AB’nin ABD’nin İran karşıtı yaptırımları ile mücadelede yeni adımı

Amerika yönetiminin Bercam nükleer anlaşmasıyla ilgili tehditlerini sürdürmesine rağmen, Avrupa birliği AB Amerika’nın İran’a dayattığı yaptırımlarla mücadele çerçevesinde engelleme kuralları adlı yasayı onayladı. Bu kuralların Ağustos 2018’de ve Amerika’nın İran’a dayatmak istediği ilk yaptırım paketi yürürlüğe girmeden önce tamamlanacağı açıklandı.

Bu kurallar paketinin amacı Avrupalı firmaları, üçüncü bir ülkeye uygulanan yaptırımlara karşı korumaktır. Bu engelleme kuralları Avrupalı firmalara Amerika’nın başka ülkelere dayattığı yaptırımlardan kaynaklanan zararlarına karşılık tazminat talep etme izni veriyor.
Amerika yönetiminin Bercam nükleer anlaşmasından çekildiğini açıklaması ve Avrupa’nın bu anlaşmaya bağlı kalacağını ilan etmesinden sonra bir süredir İran ve 4+1 grubuna üye ülkelerin arasında istişareler ve müzakereler devam ediyor. Bu konuda Avrupa ülkeleri Bercam nükleer anlaşmasında kalacaklarını ve anlaşmada üstlendikleri yükümlülükleri yerine getireceklerini açıkladı. Bu yüzden şimdi başta AB troykasını oluşturan Almanya, Fransa ve Britanya olmak üzere AB üyeleri Amerika'nın Bercam nükleer anlaşmasından çekildikten sonra engelleme kuralları adlı kanunu güncelleştirmek ve Amerika’nın İran’a dayattığı yaptırımları da bu kanun çerçevesine eklemekle beraber, İran’da Avrupalı firmaların yatırımlarını koruma altına almaya karar verdi.
 Bu arada İran İslam Cumhuriyeti de Bercam anlaşmasındaki Avrupalı taraflardan  isteklerini ve beklentilerini gündeme getirerek bu taraflardan söz verdikleri gibi İran’ın anlaşmadan siyasi ve iktisadi çıkarlarını güvence altına alacak güvenceleri vermesini istiyor.
Bu konuda Avrupa Birliği Dış Politika Sorumlusu Federica Mogherini yaptığı açıklamada, AB İran’ın Bercam nükleer anlaşmasındaki çıkarlarını güvence altına almaya çalıştığını belirtti.
Avrupa’nın Bercam anlaşmasını koruma çabaları, beyaz saray elebaşılarının halâ İran ekonomisinde faaliyet yürüten yabancı firmaları yaptırımla tehdit etmeleri ve bu firmalara baskı uygulamaları devam ettiği halde gündeme geliyor. Ancak buna karşın İran’ın direnişi ve Bercam anlaşmasındaki çıkarlarının karşılanmasını istemesi bir yandan ve AB ile ABD arasında bu konuda yaşanan anlaşmazlık öbür yandan, AB yetkililerini de bu anlaşmayı korumakta daha kararlı hale getirdiği anlaşılıyor.
Siyaset meseleleri uzmanı Herman Tertsch bu konuda şöyle diyor: Avrupa Amerika’nın yaptırım tehditlerine rağmen İran İslam Cumhuriyeti’ni desteklemeye devam ediyor. Avrupa liderleri Trump’ın yanında yer almaktansa İran gibi bir ülkeyle kucaklaşmanın daha iyi olacağını düşünüyor.
Avrupa ülkeleri bundan önce de İran ile dolar dışında dövizlerle ticaret yapmayı kabul etmişti ve şimdi de engelleme kuralları adlı yasayı güncelleştirmek ve Amerika’nın İran’a dayatacağı yaptırımlarla mücadele kararı almakla İran ile ticaretini sürdürme yönünde bir adım daha atmış bulunuyor.
Avrupa liderleri Bercam nükleer anlaşmasını koruyacaklarını vurgularken, Amerika yetkilileri de İran’a en ağır yaptırımları uygulamak ve İran’ın petrol ihracatını sıfır seviyesine düşürmekten dem vuruyor. Ancak şimdi şartlar, Amerikalı yetkililerin eski tutumundan geri atmak zorunda kaldıkları şekilde geliştiği anlaşılıyor. 
Bu bağlamda Amerika Hazine Bakanı Steven Menuçin bir açıklama yaparak şöyle dedi: Amerika İran’ın petrol ihracatını sıfır seviyesine indirmek istiyor, fakat bazı özel şartlarda bazı ithal eden ülkelere muafiyetler tanıyabiliriz.
Bu şartlarda küresel ekonomi ve siyasi şartların Amerika’ya zorbalıklarını hayata geçirmeye izin vermediği ve hatta stratejik ortakları bile Trump’la aynı yönde hareket etmek istemedikleri anlaşılıyor./