İran’ın İdlib çözümü için Soçi anlaşmasını olumlu karşılaması

Tahran’da İran İslam cumhuriyeti, Türkiye ve Rusya devlet başkanlarının zirve toplantısı ardından Moskova ve Ankara arasında İdlib sorunu ile ilgili varılan Soçi anlaşmasını İran tarafından olumlu karşılandı, bu da diplomasi yolunu izleme ve etkilerinin açık göstergesidir.

Suriye topraklarının teröristlerden tamamen temizlenmesi, Şam yönetiminin başlıca hedefidir; bu yüzden bir çok seçenek söz konusudur. Fakat bu ortamda diplomasinin önemli bir rolü vardır. Suriye’nin kuzey batısında bulunan İdlib’in farklı nüfus yapısı, ayrıca teröristler ve silahlı karşıt gruplarının sivil insanların arasına karışması ve onları canlı kalkan olarak kullanması nedeni ile Suriye’de teröristlerin işgalinde olan bölgeleri şirret güçlerinden temizlenme operasyonlarında sivillerin güvenliğini sağlama konusu, en öncelikli konudur. Bu konu yaklaşık iki hafta önce Tahran’da düzenlenen 3’lü zirve toplantısında dikkate alındı ve ardından “Soçi anlaşması” İran ile yapılan müzakereler ile ayniyet kazandı.
Türkiye ve Rusya cumhurbaşkanları Recep Tayyip Erdoğan ve Vladimir Putin pazartesi günü vardıkları anlaşmada İdlib’e sivilleri korumak için askeri saldırının yapılmaması, sivillere zarar verilmeden bu eyalette sivil bir bölgenin oluşturulması ve böylece Suriye’de teröristlerin işgalinde olan son bölgenin de temizlenmesine karar verildi. 
Bu sebepten dolayı İran temsilcisinin bulunmaması ile varılan Soçi anlaşması Tahran’ın olumlu tepkisi ile karşılaştı ve bunun Astana süreci ve Tahran oturumunun devamı olarak değerlendirildi. 
İdlib’de teröristlerin varlığı ve aşırıcılığa son verilmesi Suriye yasal hükümetinin ülke toprak bütünlüğü korumak için en ciddi talebidir ve bu önemli konu, astana sürecinin 3 garantör ülkesinin isteği ve sivil halka en az zararın verilmesi ile “diplomasinin etkinliği” şeklinde gerçekleşti. 
Bu çerçevede İran İslam cumhuriyeti dışişleri bakanı Muhammed Cevad Zarif Salı günü Soçi anlaşmasının kendisinin Ankara ve Şam ile Tahran zirvesindeki görüşmelerinin sonucu olduğuna işaretle, “bu aktif diplomasinin İdlib’de savaşın önlenmesi ile sonuçlanacağını “ belirtti.
İran İslam cumhuriyeti dışişleri bakanlığı sözcüsü Behram kasımi de Türkiye ve Rusya arasında varılan Soçi anlaşmasını olumlu karşılayarak “ Rusya ve Türkiye liderlerinin bir araya gelerek İdlib konusunu çözme yollarını ele almalarının Suriye’de terör kalıntılarını yok etmek bağlamında esaslı bir adım olduğunu” belirtti.
İran’ın BM temsilcisi Golamali Hoşru da yine Soçi anlaşması hakkında şöyle diyor: Bu anlaşma astana surecine hakim olan ruh ve temelli çözüm yoluna dayalıdır ki buna göre teröristlerle mücadele devamın yanısıra sivillere zarar gelmesini önlemek için gereken çalışmalarını yapılması gerekiyor.
İranlı yetkililer tarafından yapılan açıklamalar ve sergilenen tutumlar, İran’ın İdlib’i teröristlerden temizleme operasyonunda sivillerin güvenliğinin korunması gibi önemli bir ilkeye bağlı olduğunu ve bu yüzden sonuçta İdlib’de teröristlerin hayatına son verecek olan Soçi anlaşmaını olumlu karşıladığını gösteriyor. 
Astana süreci çerçevesinde İran, Rusya ve Türkiye’nin işbirliği, Suriye’de teröritlerle mücadelenin İdlib ile sonuçlanacağı noktasına ulaştırmıştır; bu yüzden bu ülkede teröristlerin son kalesi ile ilgili sorunun çözümü konusunda her türlü strateji, söz konusu 3 ülke ile yapılan istişare ve her 3 ülkenin yürütme garantisi ile gerçekleşebilir. 
Bu çerçevede dışişleri bakanı Muhammed Cevad Zarif ve Türkiyeli mevkidaşı Mevlut Çavuşoğlu Salı akşamı gerçekleştirdikleri telefon görüşmede Soçi anlaşmasının detaylarının New York’ta düzenlenen BM genel kurul toolantısı kulisinde 3 dışişleri bakanların görüşmeleri ile devam edilmesine karar verildi./