumu, İran Atom Enerji Kurumu İAEK’nın pazartesi günü UAEA’ya gönderdiği mektupta Bercam nükleer anlaşma çerçevesinde uranyum zenginleştirme kapasitesini arttırmak istediğini belirttiği ardından geldi. İslam inkılabı rehberi Ayetullah seyit Ali Hamenei İAEK’a “bir an önce şimdilik Bercam nükleer anlaşma çerçevesinde  190 bin SWU’ya ulaşmak için gereken hazırlıklara başlama” direktif ferdi. Bu tutum İran’ın Bercam nükleer anlaşmadaki çıkarlarının sağlanmaması halinde anlaşmadan çekileceği konusundaki ciddiyetini gösterirken, Avrupalıların önemli oranda kaygılanmalarına sebep oldu. 
Fransa cumhurbaşkanı Emanuel Macron İran’ın son nükleer kararlarının yasal olmasından haberdar olduğunu, fakat İran tarafından alınan bu kararın gerçekleşmesi durumda gerginliğin artmasından endişeli olduğunu belirtti. bu arada Avrupa komisyonu da Çarşamba günü “önleyici yasaları” İran hakkında uygulamak için güncelleştirdi. Bu yasalar, İran’da faaliyet yapan Avrupalı firmalara karşı Amerika’nın sınır ötesi yaptırım sonuçlarından korumaya imkan sağlıyor. 
Önleyici yasalar ilk kez 1996 yılında ve küba yaptırımlarını bypass etmek için onaylandı fakat hiçbir zaman gerçekleşmedi. Bu yasaların İran hakkında geçerli olması için, uygulanan reformlarla güncelleşmesi gerekiyordu. AB üyeleri tarafından hiçbir itirazın olmaması durumunda bu yasa Ağustos 2018’den ve Amerika’nın İran’a karşı yaptırımların ilk etabı ile birlikte yürürlüğe girecektir. Söz konusu yasalar, Avrupalı firmaları Amerika’nın sınır dışı yaptırımlarına uymalarını yasaklıyor. Sözkonusu firmalar ayrıca tazminat alma hakkına da sahip olacaklardır. 
Avrupa komisyonu ayrıca İran’da yatırım yapan Avrupalı bankalardan, İran’daki Avrupalı yatırımcılara destek vermesini sağlayacak bir yasa onayladı. 
Tüm bu çalışmalar Avrupa’nın Bercam nükleer anlaşmasını korumaya sayalı çalışmalarının yeni turunu gösteriyor. Şimdi sadece Avrupa değil, genel olarak 5+1’in diğer üyelerinin bir kez ve sonsuza kadar Amerika ve Trump’ın tek yanlı siyasetleri ve zorbalığına karşı kozlarını paylaşma zamanı gelmiştir. 
Almanya başbakanı Angela Merkel Avrupa ve Amerika başkanı Donald Trump arasında Bercam nükleer anlaşma ile ilgili ihtilafların ciddi olduğunu belirtti.
Bercam nükleer anlaşması esasen İran ve BMGK 5 daimi üyesi olan Rusya, Çin, Fransa, İngiltere ve Amerika ile Almanya’dan oluşan 5+1 grubu arasında İran nükleer çalışmaları hakkındaki ihtilafları çözme bağlamında randımanını ve geçerliliğini göstermişti. Bercam nükleer anlaşmanın feshedilmesi hiç şüphesiz Avrupa için çeşitli yönlerden büyük bir yenilgi sayılıyor. İran şimdiye kadar Bercam anlaşması konusundaki sadakatini ve sorumluluklarına bağlılığını ispatlamıştır; bu konu UAEA tarafından yayınlanan 11 raporda da onaylanmıştır. Bu yüzden artık sıra Avrupa’dadır. Artık Avrupa kendi güvenliği ve ekonomi çıkarları bağlamına Bercam nükleer anlaşmanın korunması için gereken girişimlerde bulunması gerekiyor./