Bercam, Rusya’nın vurgusu ve Fransa’nın çalışmaları
Amerika’nın Bercam’dan mayıs 2018’de çekilmesi ardından, Washington anlaşmanın diğer taraflarının da benzer eylemde bulunmalarını beklerken, onlar Bercam’ın varlığına vurgu yaptılar. Rusya da 4+1 grubun bir diğer üyesi olarak Bercam nükleer anlaşmanın korunmasına vurgu yaptı.
Bu bağlamda Rusya’nın BM daimi temsilcisi Vasily Nebenzia, Rusya’nın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi başkanlık döneminin eylül 2019’da başlaması ve bu bağlamda Rusya’nın programları ile ilgili düzenlenen basın toplantısında Moskova’nın Bercam nükleer anlaşmanın korunması için daima çalışacağını vurguladı.
Nebenzia, İran’ın 4+1 grubuna tanıdığı 60 günlük ültimatom sona yaklaşırken Fransa’nın Bercam ile ilgili öneri ve çalışmalarını kastederek, “biz Amerika’nın mayıs 2018’de tek yanlı nükleer anlaşmadan ayrıldığından bu çalışmalara başladık. Biz Çin ve 3 Avrupa ülkesi ile beraber bu anlaşmayı kurtarmaya çalışıyoruz ve bu son dönemde durumda bazı muhtemel ilerleme işaretleri de görünüyor” dedi.
Fransa cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un İran cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ile görüşmeleri ve İran dışişleri bakanı Muhammed Cevad Zarif’in G7 zirvesi kulisinde Fransa’da yaptığı görüşmelerin ardından, Tahran’ın Bercam’daki taahhütlerine geri dönmesi karşılığında bazı mali ve ekonomik imtiyazların verilmesi için Paris’in çalıştığı görülüyor.
Bu bağlamda Fransa maliye bakanı Bruno Le Maire Washington’a giderek Amerika hazine bakanı Steven Mnuchin ile Salı günü bir araya geldi. Fransız yetkilinin Washington ziyareti Fransa’nın Bercam nükleer anlaşmasını koruma çalışmaları bağlamında gerçekleşti. Bir Fransız yetkili Bloomberg’e yaptığı açıklamada Bruno Le Maire’in Amerika’dan İran’ın Çin, Hindistan ve Japonya’ya petrolünü satan firmaları yaptırımdan muaf tutmasını isteyeceğini söyledi.
Fransa projesinin en önemli bölümü ise İran’a 15 milyar dolar kredi hattının açılmasıdır, ki bu da Amerika’nın iznine bağlıdır. Fransa dışişleri bakanı Jean-Yves Le Drian’ın belirttiğine göre Fransa’nın teklifi, “söz konusu kredi hattının, İran’ın Bercam’a dönmesi halinde İran'ın petrol gelirleri ile garanti altına alınması, Fars Körfezi ve bölge güvenliği ile 2025 yılından sonra nükleer anlaşmanın durumu konusunda müzakerelerin yapılmasını” kapsıyor. Fakat yine de projenin gerçekleşmesinin Amerika başkanı Donald Trump’ın İran petrolü müşterilerinden bazılarına yaptırım muafiyeti tanıması halinde gerçekleşeceği de belirtiliyor.
Paris’in Bercam’ın korunması bağlamındaki teklifi Trump’ın onayına bağlıyken İran ise Avrupalıların Bercam anlaşmasındaki taahhütlerini mümkün olan her şekilde yerine getirmesini istiyor. Tahran Bercam nükleer anlaşma ile ilgili kırmızı çizgilerinin hiçbir şekilde müzakere konusu olamayacağını açıklarken, İran’ın tam olarak Bercam’a geri dönmesinin 4 aylık bir süre zarfında 15 milyar doları tam olarak alabilmesine bağlı olduğunu, aksi halde Bercam’daki taahhütlerini azaltma sürecine devam edeceğini belirtti. Hali hazırda İran ve Fransa arasında devam eden müzakerelerin ekseni ise İran’ın petrol satışından gelirlerinin nasıl karşılanacağı ve kazancının nasıl temin edilmesidir.
İran dışişleri bakanı siyasi işlerden sorumlu yardımcısı seyit Abbas Irakçi ise “söz konusu meblağın alınması ardından İran İslam cumhuriyeti 4+1 ülkeleri ile müzakereye hazır olacağını, fakat bu görüşmelerin çalışma programı hakkında taraflar arasında hala ciddi ihtilafların var olduğunu” söyledi.
İran, Bercam nükleer anlaşmaya ancak hiçbir kısıtlama olmayarak petrolünü satıp parasını tamamen alabileceği şartı ile döneceğini defalarca duyurmuştur. Fransa’nın önerisi de bu bağlamda gündeme geldi fakat Amerika olayın bir diğer tarafı olarak hala İran’a karşı maksimum baskı siyasetine devam ederek, Fransa teklifine pek de eşlik etmiyor ve İran karşıtı hasmane siyasetlerine devam ediyor./