UAEA yeni Genel Müdürü ve Nükleer Anlaşma'nın geleceği

BM'nin denetim kolu olarak Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, bu teşkilata üye ülkelerin nükleer faaliyetlerini ve tesislerini denetleyerek, üyelerin nükleer girişimlerini garanti etmek ve barışçıl nükleer teknolojinin kullanılmasını yaygınlaştırmakta çok önemli rol ifa etmektedir.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın yeni Genel Müdürü Rafael Grossi dün Viyana'da özel oturumda yemin törenine katıldıktan sonra gazetecilere açıklamalarda bulunarak, Ajans'ın İran ile işbirliğinin geliştirilmesini memnuniyetle karşıladı.
İran dahil herkese karşı kararlı ve adaletli yaklaşım sergilemeleri gerektiğini söyleyen Grossi, kendi döneminde Ajans'ın denetim faaliyetlerinin kararlı ve adaletli olacağını vurguladı.
Grossi, İran İslam Cumhuriyeti'nin Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın faaliyet ve girişim süreci hakkında kendi görüş ve beklentilerini ifade etmek istediğini, kendisinin bu konuyu sıcak karşıladığını vurguladı.
Nükleer Anlaşma'nın kritik bir durumda olduğu için Grossi'nin UAEA'nin yeni Genel Müdürü olarak atanması büyük önem arz ediyor. Fransa, Almanya ve İngiltere'den oluşan Avrupa troykası ile AB, ABD'nin mayıs 2018'den nükleer anlaşmadan çekilmesinden sonra, İran'ın ekonomik menfaatlerini temin etmek suretiyle uluslararası barış ve güvenlik için kilit bir anlaşma sayılan Nükleer Anlaşmayı koruyacakları vaadinde bulundular.
ABD'nin nükleer anlaşmaya karşı yaklaşımını eleştirip, İran'la özel mali mekanizma INSTEX'in hayata geçirilmesi ile ilgili söz vermelerine rağmen Avrupalı ülkeler, kendi sözlerini tutmak ve yükümlülüklerini yerine getirmeleri için hiçbir pratik ve etkin adım atmadılar.
Buna karşılık olarak Tahran, ABD'nin nükleer anlaşmadan çekilmesinin 1. yıldönümünde nükleer anlaşma çerçevesinde kendi yükümlülüklerini adım adım azaltmaya başladı ve şimdiye kadar bu çerçevede 4 adım atmıştır.
UAEA'nin yeni Genel Müdürü Grossi'nin masasındaki önemli dosyalardan biri kuşkusuz Bercam Nükleer Anlaşma ve bu anlaşmanın geleceğidir. İran İslam Cumhuriyeti defalarca UAEA'nin, İran dahil Ajansın tüm üyelerinin nükleer faaliyetlerine yönelik tarafsız ve adil yaklaşım sergilemesi gerektiğini deklare etmiştir.
 Grossi de dün yaptığı açıklamada, kararlı ve adaletli yaklaşım sergileyeceği belirtti. Böylece, UAEA'nin yeni Genel Müdürü Grossi'nin ABD'nin baskısı ve etkisi altında kalmadan İran'ın Nükleer Anlaşma ile ilgili girişimleri konusunda adil, insaflı ve tarafsız bir pozisyon sergilemesi bekleniyor.
Grossi, UAEA eski Genel Müdürü Yukia Amano'nun 2010-2013 yılları arasında siyasi işler yardımcısı olarak İran'a yönelik sert yaklaşım sergilediği için, Tahran onun UAEA Genel Müdürü olarak seçilmesi hakkında kendi endişelerini dile getirmiştir. 
İran'ın Viyana'da bulunan Uluslararası Örgütler Nezdindeki Temsilcisi Büyükelçi Kazım Garibabadi, Grossi'nin UAEA Genel Müdürlüğü'ne seçilmesine gösterdiği tepkide, İran İslam Cumhuriyeti'nin her daim Ajans'ın profesyonelliği, bağımsızlığı ve tarafsızlığına vurgu yaptığını hatırlatarak, Tahran'ın Ajans ve yetkililerinin bu yaklaşımı her durumda korumasını ve üye ülkelerin de Ajans'a baskı yapmaktan kaçınmasını beklediğini kaydetti.
Tahran'ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın yeni Genel Müdürü'ne yönelik endişelerinin dile getirilmesinin yanısıra sergilediği tutum, Nükleer Anlaşma başta olmak üzere İran'ın barışçıl nükleer programına ilişkin meselelere karşı bağımsız ve tarafsız yaklaşımın sürdürülmesi için yapılan bir vurgudur.
Üstelik İran Nükleer Anlaşma çerçevesinde, nükleer programı ve çalışmalarını şeffaflaştırmak suretiyle herhangi bir bahane için her hangi bir yer bırakmamıştır. 
Nitekim UAEA 16 raporunda İran'ın nükleer faaliyetlerinin barışçıl ve Nükleer Anlaşma çerçevesinde olduğunu deklare etmiş ve 4+1 Grubu da, bu durumu tasdik etmiştir./