Avrupa Parlamentosu'nun Avrupa Yatırım Bankası'nın İran ile işbirliği planına desteği
Avrupa parlamento üyeleri dün, Avrupa Yatırım Bankası'nın nükleer anlaşmanın korunması için İran ile işbirliği planını desteklediler.
Avrupa Yatırım Bankası, AB'nin istediği ülkelere mali hizmetler sunması için mali kolu sayılıyor. Bu çerçevede Brüksel, ABD'nin nükleer anlaşmadan çekildikten sonra yaptırımları geri getirme kararına göre İran ile ticari ilişkilerini korumak için Avrupa Yatırım Bankası'nın hizmetlerinden yararlanmaya çalışıyor.
Avrupalı temsilciler oybirliğiyle Avrupa Yatırım Bankası'nın İran ile işbirliğinin kısıtlanmasını isteyen aşırı sağcı temsilcilerin tasarısına engel oldular. Serbest Avrupa ve Direkt Demokrasi adlı aşırı sağcı grup-EFDD, Avrupa Komisyonunun Avrupa Yatırım Bankası'nın İran'da ticari faaliyetlerine yönelik kısıtlamaların kaldırılması için sunduğu önerisinin engellenmesini teklif etmiştir. Ancak tasarı, 93 evete karşı 553 hayır ve 11 çekimser oyla reddedildi.
Avrupa Parlamentosu'nun aldığı bu karar Avrupa Yatırım Bankası'nı İran ile işbirliği için bağlayıcılık getirmese de, AB'nin nükleer anlaşmanın korunmasına dair genel yaklaşımı için AB'ye bağlı bu finans kuruluş İran ile mali ve ekonomik ilişkilerinin artırılması doğrultusunda hareket edecek.
İran ile ticaret, Avrupa Yatırım Bankası için büyük sonuçlara yol açıp, ABD pazarlarında kazanç elde etme kapasitesini kısıtlayabilecek. Teknik olarak, Avrupa ülkeleri, Avrupa Komisyonunun bu planının önüne daha geçebilirler, ancak AB'nin nükleer anlaşmaya yönelik yaklaşımı nedeniyle Avrupalıların bunu yapacakları beklenmiyor.
Avrupa Parlamentosu üyelerinden Siegfried Muresan şöyle diyor: "Uygun projeler olması halinde Avrupa Yatırım Bankası'na İran'daki projelere yatırım yapma gücünü vereceğiz. İran ile imzalanan nükleer anlaşma Avrupa güvenliği için iyidir."
ABD'nin nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından Avrupalı ülkeler, güvenlik, politika ve ekonomi olarak Avrupa için kayda değer çıkarları olduğu bu anlaşmanın korunması amacıyla İran'ın menfaatlerini karşılamaya ve böylece Tahran'ın nükleer anlaşmadan çekilmemesine çalışıyorlar.
Bu çerçevede Avrupa'nın İran'a sunmak istediği öneri paketi cuma günü İran ile nükleer anlaşmaya taraf ülkelerin Dışişleri bakanları düzeyinde Viyana'da düzenlenecek toplantı ile birlikte açıklanacaktır.
Avrupalıların olumsuz karnesi nedeniyle İslam İnkılabı Rehberi bir süre önce yaptığı bir konuşmada, "İran'ın ihtiyaç oranında petrol alınması", "Avrupa'nın İran ile bankacılık ilişkileri", "ABD'nin yaptırımlarına sarih şekilde karşı çıkılması", "İran'ın füze programı ve ektin bölgesel varlığının gündeme getirilmemesi" gibi şartları, nükleer anlaşmanın korunması için şart koştu.
Avrupa gelişmelerini takip eden İranlı uzmanlardan Piruz İzedi, İran ile AB arasında nükleer anlaşma ile ilgili müzakerelerin sürmesine işaretle, bazı alanlardaki kapasite ve potansiyeline göre Avrupa'nın uygun mekanizmaları devreye sokmak suretiyle Tahran ile ilişkilerini koruyabileceğini, ancak bu bağlamda genel anlamda bir garanti sunmasının düşünülmediğini kaydetti.
Nükleer Anlaşma Avrupalılara göre, Soğuk Savaş sonrası dönemde diplomatik arenadaki uluslararası başarılarından biri sayılıyor.
Avrupalı yetkililere göre nükleer anlaşmanın devam etmesi gerekiyor, zira onlara göre bu anlaşmanın ayakta kalması bölgenin ve dünyanın barış ve güvenliğine katkı sağlıyor. Nitekim Avrupa Birliği Dış Politika yüksek Sorumlusu Federica Mogherini’nin de belirttiği üzere dünya camiasının büyük bir bölümü nükleer anlaşmayı desteklediklerini ilan etti ve bunun tek sebebi de bu anlaşmanın alternatifi bulunmadığı ve başka hiç bir anlaşmanın Ortadoğu bölgesinde silah yarışını engelleyemeyeceği gerçeğidir.
ABD'nin, İran'a yönelik yaptırımları geri getirmesi ve ağırlaştırması, Avrupa'nın İran ile ticaret, siyaset ve güvenlik alanlarındaki çıkarlarını ciddi anlamda tehlikeye sürüklemiştir./
