AB troykasının İran’ın füze programı ile ilgili iddiası üzerine

İran ve 5+1 grubu Haziran 2015’te Tahran’ın nükleer programına bazı kısıtlamaların uygulanması ve buna karşılık İran’a dayatılan nükleer yaptırımların kaldırılması yönünde bir anlaşma imzaladı. Bercam adı ile anılan anlaşmayı BM güvenlik konseyi 2231 sayılı kararnamesi ile güvence altına aldı.

Tahran yönetimine göre bu kararname sırf İran’ın nükleer meselesi çerçevesinde onaylanan bir kararnamedir ve Batılı devletlerin İran’ın bölgesel politikaları ve füze programı ile ilgili iddialarını kapsamaz.

Batılı devletlerin elebaşı Amerika devleti ise Ocak 2017’de Donald Trump beyaz saraya girdikten sonra bu anlaşmaya saldırmaya başladı. Trump 8 Mayıs 2018’de illegal bir karar çerçevesinde bu anlaşmadan çekildi. Trump Bercam nükleer anlaşmasının İran’ın nükleer programını kısıtlayamadığını ve Amerika’nın özellikle İran’ın füze programı ve bölgesel politikaları ile ilgili taleplerini ve çıkarlarını temin edemediğini iddia etti.

Şimdi ise Bercam nükleer anlaşmasını destekleme ve koruma iddiasında bulunan Avrupa troykası da Washington’la eşgüdümlü hareket ederek İran’ın füze programı hakkında bir dizi mesnetsiz iddia ileri sürmeye başladı. AB troykasını oluşturan Almanya, Fransa ve Britanya 2 Nisan Salı günü yayımladıkları bildiride bu iddiaları ileri sürerek BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’ten İran’ın balistik füze faaliyetleri hakkında bir rapor hazırlamasını istediler. Üç ülkenin BM temsilcileri kendilerince İran İslam Cumhuriyeti’ni BM güvenlik konseyinin 2231 sayılı kararnamesini ihlal etmekle suçladılar. AB troykası İran’ın uydu taşıyan füzesi ve iki balistik füzesinin görücüye çıkmasının bu kararnameye aykırı olduğunu iddia etti.

BMGK kararnamesinde İran'dan nükleer başlık taşıyabilen her türlü füze yapımından sakınması isteniyor.

AB troykası, BMGK kararnamesinin İran’dan elzem getirmeyen bir ifade ile sadece nükleer başlık taşıyabilen füzeleri denememesini istediği halde İran’ın füze faaliyetleri bu kararnameyi ihlal ettiğini ileri sürüyor. Oysa Tahran yönetimi bu füzelerin nükleer başlık taşımak üzere tasarlanmadığını belirtiyor.

Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif de BMGK İran’dan sadece nükleer başlık taşıyan füze yapmamasını istediğini belirterek Tahran yönetiminin askeri nükleer programı olmadığını belirtti. Üstelik İran’ın füze gücü tamamen savunmaya yönelik ve caydırıcılık doktrini çerçevesinde söz konusudur. Bundan başka İran’ın füze denemeleri sırf balistik füzelerini geliştirmek üzere gerçekleştiriliyor. İran’ın uydu taşıyan füzeleri de uzay alanında faaliyetleri çerçevesinde kullanılıyor ve uluslararası yasalara hiç bir aykırı yönü bulunmuyor. Genel Kurmay Başkanı General Bakıri ise İran’ın füze savunma gücü asla pazarlık konusu olamayacağını belirtiyor.

Her halükarda BMGK da son üç yılda bir kaç kez İran’ın balistik füzelerini ele aldı ve sonuçta İran’ın füze ve uzay programlarının BMGK kararnamesine aykırı olmadığı yönünde karar aldı. Bu yüzden AB troykası ABD güdümünde hareket ederek Bercam nükleer anlaşması dışında bazı meseleleri ileri sürmek yerine bu anlaşmadaki yükümlülüklerini yerine getirmesi gerekiyor.