Rusya: İran’ın son Bercam girişimleri, Amerika yaptırımlarının etkileri

Rusya 4+1 grubu üyelerinden biri olarak Bercam nükleer anlaşmanın devam etmesini istiyor.

Amerika’nın 8 mayıs 2018’de Bercam anlaşmasından çekilmesi ve Avrupalıların, Amerika yaptırımlarının etkilerini hafifletmekle Bercam’ın korunması için verdikleri sözleri sürekli tutmamaları, nükleer anlaşmayı çok kritik bir aşamaya getirmiştir ve bu da Rusya’yı endişelendiriyor.
Rusya’nın bu bağlamda en son tutumunda dışişleri bakanlığı  sözcüsü Maria Zaharova Perşembe günü İran’ın stok uranyum miktarının nükleer anlaşmada belirlenen seviyenin üstüne çıkmasının Amerika yaptırımlarının sonucu olduğunu belirtti. Zaharova şöyle dedi: İran’ın stok uranyum miktarı Bercam seviyesini aşmıştır fakat dışişleri bakanının (sergey lavruf) da belirttiği üzere bu olay önceki gelişmelerin mantıklı ve kaçınılmaz sonucudur. Amerika’nın İran’a karşı yaptırımları, İran’ın Bercam çerçevesindeki sorumluluklarını yerine getirmesini pratikte imkansızlaştırmıştır.
Rusya açısından Washington’un Bercam sorumluluklarından sakınması ve hatta Bercam’a karşı İran’a yönelik iki aşamada yaptırmaları İran’a uygulaması, hali hazırda oluşan kaosun başlıca sebebidir. Moskova Amerika’nın İran’a karşı tutumunun uluslararası kurallar ve yasalara karşı olduğunu ve bunun da bölge ve dünyada barış ve güvenliği tehlikeye düşmesine sebep olduğu kanaatinde. 
Bu yüzden Bercam’ın içinde olduğu kritik duruma son vermek için Amerika tekrar anlaşmaya geri dönmekle kalmayıp üstelik ister Avrupa troykası ister AB olsun Avrupa tarafının da Tahran’a verdiği sözleri yerine getirmeli ve bu konuda daha fazla müsamahakar davranmamalı. 
Aslında önemli olan konu, İran’ın Bercam’da belirlenen uranyum stoklarının sınırı aşması, illegal bir hareket sayılmamasıdır. Bu konuyu Ruslar da onaylıyor. Bu bağlamda Rusya’nın BM temsilcisi Mihail Ulyanov Perşembe günü, İran’ın düşük zenginleştirilmiş uranyum stoku için bir sınır olmadığını, İran’ın gönüllü olarak bunu kabul ettiğini söyledi.
Ulyanov twitter hesabında bu konuya değinerek “NPT üyesi ülkelerin düşük seviyeli zenginleştirilmiş uranyum stoku için hiçbir kısıtlama olmadığını unutmamak gerektiğini vurgulayarak, fakat bu konuda uluslararası bir denetleme olması gerektiğini belirtti.
Ulyanov ayrıca İran’ın bu girişiminin aslında Amerika’nın özellikle petrol olmak üzere illegal yaptırımlarına bir tepki olduğunu da belirtti.
İranlı siyaset uzmanları da benzer görüşler paylaşıyorlar. Örneğin Boston üniversitesi hocası Kave Afrasiab ise verdiği özel mülakatta şöyle dedi: İran’ın kararları, Bercam konusunda karşı tarafın sözlerini tutmamasına bir karşılıktır ve nükleer konuda endişeye sebep olmamalıdır. İran nükleer programı tamamen barışçıldır ve UAEA ise İran nükleer tesislerine ulaşmak için kendine has yetkileri vardır.
İran’ın 4+1 grubuna verdiği sürenin bitmesine 2 gün kalmışken, Avrupalılar hala İran’dan sabırlı olmasını ve kendi vaatlerini INSTEX ile ilgili çalışmalarına daha fazla süre tanınmasını istiyorlar. Fakat Tahran’ın sabrı tükenmiştir. Bu konu Rusya tarafından da vurgulanıyor. Moskova açısından Avrupalıların INSTEX ile ilgili vaatleri ve diğer ülkelerin İran ile ticaret için girişimleri, aslında Amerika’nın uluslararası alanda ve özellikle İran ile ilgili zorbacı ve tek yanlı tutumlarına karşı direniş anlamındadır. /