Yaptırımların kaldırılması, Bercam Anlaşmasının hayati bölümü
Uluslararası Bercam nükleer anlaşması dünyanın barış ve güvenliğini korunmada önemli bir anlaşma sayılıyor. Fakat Amerika anlaşmanın iptal edilmesi bağlamında mayıs 2018'de illegal bir şekilde anlaşmadan çekildiğini duyurdu. Üstelik nükleer yaptırımları tekrar uygulamakla Bercam Anlaşmasının varlık sebebi olan yaptırımların kaldırılması içeriğini yok etmeye çalışıyor.
Buna rağmen dünyada diğer uluslararası güçler 4+1 grubu çerçevesinde Amerika görüşlerine muhalefet ederek Bercam nükleer Anlaşmasının iptal edilmesinin dünya güvenliği üzerinde olumsuz etkileri olacağını savunuyorlar. Söz konusu grup açısından Bercam çok uluslu bir anlaşmanın önemli bir örneğidir ve diğer uluslararası münakaşalarım çözülmesi için bir model olarak kullanılabilir.
4+1 grup üyeleri Bercam Anlaşmasının uluslararası yapıda silahsızlanma sürecinde anahtar bir unsur ve ayrıca diploması alanında çok yönlü önemli bir getiri olduğunu savunuyorlar zira Bercam nükleer anlaşması 2231 sayılı kararın oy birliği ile onaylanması ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından güvenceye alınmıştır.
Bu arada Trump yönetiminin başta Avrupa Birliği ve Almanya, Fransa ve Britanya’dan oluşan Avrupa troykası olmak üzere 4+1 grubuna, özellikle İran ile kurulan INSTEX özel mali sistemin kurulmasından sonra Bercam’dan ayrılmak için baskıları yoğunlaştı.
Amerika'nın istekleri ve Washington’un her zaman Bercam anlaşmasını iptal etme ve İran'a karşı yaptırım baskılarını yoğunlaşma tamtamlığına rağmen dünyanın diğer önemli ve büyük güçleri 4+1 grubu çerçevesinde bu çok önemli anlaşmanın korunmasına vurgu yapıyorlar. Bu bağlamda Bercam ortak Komisyonu çarşamba günü Viyana'da 11. Oturumunda yayınladığı bildiride, " İran ile ticari ve ekonomik ilişkileri normalleştirme imkanı sağlamak için yaptırımların kaldırılmasını, Bercam’ın hayatı bölümü olarak vurguladılar."
Bercam ortak Komisyonu üyeleri söz konusu bildiride anlaşmanın tüm bölümlerinin tam ve etkili bir şekilde gerçekleşmesi için sorumluluklarına vurgu yaptılar. Oturum üyeleri ayrıca, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 2231 sayılı kararı uyarınca İran nükleer çalışmalarını denetlemek ve onaylamakla görevi tek sorumlu kurum olan Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın tarafsız ve profesyonelce gerçekleşen çalışmalarını takdir ettiler.
Üyeler ayrıca, etkili ekonomik ilişkilerin kurulması için özel olarak oluşturulan INSTEX mekanizmanın kaydedilmesinden acil ve hissedilir sonuçların elde edilmesi zaruretini vurgularken Avrupa ve uluslararası yasalar ve kurallara uygun olarak İran ile yasal ticaretin kolaylaştırılması hedefi ile Fransa, Almanya ve Britanya’nın INSTEX'in ilk hissedarları olarak sergiledikleri iradeyi olumlu karşıladılar.
Bercam ortak Komisyonu 11 oturumu İran ve Britanya, Fransa, Rusya, Çin ve Almanya'dan oluşan 4+1 grubu Dışişleri bakan yardımcıları ve siyasi koordinatörler düzeyinde, AB Dış Eylem Servisi Genel Sekreteri Helga Smith başkanlığında çarşamba günü Viyana'nın Coburg Oteli'nde düzenlendi.
Amerika hükümeti 16 Ocak 2016 tarihinde Bercam Antlaşması'nın yürürlüğe girmesinden itibaren anlaşmanın gerçekleşme sürecinde sabotajları ile İran halkına Bercam Anlaşması uyarınca yaptırımların kalkması ile sağlanması hedeflenen ekonomi olanaklardan mahrum bırakmaya çalıştı. Amerika'da Donald Trump'ın iş başına gelmesi ile Amerika'nın sabotajları daha da yoğunluk kazandı. Amerika başkanı seçim kampanyaları sırasında ve Beyaz Saray’a girmesi ardından defalarca Bercam anlaşmasını yoğun şekilde eleştirerek " en kötü anlaşma" olduğunu söyledi ve ülkesinin nükleer anlaşmadan çekileceği tehdidinde bulundu. Nihayetinde 8 Mayıs 2018 tarihinde tek yanlı olarak Bercam anlaşmasından çekildi. Brain Hook bu bağlamda yaptığı açıklamada Washington'un İran'a karşı baskılarını arttırmak ve İran'a azami baskılar siyasetini sürdürmek için Bercam anlaşmasından çekildiğini söyledi.
Şimdi ise 5+1 grubun Amerika'nın çekilmesi ile Fransa, İngiltere Rusya, Çin ve Almanya’dan oluşan 4+1, Bercam Anlaşmasının korunması zaruretini, Amerika'nın uyguladığı yaptırımların olumsuz etkilerini azaltmak için çözüm yollarının bulunmasının altını önemle çiziyorlar. Aslında Bercam ortak komisyonun, anlaşmanın hayatı bölümü olan İran'a karşı yaptırımların kalkmasını vurgulaması, Amerika'nın yaptırım Siyasetine bir çeşit meydan okumak sayılıyor./