Moskova'nın Avrupa Troykasını BERCAM konusunda uyarması
Almanya, Fransa ve Britanya, 4+1 Grubunun Avrupalı üyeleri olarak İran'ın söz konusu her üç ülkenin BERCAM nükleer anlaşmasındaki taahhütlerini yerine getirmemesine karşı adım adım taahhütlerini azaltması bahanesi ile BERCAM nükleer anlaşmasında ihtilaf çözüm mekanizmasını başlatmış oldu.
Avrupalıların bu girişimi ise Rusya'nın olumsuz tepkilerine de yol açtı.
Rusya dışişleri bakanı Sergey Lavrov Cuma günü basın toplantısında üç Avrupalı ülkenin BERCAM nükleer anlaşmasındaki ihtilaf çözüm mekanizmasını başlatmalarına tepki olarak, "Bu durum kaygı vericidir. BERCAM nükleer anlaşması etrafındaki durumlar iyice tehlikeli olmuştur." dedi.
Moskova açısından Avrupalılar Tahran'ı tek taraflı olarak BERCAM nükleer anlaşmasının mevcut durumunun sorumlusu olarak görüyorlar. Halbuki Avrupa Amerika'nın bu anlaşmadan çekilmesi yüzünden Washington'u sadece kınamakla yetinmiştir. Ancak İran Avrupalılardan bu anlaşmadaki taahhütlerini tam olarak uygulamalarını istemektedir. Rusya Avrupa Troykasının bu tavrını, yapıcı olmayan bir yaklaşım olarak görmektedir.
Rusya açısından nükleer anlaşmanın mevcut durumunun asıl kabahatlisi olan Avrupalıların bu girişimi krizin çözümlenmesine yardımcı olmazken üstelik krizin şiddetlenmesine yol açacaktır. Aslında Moskova'nın BERCAM nükleer anlaşması ile ilgili görüşleri Tahran'ın bu yöndeki görüşlerine çok yakındır. Rusya defalarca BERCAM nükleer anlaşmasının korunmasına ve bu anlaşmanın bölgesel ve küresel güvenlik ve barış için önemli olduğuna ve de bu anlaşmada verilen sözlerin tutulmasına ve haklara saygı duyulmasına vurgu yapmıştır.
Rusya devlet başkanı Vladimir Putin'in söylediğine göre " İran ile yapılan nükleer anlaşma korunmalıdır. Rusya ve Avrupalı ülkeler ise İran'ı desteklemeliler. "
Rusya'nın uluslararası kurumlardaki temsilcisi Mihail Ulyanov ise Viyana'da Moskova'nın Avrupa Troykasına ihtilafları çözme mekanizmasını başlatmak konusunda uyarıda bulunduğunu bildirdi.
Ulyanov şöyle bir açıklamada bulundu: "Kremlin üç Avrupalı ülkenin bu adımına olumsuz yaklaşmaktadır. Bu mekanizmanın olumsuz sonuçları konusunda uyarılarda bulunarak Batılı ortaklarımızı böyle bir adım atmaktan sakındırdık. "
Avrupa Troykası 14 Ocak Salı günü Brüksel'de bir bildiri yayımlayarak BERCAM nükleer anlaşmasındaki ihtilafları çözme mekanizmasını başlattıklarını bildirdi. Üç ülke bildirilerinde bu mekanizmayı başlatmaktan güttükleri hedefin İran aleyhinde yaptırımların yeninden başlatılması olmadığını iddia ederek BERCAM nükleer anlaşmasını kurtarmak olduğunu bildirdiler. Avrupa troykası aldıkları kararın hedefinin, nükleer anlaşmadaki ihtilafları İran ile istişare ve müzakere yolu ile çözülmesi ve İran'ın bu anlaşmadaki taahhütlerini yeniden üstlenmesi olduğunu iddia ediyorlar. Söz konusu ihtilafları çözme mekanizması BMGK'nin İran'a yönelik yaptırımları tetikleyebilecektir. Fakat Avrupalılar Birleşmiş Milletler yaptırımlarının tekrar hayata geçirilmek istenmemesinden söz ediyorlar. Rusya dışişleri bakan yardımcısı Sergey Ryabkov ise Avrupalıların böyle bir girişimde bulunmasının bir anlamı olmadığını söylüyor.
Ryabkov şöyle dedi: "Bizce üç Avrupalı ülke bu girişimleri ile karşılaşma ve mücadele için zemin hazırlamaktadırlar. "
Bu çerçevede Avrupalılar İran İslam Cumhuriyeti'nin beş adım halinde nükleer anlaşmadaki taahhütlerini azaltma girişimlerini kınayarak İran'ın bu süreci durdurmasını ve geçmişteki duruma geri dönmesini istiyorlar. Halbuki İran kendi milli çıkarları doğrultusunda BERCAM nükleer anlaşmasını uygulamayı kabul etmiştir.
Amerika tek taraflı olarak anlaşmayı terk edip İran'a tek yanlı yaptırımlar uyguladığında, Tahran da baskılar altında 4+1 grubu üyelerinden özellikle de Avrupalı ülkelerden bu anlaşmadaki taahhütlerini yerine getirmelerini istedi. Bu çerçevede Avrupalılar, İran ile ticari, ekonomik ve petrol ilişkilerini devam ettirmek için INSTEX mali mekanizmasını hayata geçirip böylece Amerika'nın yaptırımlarını etkisiz hale getirecekleri sözünü vermişlerdi.
Ancak Amerika bu yolda engeller oluşturmaya çalışarak sırf BERCAM nükleer anlaşmasının dağılmasına odaklanmıştır. Bu yüzden Avrupalı ülkelerin bu kararını desteklemektedir. Üstelik Avrupalı ülkelerin aldığı kararda Amerika'nın baskı uyguladığı ise ortaya çıkmıştır.
Amerika dışişleri bakanlığı İran özel temsilcisi Brian Hook ise Cuma günü Amerika'nın Avrupalı ülkelere baskısı sonucu BERCAM nükleer anlaşmasındaki ihtilaf çözüm mekanizmasının başlatılmasını itiraf eti. /
