Avrupa'nın İran ile işbirliği çabaları üzerine
Avrupa'nın nükleer anlaşmanın korunması ve İran ile ticari ilişkilerini sürdürme çabalarının devamında, Almanya Dışişleri Bakanı bu ülkenin ABD'nin yaptırımlarına rağmen İran ile ticari münasebetlerini sürdürmek isteyen Alman firmalarına yardımda bulunmaya hazır olduğunu duyurdu.
Almanya Dışişleri Bakanı Heiko Maas, yaptığı açıklamada, İran'da kalmak isteyen firmaların mali işlem kanallarının korunması ve devlet ihracat sigortasına sahip olması dahil yardımlar alabileceklerini belirterek, Almanya ve diğer Avrupalı ülkelerin hedefinin nükleer anlaşmanın korunması olduğunu kaydetti.
Almanya Dışişleri Bakanı ayrıca Avrupa'nın ABD'den bağımsız bir ödeme kanalı ve bir döviz fonu kurmaya çalıştığını belirtti.
Alman Dışişleri Bakanı daha önce de (21 Ağustos), bankacılık sistemi arasındaki finansal işlemlerde ABD'den bağımsız bir sistem oluşturmak ve böylece nükleer anlaşmayı desteklemeye öncelik verdiklerini söylemişti.
Almanya bu ülkenin İran'da çalışan firmaları himaye etmeye hazır olduğunu duyururken, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da pazartesi günü yaptığı açıklamada bir kez daha, bu ülke ve Almanya ve İngiltere dahil Avrupalı ülkelerin hedefinin nükleer anlaşmanın korunması olduğunu ifade etti.
Amerikan başkanı Trump'ın İran'la varılan nükleer anlaşmadan kanunsuz bir şekilde çıkmasına Avrupa Birliği ülkeleri şiddetle karşı çıkarken AB ülkeleri İran'la nükleer anlaşmanın korunmasına önem verdiklerini bildirmekteler.
Bilindiği gibi Trump, AB ve diğer ülkeleri İran'a yaptırım konusunda tehdit ederek uyarmış ve İran'la işbirliği yapan ülkelerin cezalandırılacağını ilan etmişti.
Avrupalı ülkeler için nükleer anlaşmanın korunması hayati bir öneme sahiptir çünkü bir yandan İran pazarı ve ekonomik ve ticari münasebetlerin korunması ABD için büyük önem arz ederken diğer yandan nükleer anlaşmanın korunması bu birliğin güvenliğinin korunması ve bir nevi ABD yönetiminin tek taraflı politikalarıyla mücadele etme anlamına geliyor.
AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini bu bağlamda şöyle diyor: Biz, hala dünya genelindeki kendi uluslararası firmalarımızla işbirliğine İran ile yasal ticaretin sürmesi için devam ediyoruz. Biz bunu yaptık çünkü bu anlaşma bizim toplu güvenliğimiz ve AB güvenliği için yararlıdır.
ABD'nin İran'a karşı yaptırımlarının ilk aşamasının yürürlüğe girmesi üzerinden yaklaşık bir ay geçerken, Avrupalı ülkeler hala nükleer anlaşma çerçevesinde İran ile ilişkilerini korumaya ve İran'ın ekonomik çıkarlarını karşılamaya çalışıyorlar.
İran yetkilileri, nükleer anlaşmanın korunması için kendi ekonomik ve ticari menfaatlerinin temin edilmesini Avrupalılar'dan istemişlerdir.
Fransa, Almanya ve İngiltere'den oluşan Avrupa Troykası dahil Avrupalı ülkeler, ABD'nin nükleer anlaşmadan çekildiği andan itibaren nükleer anlaşmadan çekilmeyecekleri ve İran'ın taleplerini yerine getireceklerine vurgu yapmışlar ve şimdiye kadar da İran ile ticari ve ekonomik münasebetlerinin korunması için adımlar da atmışlardır.
İran'da çalışan Avrupalı firmalar için ekonomik teşvikler, ABD'den bağımsız bankalar arasında mali işlem sisteminin kurulması, ABD'nin yaptırımlarına karşı "Engelleme Yasası"nın aktif hale getirilmesi gibi çaba ve girişimler nükleer anlaşmanın korunması için Avrupalılar tarafından yapılmıştır.
Engelleme Yasası, Avrupalı firmaları ABD'nin yaptırımlarına karşı korurken, bu firmalara, ABD aleyhinde dava açarak, tazminat alma imkanını da sunabiliyor.
Bu yasa uyarınca ayrıca ABD veya başka ülkelerdeki mahkemelerin Washington'un yaptırımlarına destek doğrultusundaki kararları da AB'de kadük olacak.
Avrupalı yetkililer, İran ile ticari münasebetlerin korunmasına ve İran'da çalışan yabancı firmaların ticari faaliyetlerini desteklemek için yeni ekonomik politikalarının devreye sokulmasına vurgu yapsalar da, bazı Avrupalı firmaların İran'dan çekilmeleri ve de Avrupa'nın verdikleri sözlerin yerine getirilmemesi, ilişkilerin geleceğini belirsiz kılmıştır.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Behram Kasımi de bu bağlamda şu açıklamada bulunuyor: Avrupalılar ve nükleer anlaşmanın diğer tarafları bu anlaşmayı kurtarmaya çalışıyor, ancak bu süreç yavaş ilerliyor. Bu süreç hızlandırılmalıdır.
Kuşkusuz, Avrupalılar'ın tedbirlerinin hayata geçmemesi halinde İran İslam Cumhuriyeti bu bağlamda başka seçenekleri tercih edecek.
