Rusya'nın, Bercam konusunda İran'ın ciddiyetini vurgulaması
Rusya 4+1 grubu üyelerinden biri olarak her zaman Bercam nükleer anlaşmanın korunma zaruretini vurgulayarak anlaşmanın Avrupa ayağı olan AB ve Avrupa troykasının bu bağlamda etkin ve ciddi girişimlerde bulunmasını istemiştir.
İran İslam cumhuriyeti tarafından sorumlulukları hafifletme ve askıya alma bağlamındaki 3. Adımın atılması ardından, Moskova bu konuya tepki gösterdi. Bu bağlamda Rusya'nın UAEA da dahil uluslararası kurumlardaki daimi temsilcisi Mihail Ulyanov, yeni santrifüjlerin kullanılmasına dair İran kararını trajik bir mesele şeklinde değerlendirmemek gerektiğini söyledi.
Alınan bu karar yine de UAEA denetiminde ve Bercam'da belirlenen çıkarlarda denge oluşturma zarureti bağlamında, İran tarafından verilen yeni bir sinyaldir.
Ulyanov twitter sayfasında, "Daha fazla santrifüj kullanmaya dayalı İran'ın kararını fazlasıyla trajik bir mesele olarak değerlendirmemek gerekir. Tabi ki bu girişimin Bercam çerçevesindeki anlaşmaların dışında olduğunu kabul etmek gerekir fakat yine de Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın kontörlü altındadır ve hiçbir tehdit bu bağlamda yok. Tahran yetkililerinin bu girişimi, nükleer anlaşma çerçevesindeki menfaatlerde dengenin sağlanması için gönderilen sadece kesin bir sinyaldir." Şeklinde yazı.
Rusya burada, Bercam konusunda hak ve görev arasında denge zaruretine değiniyor. Batılılar ister Avrupa ister Bercam'dan ayrılan Amerika olsun sürekli İran'ın Bercam sorumluluklarını yerine getirerek devam zaruretini vurguluyorlar, fakat bizzat Bercam nükleer anlaşmadaki sorumluluklarını yerine getiremiyor veya zaten yerine getirmek istemiyorlar.
Doğal olarak İran da kendi milli çıkarları doğrultusunda Bercam'ın gerçekleşmesini kabul etmiştir, fakat Amerika'nın çıkışı ve yaptırımların tekrar uygulanması ile baskı altında bulunuyor ve 4+1 üyelerinden nükleer anlaşma gereği sorumluluklarını gerçekleştirmelerini istiyor.
Avrupa'nın bu bağlamdaki sorumlulukları ise Trump yönetiminin yaptırımlarından doğan olumsuz etkileri azaltmak için İran ile ticari ve ekonomik ilişkiler ile petrol satışının devam etmesini özel araçlar ve mekanizmalarla oluşturmak ve mekanizmanın gereksinimlerini sağlamaktır.
Fakat Avrupalılar sadece görünüşte INSTEX olarak bilinen mali ve ticari bir mekanizma kurmakla yetinerek, pratikte onun işlemesi için herhangi bir girişimde bulunmadılar.
Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani Çarşamba gecesi yaptığı açıklamada, İran'ın Bercam sorumluluklarını azaltma bağlamında 3. Adımını 6 Eylül Cuma günü atacağını, bu çerçevede İAEK'nın, barışçıl nükleer teknolojiyi araştırma ve geliştirmek için gerekenler bağlamında çalışmasını istedi.
İAEK sözcüsü Behruz Kemalvendi de İran'ın yeni nesil santrifüjleri çalıştıracağını belirtti. Kemalvendi 7 Eylül Cumartesi günü bu bağlamda yaptığı açıklamasında, "Bercam çerçevesinde İran'ın sorumluluklarını azaltma 3. Adımının özel önemi olduğunu, zira nükleer enerji alanında araştırma faaliyetlerinin hiçbir kısıtlaması olmayacağını" söyledi.
İran'ın nükleer taahhütlerini azaltma 3. Adımı, İran'ın Avrupa'ya uyarılarında ne kadar ciddi ve kararlı olduğunu gösteriyor.
Şimdi Washington Avrupa'yı da kendisine eşlik etmeye teşvik ediyor. Nitekim dışişleri bakanı Mike Pompeo twitter mesajında, "Eminim Britanya, Fransa ve Almanya ve aslında dünyanın tüm uygar milletleri, İran'ın nükleer şantajlarını durdurmak için kesin girişimlerde bulunacaklardır." Yazdı.
Gerçi Avrupalılar Tahran'ın 3. adımına karşı tepkisi, sorumlulukları azaltma sürecinin durdurulması yönünde idi fakat onlar da Tahran'ın UAEA raporları uyarınca Bercam'daki sorumluluklarını yetine getirdiğini, tüm vadelerine rağmen etkili bir girişimde bulunmayan tarafın, bizzat kendileri olduğunun çok iyi farkındalar.
Şimdi ise sıra Avrupa'da; eğer gerçekten kendi menfaatleri doğrultusunda Bercam'ın korunmasını istiyorlarsa, konuşma ve boş vaatlerde bulunmak yerine, mevcut fırsatları kaybetmeden ve geri dönüş yola girilmeden, Trump yönetiminin İran karşıtı eylemlerin etkisini azaltmak için ciddi girişimde bulunmaları gerekiyor. /