SPV Vaadi, Bu Kez Fransa Dışişleri Bakanından
Avrupa’nın Bercam Nükleer Anlaşmasını koruma bağlamında özel mali mekanizmayı çalıştırma çabaları İran’ı memnun etmemekte fakat Avrupalılar bu yolda kuşkulu hareketleri devam etmektedir.
Daha önce ise Avrupa Birliği Dış Siyaset Temsilcisi Federica Mogherini Avrupa’nın SPV adlandırdığı özel mali sistemin 2018 yılının sonuna kadar uygulamaya hazır olacağını söylemişti. Ancak 2019’un ilk ayının sonlarına yaklaşırken hala bu özel mali sistemin uygulanacağına dair bir belirti gözlemlenmemektedir.
Şimdi ise Fransa Dışişleri Bakanı SPV özel mali sistemin yürürlüğe geçeceğini vadediyor. Fransa Dışişleri Baknaı Jean Yves Le Drian Çarşamba günü İran’ın dolarsız işlemlerini kolaylaştırmak için Avrupa’nın öngördüğü özel mali sistemin gelecek günlerde uygulanmaya başlanacağını duyurdu.
İran ve Avrupa ilişkilerini kesmek için Amerika baskıları ve tehditleri, Bercam’ın Avrupalı tarafının söz konusu mali mekanizma için bedel ödemek istememesine sebep olmuştur. Bu da Avrupalıların hala bu konuda güçlü bir iradeye ve karar alma yetkisine sahip olmadığını üstelik İran ile her türlü işbirliği Amerika ile paralel harekette istediklerini sergiliyor.
Avrupa’nın Bercam Nükleer Anlaşması çerçevesinde İran ile işbirliği konusundaki şüpheleri ve tereddütleri ise Tahran’ın kesin tepkisine yol açmıştır. Tahran, mevcut durumun tek seçenek olmadığını ve İran’ın çeşitli seçeneklere sahip olduğunun altını çiziyor.
Bu çerçevede İran İslam Cumhuriyeti Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Ali Şemhani Pazartesi günü yaptığı açıklamada Tahran’ın Bercam Nükleer Anlaşmasının feshedilmesi konusunda hiçbir zaman ilk adımı atmayacağını bildirerek şöyle dedi:” Avrupa, Bercam Nükleer Anlaşmasının korunması için verilmesi gereken bedel konusunda kararsız ise İran’ın Avrupa’yı bekleyemeyeceğini de bilmesi lazım. “
İran İslam Cumhuriyeti Stratejik Dış İlişkiler Konseyi Başkanı Kemal Harrazi de geçenlerde uluslararası anlaşmazlıkların çözümü alanında faaliyet gösteren Norveçli “Norf” Düşünce Kuruluşu heyeti ile görüşmesinde, “İran’ın gelecekte Bercam Nükleer Anlaşmasından çekilme ihtimali ve bunun doğuracağı sonuçlar, Avrupa ve bölgenin güvenliğini etkileyecektir. Bu da Avrupalı devletlerin lehine olmayacak.” Dedi.
Avrupalıların özel mali sistemin hayata geçirilmesine dair vaatleri, şimdiye dek gerçekleşememiştir. Bundan dolayı Avrupa’nın da bu konuda yolunu belirlemesi için kısa bir süre kalmıştır.
Tabii İran da Bercam Nükleer Anlaşması çerçevesinde nükleer ilerlemesini durdurmamıştır. İran bu çerçevede Avrupa’nın özel mali sistemi SPV’yi hayata geçirmesindeki gecikme süresi iiçinde bazı faaliyetlerde bulunarak kendi milli menfaatlerinden hiçbir vaatten dolayı vaz geçmeyeceğini göstermiştir.
Bu bağlamda İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Ali Ekber Salihi ise geçen hafta Avrupalıların özel mali sistemi ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmediğine değinerek şöyle bir vurguda bulundu: ”İrademiz bu doğruda olursa üç dört gün içerisinde yüzde 20’lik zenginleştirme faaliyetlerini başlatırız. “
İran’ın nükleer endüstrisi, ister Bercam Nükleer Anlaşması olsun ister olmasın gelişmeye devam edecektir. Kimse ise bunun önünü kesemez.
Geçen hafta İran nükleer uzmanlarının ilk kez modern yüzde 20’lik yakıt tasarımının duyurulması ise İran’ın nükleer alanda öne doğru hareket ettiğini ve Avrupa’nın vaatleri ile oyalanamadığını gösterdi.
Bercam Nükleer Anlaşması İran’ın nükleer faaliyetlerini kısıtlayamaz, bölgesel rolünü zayıflatamaz ve füze ve savunma programlarına bir zarar veremez.
Avrupalıların özel mali sistemi oluşturma doğrultusundaki vaatleri ise İran ile ekonomik işbirliği alanında değerlendirmelidir. Bu anlamda bu vaatler İran için bir kısıtlamaya yol açamaz./
