UAEK'nun İran ile ilgili Raporu

İran İslam Cumhuriyeti 5+1 grubu ile Haziran 2015'te nükleer anlaşmaya vardıktan sonra Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu ile kendi nükleer faaliyetlerinin barışçıl olduğunu onaylatmak için birçok girişimde bulundu ve tam işbirliği yaptı.

 Bu iş birliğine rağmen UAEK 3 Mart Salı günü  İran'ın nükleer programı ile ilgili yeni raporunda İran'ın zenginleştirilmiş uranyum rezervlerinin nükleer anlaşmada belirlenen sınırların ötesine ve bunun 5 katı kadardır. Yeni rapora göre İran nükleer anlaşmada belirlenen asıl kısıtlamalara uymadığı özellikle uranyum zenginleştirme düzeyi ve zenginleştirilmiş uranyum rezervleri düzeyini ihlal ettiği belirtilmiştir.   Bu rapor, İran tarafından bildirilmemiş üç mekan hakkında İran'ı sorguya çeken ve İran'ın bunlardan ikisine girmeye izin vermediğini iddia eden ikinci rapordur. 

Öte yandan, UAEK genel sekreteri Rafael Grossi  de Salı günü İran'ın nükleer programından dolayı kaygı duyduğunu belirtti ve Tahran'da bulunulan ancak İran tarafından bildirilmeyen  mekanda uranyum tanecikleri ile ilgili açıklamalar yapılmasını ve şeffaflık gösterilmesini istedi. Grossi şöyle bir açıklamada bulundu: " İran, şeffaf bir şekilde UAEK ile işbirliği yapma ve gereken açıklamaları yapma konusunda karar almalıdır. "  Kimi raporlara göre UAEK İran'da bir veya birkaç nükleer alana erişimi olmadığı hususunda Tahran'ı acil bir şekilde uyarmak istediğini gösteriyor. 

İran'ın barışçıl nükleer faaliyetleri aleyhindeki yeni ortam hazırlamalar ise UAEK'nun raporlarında hala nükleer anlaşmanın Tahran tarafından tam ihlal edildiğini onaylamadığı halde yapılmaktadır. İran ise defalarca hiçbir gizli nükleer faaliyeti olmadığını bildirmiş ve defalarca da nükleer enerjiyi silah olarak kullanmaya niyetli olmadığını belirtmiştir.  İran İslam Cumhuriyeti her defasında  Batılı ve Siyonist Rejim İsrail'in İran'ın gizli nükleer faaliyet yürütme ithamlarını reddetmiş ve nükleer faaliyetlerinin sırf barışçıl hedefler doğrultusunda olduğunu vurgulamıştır. 

Rusya ise İran ile yapılan nükleer anlaşmada kalmaya devam eden taraflardan biri olarak İran aleyhindeki bu propagandalara tepki gösterdi. Rusya'nın UAEK'ndaki daimi temsilcisi   4 Mart Çarşamba sabahında yayımladığı Tweet'le  UAEK'nun İran'ın nükleer programı ile ilgili raporuna tepki gösterdi. 

Ulyanov, Grossi'nin İran'ın üç alana erişim izni vermemesi ve bu kurumun nükleer faaliyetleri ile ilgili sorularına cevap vermemesi konusundaki eleştirilerine cevaben şöyle yazdı: "Erişim kavramı pratik bir mesele değildir. Gerçekte yayılma konusunda bir kaygı söz konusu değildir. Mesele, ek protokolde ön görülen süreçlerin uygun şekilde uygulanması ile ilgilidir. Durumun nükleer gücün yayılması tehlikesi ile alakalı değildir. Zira anılan alanlar da 20 yılı aşkın süredir İran'ın nükleer programı ile alakalı değildir. 

Aslında UAEK'nun raporunda iki farklı boyut söz konusudur. İlk olarak İran'ın beş adım halinde Avrupalı tarafların pasifliğinden dolayı taahhütlerini azaltması ile ilgilidir. UAEK'nun raporunun bir başka bölümü ise  geçmişteki hususlar ile ilgilidir. Ancak Rusya'nın UAEK'ndaki temsilcisinin söylediği gibi  geçmişte bildirilmeyen alanlarda kuşkulu parçacıkların bulunması ve UAEK uzmanlarının bir kaç alana girmelerine izin verilmemesi tamamen teknik ve hukuki bir mesele olup   nükleer silahların yayılması ile alakalı değildir. 

Üst düzey İranlı makamlar ise defalarca Tahran'ın hiçbir şekilde nükleer silah geliştirme ve üretme peşinde olmadıklarını bunun İran'ın savunma doktrininde yeri olmadığını vurgulamışlardır. 

Aynı zamanda  Grossi'nin Tahran'a yönelik uyarı mahiyetli açıklamaları da  onun daha önce genel sekreter yardımcılığı dönemi gibi şimdi de Batılılar'ın etkisi altında kaldığını gösteriyor. 

Grossi, UAEK genel sekreterliğine gelmeden önce ise  bu kurumun onun genel sekreterliği döneminde  Batılılar özellikle de Amerika etkisi altında kalacağı yönünde tahminler vardı. İran İslam Cumhuriyeti ise defalarca  UAEK'nun  bu kuruma üye ülkelerinin nükleer faaliyetlerine tarafsız ve insaflı yaklaşması gerekiğine vurgu yapmıştır.