Trump’ın Avrupalılara tetik mekanizmasındaki baskısı

Avrupalıların Bercam nükleer anlaşmanın korunmasına dair iddialarına rağmen Almanya, İngiltere ve Fransa’dan oluşan Avrupa troykası 14 ocak Salı günü Bercam nükleer anlaşma ile ilgili tetik mekanizmasını devreye soktuklarını belirttiler, başka bir ifade ile bu karar, İran’ı tekrar Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi yaptırımları ile tehdit etmek anlamındadır.

Fakat şimdi Avrupalıların bu kararının perde arkasındaki olayların yeni boyutları ortaya çıkıyor. Washington post gazetesi Çarşamba günü yayınladığı bir yazıda Almanya, İngiltere ve Fransa'nın İran'ın Bercam nükleer anlaşmasını ihlal ettiği yönündeki iddialarını ileri sürmeden bir hafta önce, ABD başkanı Donald Trump'ın Avrupalıları Washington'un ithal ettiği otomobillere ek vergi uygulamakla tehdit etiğini belirtti.
Adının açıklanmasını istemeyen Avrupalı bir yetkili Washington post’a yaptığı açıklamada Amerika hükümetinin, tehdidini elçilikleri aracılığı ile değil, direkt olarak Almanya, Fransa ve İngiltere hükümetlerine bildirdiğini duyurdu.
Gerçi son haftalarda aralarında Fransa dışişleri bakanı Jean-Yves Le Drian söz konusu mekanizmayı aktifleştirme konusunu ele almaya başladıklarını duyurmuştu fakat Amerika’nın Avrupa Birliği’nin başlıca ticari ortağı olması nedeni ile görünüşte Trump’ın tetik mekanizması ile ilgili tehdidi etkili olmuştur.
Bercam nükleer anlaşma haziran 2016’da İran ve 5+1 grubu arasında sağlandı. Fakat ocak 2017 tarihinde Donald Trump’ın Amerika başkanı olarak göreve başlaması ile onun, küresel güvenlik ve barışı için çok önemli olan bu anlaşma ile ilgili bahaneleri başladı. Trump Bercam anlaşmasını Amerika için en kötü anlaşma olduğunu defalarca belirterek nihayet 8 mayıs 2018 tarihinde bu anlaşmadan çekilerek özellikle petrol ihracatını da kapsayan İran’a karşı nükleer yaptırımları iki aşamada tekrar devreye soktu.
Trump Bercam anlaşmasının dağılması ve iddia ettiği tüm endişeleri ve Washington siyasetlerini içeren yeni bir anlaşmanın imzalanmasını istiyor.
Bu arada Avrupa Birliği ve Avrupa troykası ise, örneğin INSTEX olarak bilinen özel mali ve ticari mekanizma gibi tedbirlerle Amerika’nın anlaşmadan çekilmesinden İran’a dayatılan zararlar ve  hasarları telafi etmeye dayalı sözlerine rağmen pratikte hiçbir girişimde bulunmadılar. 
Avrupalıların pasifliği nedeni ile İran da 60’er günlük aralarla nükleer anlaşmadaki yükümlülüklerini 8 mayıs 2019 tarihinden itibaren 5 adımda azaltmaya başladı. Söz konusu adımlar bizzat Bercam’ın 26 ve 36. Maddeleri uyarınca atıldı bu yüzden anlaşmanın ihlali anlamında değildir. 
Tahran mayıs 2019’da sorumluluklarını azaltma kararı aldığı ilk adımla birlikte Bercam anlaşmasına tek yanlı bağlı kalmak istemediğini, ancak diğer tarafların da sorumluluklarını tam olarak yerine getirdikleri takdirde yerine getireceğini belirtti.
Şimdi önemli olan ise Avrupalıların tetik mekanizması ile ilgili aldıkları kararın perde arkasının açıklanması ise her şeyden önce Avrupalıların Amerika ve onun tehditlerine karşı acziyetleri, ikinci aşmada ise Amerika’nın kendi hedeflerine ulaşmak için “yarı sert” yani ekonomi gücünü yaptırım ve ekonomi cezalar çerçevesinde kullandığını gözler önüne seriyor. 
İran İslam cumhuriyeti dışişleri bakanı Muhammed Cevad Zarif ise Avrupalıların Bercam konusunda Amerika’nın yıkıcı siyasetlerine boyun eğmesini eleştirerek, dünyanın en büyük ekonomi güçlerinden birinin, kendisine  kabadayılıkla sorumluluklarını ihlal etme izni verdiğini söyledi.
Trump yönetimi diğer ülkeler hakkındaki hedeflerinin gerçekleşmesi için baskı uygulamak ve özellikle de “yarı sert” güç çerçevesinde yaptırımların uygulanmasının etkili bir siyaset olduğunu düşünüyor. 
Washington şimdi de Bercam ile ilgili kendi isteklerini Avrupalılara dayatmak için onları Amerika’ya ihraç ettikleri arabalara ek vergi uygulamakla tehdit ediyor, bu da başta Almanya olmak üzere ihracat eksenli ekonomiye sahip olan Avrupa ülkelerine ticari ceza sayılıyor. 
Aslında Trump tek yanlı siyasetler doğrultusunda ve dış siyasette kendi hegemonyasını Avrupalı müttefiklerine bile dayatmak için hiçbir şeyden çekinmediğini göstermiş oldu./