Amerika'nın İran Sağlık Sistemine Maksimum Baskıları

Amerika son günlerde sürekli İran'a karşı yeni yaptırımlar uygulamaya başlamıştır. Bu mesele ise koronavirüsün yayıldığı bir sırada gerçekleştiği için şimdi de Washington'un koronavirüs ile mücadelede gerekli tıbbi malzemeler ve cihazların İran'a girmesini engelleme girişimleri ve yaptırımları Amerika'nın İran'ın sağlık sistemine maksimum baskı doğrultusunda hareket ettiğini akla getirmektedir.

Trump hükümeti son girişiminde İran'a karşı baskıları arttırmak için 19 Mart Perşembe günü  İran'ın milli petrol şirketi ile iş birliği suçlaması ile bir kaç şirketi cezalandırdı.   Amerika hazine bakanlığı  dış sermayeleri denetleme bürosu  BAE'ndeki 5 şirketi İran milli petrol şirketi ile iş birliği yapma bahanesi ile yaptırımlara tabi tutu. 

Bu yaptırımlar ise Trump hükümetinin İran'a karşı maksimum baskı siyasetleri çerçevesinde  uygulanmaktadır.  Trump hükümeti  Mayıs 2018'de    Amerika'yı İran ile yapılan BERCAM nükleer anlaşmasından çekerek  bu anlaşma gereği askıya alınan yaptırımları tekrar uygulamaya başladı. Trump ise buna ilaveten   İran'ın farklı ekonomik sektörlerine yönelik yeni tur yaptırımlara da başladı. 

Burada önemli olan nokta ise bu yaptırımların tıbbi malzemeler ve cihazlar gibi insani malları da kapsamasıdır. Bu kısıtlama ise İran'da onlarca kelebek hastasının ilaçlara erişimi olmaması yüzünden hayatına mal olmuştur. 

Buna rağmen    koronavirüsün yayılması ve Covid-19 hastalığı  Amerika yaptırımları etkisinde İran'ın tıbbi ve ilaç sıkıntısına yeni boyutlar kazandırmıştır. İran İslam Cumhuriyeti'nin İspanya büyükelçisi Hasan Kaşkavi'nin söylediğine göre Amerika'nın bankacılık alanındaki yaptırımları yüzünden  İran, koronavirüs salgını ile mücadele sırasında mutlak bir şekilde küresel piyasalardan ilaç, tıbbi malzeme ve cihaz alamayan tek ülke olmuştur.  İran bankacılık işlemleri yapmak için Amerika maliye bakanlığı denetim bürosundan izin almalıdır. Ancak bu büro da yabancı bankalar ve şirketlerin İran ile çalışmasına izin vermiyor. 

Tabii uluslararası baskılar  yüzünden Amerika zor durumda kalarak bazı muafiyetler tanıdı. 

Dünya Sağlık Örgütü genel müdürü Thedros Adhanom  koronavirüsün siyasileştirilmemesine vurgu yaparak  şöyle bir açıklamada bulundu: "Amerika İran'a özellikle de olağanüstü durumlarda bankacılık kısıtlamaları ve yaptırımlarının bir kısmını askıya almıştır. "

Buna rağmen bu alanda ciddi sorunların olduğu söylenmelidir. Amerika'nın İran'a karşı siyasi yaptırımları ve baskılarının  devam etmesi   " İran'ın sağlık sistemine maksimum baskı tartışmalarına yol açmıştır. Gerçekte Trump hükümetinin maksimum baskı siyaseti doğrultusunda İran'ı felç edici yaptırımlar ile hedef alması  İran'da koronavirüs salgınının yayılmasını da hızlandırmış ve güçlendirmiştir. 

Amerika'nın İran'a karşı yaptırımlar düzeninde  görünüşte insani ticari malların ithalatı resmen muaf sayılmışsa da ancak yaptırım meseleleri uzmanları gerçeğin karmaşık olduğunu söylüyorlar. Daily Beast gazetesinin yazdığına göre "  Amerika'nın maksimum baskı yaptırımları o kadar geniştir ki  yabancı şirketler, hükümetler ve bankaları tıbbi malzemeler hususunda İran ile ticaret yapmaktan bile sakındırıyor.  Çünkü bu şirketler ve taraflar da Washington'un üçüncü derece veya ikinci yaptırımlarına hedef olacaklarından kaygı duyuyorlar. "

Daily Beast  bu krizin Amerika'nın maksimum baskı kampanyası karşısında ahlaki meselelerin öne çıktığına da işaret ediyor. 

Amerika son zamanlarda İran'ın ilaç ve tıbbi ihtiyaçlarını da engellemeye çalışmıştır. Bu süreç ise İran'ın koronavirüs ile mücadeleye zaruri ihtiyaçları olduğu sırada  devam etmektedir. 

Trump hükümeti  tüm bu girişimlerine rağmen İran karşısında yenilgiye uğramış ve bu yüzden de eleştirilere hedef olmuştur. 

 Amerikan siyasi analist Paul Pillar ise  İran'a maksimum baskı siyasetinin yenilgiye uğradığına değinerek şöyle bir vurguda bulundu:"  Trump hükümetinin İran'ı teslim etmek amacı ile başlattığı maksimum baskı kampanyasının yenilgiye uğradığını gösteren birçok emare vardır. Bu stratejinin taraftarları bile bu yenilgiye itiraf etmişlerdir. "