ABD'nin İran'ın petrol müşterileri için yaptırım muafiyetini uzatmaması

Amerika Başkanı Donald Trump 8 Mayıs 2018'de ülkesini Bercam nükleer anlaşmadan çekip, İran'a yönelik nükleer yaptırımları iki aşamada tekrar uygulamaya koydu. Bu yaptırımların ilki 6 Ağustos ve ikincisi ise 5 Kasım 2018'ten itibaren yürürlüğe girdi.

Washington önce amacının İran'ın petrol ihracatını 5 kasımdan itibaren sıfırlamak olduğunu ileri sürdü. Ancak daha sonra İran'dan petrol alan 8 ülke için muafiyet tanıdığını duyurdu. 
Ve dün Amerika Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, dünya petrol piyasasının İran yaptırımlarından dolayı etkileneceğine dair uluslararası camianın endişelerine rağmen Amerika'nın nükleer anlaşmadan yasadışı olarak çekilmesinin yıldönümü eşiğinde Beyaz Saray'ın İran karşıtı politikaları çerçevesinde İran'ın petrol müşterileri için artık hiçbir muafiyet verilmeyeceğini ilan etti.
Pompeo, Washington'un 2 mayıs 2019'dan itibaren İran'dan petrol alan 8 ülke için muafiyetini uzatmayacağını, Suudi Arabistan ve BAE'nin Washington'u petrol piyasasında bir sorun çıkmayacağı konusunda temin ettiklerini belirtti.
Amerika'nın esas amacı İran'ın petrol satışını tamamen engellemek ve İran ile diğer ülkeler arasında her türlü mali, ticari, bankacılık ve ekonomik münasebetlerine son vermek ve böylece İran'ın ekonomisini çökertmektir.
Washington'un bu kararına İran'ın müşterilerinden ve dostlarından tepki gelmeye başladı. Bu bağlamda Türkiye Dışişleri Bakanı Amerika'nın son kararını twitter hesabı üzerinden eleştirerek, paylaşımında, "Amerika’nin İran'dan petrol ithali yasağına getirilen muafiyetlere son vermesi bölgesel barış ve istikrara hizmet etmeyecek ve İran halkına zarar verecek. Tek taraflı yaptırımları ve komşularımızla nasıl ilişki kuracağımız konusundaki dayatmaları kabul etmiyoruz." ifadelerini kullandı.
Amerika'nın İran'ın petrol ihracatını tamamen durdurma kararını ilan etmesinin ardından dünya piyasasında petrol fiyatları yükselmeye başladı.
Nitekim Amerika'da benzin fiyatının daha önce hiç görülmemiş şekilde artacağı, bu durumun da Amerikan vatandaşlarının Trump yönetimine karşı itirazlarının tırmanmasına neden olacağı düşünülüyor.
Buna ilaveten Türkiye ve Çin gibi ülkelerin, İran'dan petrol alımını sürdürmek için kararlı olduklarına vurgu yapmış olmalarına göre, Amerika'nin yaptırımlarının bile bu ülkeleri kendi kararlarından vazgeçecekleri düşünülmüyor.
Önemli mesele şu ki, Trump yönetimi İran'ın petrol ihracatını belki kısıtlayabilir ancak İran'ın petrol satışını asla sıfırlayamaz, çünkü Amerika İran'ın tüm petrol müşterilerini İran'dan petrol alımlarını durdurma konusunda ikna edebilecek güce sahip değil.
İran'ın en büyük petrol müşterileri sayılan Çin ve Hindistan, Tahran ile geniş ilişkileri var ve İran'ın enerji kaynaklarına bağımlılar.
Amerika, Çin veya Hindistan gibi İran'ın petrol müşterilerine yönelik yaptırım tehditlerini hayata geçirebileceği ise, uzak bir ihtimaldir. İlaveten, dünya piyasasında İran'ın petrol açığı, Amerika'nın Venezuela'ya yönelik yaptırımlarından dolayı zaten artmakta olan petrol fiyatlarında önemli yükselişe yol açacak.
Libya ve Cezayir'de petrol üretimi ile ilgili duyulan endişeler de dünya petrol fiyatı üzerinde kayda değer etkilere yol açmıştır.
Pompeo, Riyad'ın Washington'a dünya piyasasında İran'ın petrol açığını telafi edeceği sözünü verdiğini belirtmesine rağmen, uzmanlar petrol fiyatlarının artacağından eminler. Ancak acaba, Suudi Arabistan, Amerika'ya verdiği sözünü yerine getirebilecek mi? Ve acaba İran'ın petrol açığını kapatabilecek güç ve kapasiteye sahip midir? Daha da önemlisi acaba petrol yaptırımları İran'ı Amerika'nın istekleri karşısında pes ettirecek mi? bu sorunun cevabı tabii ki "hayır"dır.
İran geçen 40 senede sürekli Amerika'nın yaptırımları karşısında dayanarak, Washington'un yaptırım ve komplolarını etkisizleştirmeyi başarmıştır. Üstelik İran, Amerika'nın yaptırımları ve Trump'ın hasmane politikalarına karşı galip olmayı da başarmıştır.
Nitekim Amerika'nın eski nükleer müzakerecisi Wendy Sherman, Trump yönetiminin İran İslam Cumhuriyeti'ne karşı yaptırımlarının işe yaramayacağını belirterek, "İranlıların ana sloganının direniş olduğunu" belirtti./