Avrupa ve İran Arasındaki Yoğun İstişare Süreci

Bugünlerde İranlı ve Avrupalı yetkililer Bercam Nükleer Anlaşmasını korumaya yönelik istişareleri Viyana ve Cenevre’de doruğa ulaşmıştır. Avrupa Birliğinin Bercam Nükleer Anlaşmasını devamlı bir şekilde desteklemesine rağmen İran, Avrupalıların çabalarını yetersiz bulmaktadır.

İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Ali Ekber Salihi Brüksel’deki Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini gibi Avrupalı diplomatlarla yaptığı görüşmelerde Avrupalıların Bercam Nükleer Anlaşmasını korumaya yönelik girişimleri arasında yer alan özel mali mekanizmanın oluşturulması ile İran’ın ekonomik çıkarlarının sağlanması planının başarısız olması halinde, İran’ın Bercam Nükleer Anlaşması yapılmadan önceki faaliyetlerine dönerek yüzde 20’lik uranyum zenginleştirme çalışmalarına tekrar başlayacağı  uyarısında bulundu.
Salihi Çarşamba günü Viyana’da Bercam Nükleer Anlaşmasının korunması ile ilgili istişarelerinin devamında Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Yukia Amano ile de görüştü.
İran’ın Amerika’nın Bercam Nükleer Anlaşmasından çekilmesinin ardından Avrupalılara ve diğer taraflara tanıdığı zaman dolmaktadır. Amerika’sız bir Bercam Nükleer Anlaşmasını korunmasının tek yolu Amerika’nın yaptırımlarını aşarak İran’ın ekonomik çıkarlarını ve ticari kazanımlarını sağlamak amacı ile yürürlüğe geçecek özel bir mali sistemdir.
Avrupa Birliği Dış Siyaset Temsilcisi Federica Mogherini Çarşamba günü İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif ile Cenevre’de yaptığı görüşmede bir kez daha Avrupalıların Bercam Nükleer Anlaşmasının korunmasındaki kararlılığına vurgu yaptı.  
Avrupa Komisyonu Başkanı Jean Claude Juncker ise Çarşamba günü şöyle bir açıklamada bulundu: Avrupa, Amerika’nın tek taraflı olarak Bercam Nükleer Anlaşmasından çekilip İran’a karşı yeni yaptırımlar uyguladığı bir dönemde bile bu uluslararası anlaşmayı korumaya yönelik çabalarını sürdürmelidir. 
Juncker sözlerinde şu konuya da vurgu yaptı:” Avrupa Birliği başka ortaklar ve üyeler ile yakın bir işbirliği içerisinde ve Bercam Nükleer Anlaşmayı korumak ve İran ile ilişkileri özellikle de ekonomik ilişkileri güçlendirmek ve korumak için ciddi girişimlerde bulunmaktadır.”
SPV adı ile bilinen Avrupa’nın oluşturacağı özel mali mekanizmanın İran ile ticaretin dolar’sız yürütülmesine zemin hazırlamak için öngörülmüştür. Bu konuda  birçok spekülasyon yapılmasına rağmen hala Avrupalılar tarafından kesin bir açıklama yapılmamıştır. Bu özel mali mekanizmanın hangi ülkede ve kim tarafından yönetilmesi konusunda bir mutabakat sağlanamamıştır.
İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Siyasi İşler Yardımcısı Abbas Irakçi’nin belirttiğine göre Bercam Nükleer Anlaşması halihazırda iyi bir süreç yaşamamaktadır ve her şey Avrupalıların ne kadar kararlı olduğuna bağlıdır. İran’ın ekonomik çıkarlarını sağlamak doğrultusunda  özel mali sistemin oluşturulması için Bercam Nükleer Anlaşmasına taraf olan ülkelere tanınan süre de dolmakta ve İran’ın sabrının taşmasına artık ramak kalmıştır.
İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Ali Ekber Salihi Salı günü Brüksel’de Reuters’e verdiği röportajda şöyle bir açıklamada bulundu: İran Bercam Nükleer Anlaşmasından doğabilen ekonomik çıkarlardan yararlanamazsa, o zaman yüzde 20’lik uranyum zenginleştirmesine tekrar başlayacaktır. 
İran Amerika’nın siyasetlerini etkisizleştirmek için bu uluslararası anlaşmadan hemen çıkmamayı tercih etti ve nükleer anlaşmaya bağlı kalarak Avrupalılara Amerikalıların İran’a karşı yaptırımlarını etkisiz hale getirmeleri için fırsat tanıdı. Şimdi tanınan sürenin bitmesi için geri sayım başlamıştır. Bu Avrupalıların bağımsızlığını ispatlamak ve Amerika’nın iradesi dışında karar alması için tarihi bir sınavdır.
Bercam Nükleer Anlaşmasının Avrupa’nın ve bölgenin barışı ve güvenliği lehine olduğuna inanan Avrupalılar, Amerika’nın tehditlerine rağmen bu anlaşmayı korumak için bedel ödemek zorundadır. Aksi takdirde İran da anlaşmanın öncesinde olan dönemdeki gibi faaliyetlerine tekrar başlayacak ve böylece kaybeden taraf Avrupa olacaktır./