AB’den ABD’nin yaptırımlarına uyan Avrupalı firmalara uyarı

Amerika yönetiminin İran İslam Cumhuriyeti’ne dayattığı yaptırımların 7 Ağustos 2018’den başlaması ile birlikte Avrupa birliği AB Bercam nükleer anlaşmasını korumak ve İran ile ticari, iktisadi ve mali işbirliğini sürdürmek amacıyla İran’a sunduğu öneri paketinde de yer alan engelleme kanununun güncelleştirilen versiyonunu yürürlüğe koydu.

AB’nin güncelleştirerek yürürlüğe koyduğu engelleme kanunu, Avrupalı firmaları ABD’nin İran İslam Cumhuriyeti’ne dayattığı yaptırımlara uymaktan men ediyor ve İran ile ticaret yapan Avrupalı firmalara ceza kesen hiç bir Amerikalı mahkemeyi tanımıyor.

Öte yandan AB bu uygulamaya paralel olarak Avrupalı firmaları ABD’nin cezalarından çekinerek İran ile ticari ilişkilerini kesmeleri durumunda bu kez AB yaptırımları ile karşı karşıya kalacakları konusunda uyardı.

Avrupa Birliği Dış Politika Sorumlusu Federica Mogherini’nin danışmanı Nathalie Tocci konu ile ilgili yaptığı açıklamada şöyle dedi: Eğer Avrupalı firmalar Amerika’nın İran’a dayattığı yaptırımlara uyacak olursa AB yaptırımları ile karşı karşıya kalır.

Aslında Tahran yönetimine Avrupa’nın Bercam nükleer anlaşmasını korumakta ciddi olduğu yönünde diplomatik mesajlar vermek için bu tür uygulamalar gereklidir. AB yetkililerinin bu uyarısı söz konusu birliğin Bercam nükleer anlaşmasını korumak üzere ciddi çaba harcadığı şeklinde değerlendirilebilir.

Bilindiği üzere ABD Başkanı Donald Trump 8 Mayıs 2018 tarihinde İran İslam Cumhuriyeti’ni bir dizi mesnetsiz iddialarla suçlayarak Bercam nükleer anlaşmasından çekildiğini ve nükleer yaptırımların üç ve altı aylık sürelerin ardından yeniden dayatılacağını açıkladı. Trump daha sonra da 6 Ağustos 2018’de İran’a yönelik bazı illegal yaptırımların yeniden uygulanmasını öngören kararı imzaladı, ancak bu hareketi uluslararası camia tarafından sert tepki görerek kınandı. Amerika Başkanı Trump kendince Bercam nükleer anlaşmasını feshetmek ve İran’ın barışçıl olduğu halde nükleer programını tamamen durdurmak istiyor. Ancak bu konu İran ile nükleer anlaşmayı imzalayan 5+1 grubunun diğer üyeleri yani AB troykasını oluşturan Britanya, Fransa ve Almanya ve ayrıca Rusya ve Çin tarafından sert muhalefetle karşılandı. Bu süreçte özellikle AB troykası Atlas okyanusunun karşı kıyısına karşı çıkarak Bercam nükleer anlaşmasının korunması üzerinde ısrar ediyor ve şimdi de İran İslam Cumhuriyeti’ne bir öneri paketi sunarak Tahran yönetimini bu anlaşmaya bağlı kalma konusunda ikna etmeye çalışıyor.

Her halükarda Avrupa şimdi büyük bir sınavla karşı karşıya ve Bercam anlaşması Avrupa için büyük önem arz ettiğinden şimdi top AB sahasındadır. AB bir kere ve daimi olarak Atlas okyanusunun Avrupa kıyısını umursamayan ve sırf ABD çıkarlarını gözeterek Bercam nükleer anlaşmasından çekilen Donald Trump yönetimine karşı ciddi bir tavır koyması veya bu illegal harekete uygun tepki vermeden Washington’un Tahran’a dayattığı yaptırımlara uyarak bir yandan bağımsız hareket etme inisiyatifini ve öbür yandan İran İslam Cumhuriyeti ile ticari ve iktisadi ilişkilerinden elde ettiği tüm menfaatlerini kaybetmeye boyun eğmesi ve Trump’ın dayatmalarına karşı sessiz kalarak pasif bir tutum izlemesi ve sonuçta Amerika’nın isteklerine karşı teslim olması gerekiyor.

Öte yandan Bercam nükleer anlaşmasının feshedilmesi ve yok sayılması bölgesel ve küresel açılardan da geniş sonuçları olacağını ve muhtemelen bu sonuçların bedeline en çok Avrupa birliği katlanmak zorunda kalacağı açıkça ortadadır.

Avrupalı siyaset meseleleri uzmanı Frederic Otran’ın belirttiğine göre, İran ile nükleer anlaşmaya varmak oldukça karmaşık ve zaman alan bir süreçti ve Ortadoğu bölgesine hakim olan istikrarsızlık şartlarında bu anlaşmayı imzalayan ister Rusya, ister, Çin, ister AB ve hatta Amerika hiç bir tarafın çıkarı bölgede istikrarsızlığı daha fazla bozmakta olmadığı kesindir.

Kuşkusuz Bercam nükleer anlaşması feshedildiği takdirde Avrupa birliği sadece uluslararası arenalarda imaj kaybına uğramaz, aynı zamanda Bercam nükleer anlaşması ile sonuçlanan müzakerelerin motoru olarak itibarı da sorgulanır.

Öte yandan AB’nin Bercam nükleer anlaşmasını koruma yönündeki çabalarına karşı İran İslam Cumhuriyeti’nin tutumu gayet net ve açıktır. İran ancak Bercam anlaşmasındaki çıkarları temin olduğu sürece bu anlaşmada kalacağını açıkladı. Dolaysıyla AB uygulamalarını hızlandırarak mümkün mertebe ABD’nin yaptırımlarını etkisiz hale getirmesi gerekir.