Borrell’in Amerika’nın Bercam’dan ayrıldığını vurgulaması

Bercam nükleer anlaşmayı sert şekilde eleştirenlerden biri olan Amerika başkanı Donald Trump, nihayet 8 Mayıs 2018’de Washington’un bu anlaşmadan ayrılmasına sebep oldu. Buna rağmen Washington, fırsatçı tutumu çerçevesinde çıkarları gerektiğinde, başta tetik mekanizması olmak üzere Bercam’da geçerli olan haklara sahip olduğunu iddia ediyor. Bu mesele şimdi de İran’a silah yaptırımın uzatılması konusunda gündeme taşınmıştır.

Fakat Amerika’nın bu çalışmaları 4+1’in ister doğu ister batılı taraflarının muhalefeti ile karşılaştı. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, Amerika'nın nükleer anlaşmadan çekilerek hala üyesi olduğu iddiasında olamayacağını bildirdi. 
Borrell Çin dışişleri bakanı Wang Yi ile görüşmesi ardından Amerika’nın Bercam’da rolü olmadığını ifade etti. Borrell açıkça, “Amerika Bercam’dan çıkmıştır ve şimdi ondan yararlanarak İran’a silah yaptırımı uygulayamayacaktır. Çok açıktır! Onlar Bercam’dan çıkmışlar.” Dedi.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell’in Trump hükümetinin Bercam çerçevesinde belirlenen haklara sahip olduğu iddiasına dair açık muhalefeti ise Washington’un Avrupalı müttefiklerinin bile bu konudaki iddialarının temelsiz olduğu kanaatine vardıklarını gösteriyor. 
Borrell Amerika’nın Mayıs 2018’de sadece Bercam’dan ayrılmakla kalmadığını, hatta “Bercam ortak komisyonu” olarak bilinen oturumların hiç birine de katılmadığını belirtti. Fakat Trump hükümeti, Amerika’nın hala Bercam anlaşmasının taraflarından biri olduğunu ve bu çerçevede İran’a silah yaptırımı uzatmak için tetik mekanizmasını kullanma hakkına sahip olduğunu iddia ediyor. Amerika Mayıs 2018’de anlaşmadan çıktığı için anlaşmanın ortaklarından olamaz ve anlaşmanın maddelerine istinat edemez. 
Bu yüzden bir sonraki adımda Trump yönetimi 2231 sayılı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararı ortaklarından biri olarak kararın vermiş olduğu yasal hakka sahip olduğunu iddia etti. Tabi ki Amerikalı yetkililerinin bu bağlamdaki temelsiz ve zayıf bahaneleri ise onların bu konuda hiçbir mantıklı temele dayanmadığını gösteriyor.
Trump yönetiminin İran’a silah yaptırımını uzatmak için mevcut stratejisi, Washington’un hukuk dışı isteğini kabul ettirmek hedefi ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne baskı uygulamaktır. 
Nitekim Amerika’nın İran özel temsilcisi Biran Hook Ekim ayında İran’a silah yaptırımının sona ermesinden endişeli olduğunu ifade ederek, eğer Güvenlik Konseyi bu yaptırımı uzatmazsa Washington’un tetik mekanizmasını kullanacağını iddia etti.
 Amerika dışişleri bakanı Mike Pompeo da İran’a silah yaptırımın iptal edilmesinin, Bercam’ın en temel hatası olduğunu, Washington’un bu yaptırımı uzatmak için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde kapsamlı çalışmalar yürüttüğünü belirtti. Pompeo ayrıca Washington’un 2231 sayılı kararın tüm taraflarının oy birliği ile bu yaptırımı uzatmayı çok istediğini söyleyerek, “Eğer bu olay gerçekleşmezse, bunu engellemek için biz diplomatik kapasitelerimizi kullanırız. Bu çok önemlidir” dedi.
Fakat Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin iki daimi üyesi ve 4+1’in doğu kanadı olan Rusya ve Çin, açıkça Amerika’nın bu isteğine karşı muhalefetlerini vurguladılar. Her iki küresel güç, hakkın, sorumlulukla birlikte olduğunu, Amerika’nın Bercam’dan resmen çekilerek ortak komisyonlarına katılmadığını, bu yüzden esasen 2231 sayılı kararda gündemde olan yaptırımlar, örneğin silah yaptırımını devam ettirmek konusunda her hangi bir istek veya hakka sahip olmadığını belirttiler.  
Nitekim Rusya dışişleri bakan yardımcısı Sergey Ryabkov “Amerika’nın Bercam kapsamında İran’a karşı BM’in lağvedilen tüm yaptırımları ihya etme çalışmaları, Güvenlik Konseyi’nde ciddi kriz oluşturabilir” dedi.
Şimdi AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell’in bu konuda sergilediği tutumla Washington’un, Bercam üyeliğinin devam etmesi ve dolayısı ile tetik mekanizması gibi imtiyazlarından yararlanabileceği iddiası konusunda Avrupalı müttefiklerinin desteği üzerine hesap açamayacağını gösteriyor./