Tahran Ortak Bildirisi; İran'ın İyi Niyeti ve Ajans'tan Beklentiler
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Genel Müdürü Rafael Grossi pazartesi günü Tahran'a geldi ve iki gün sürüyle üst düzey İranlı yetkililerle, iki tarafın işbirliği ve bazı anlaşmazlıkların nükleer denetim anlaşması çerçevesinde çözümü için yoğun istişareler gerçekleştirdi.
İran ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, Tahran'da iki günlük yoğun müzakerelerin ardından Ajans tarafından belirlenen konuların iyi niyetle çözümü için mutabık kaldılar.
İran’da iki eski nükleer tesisin UAEA denetimine açıldığına dair Tahran ile Grossi'den ortak açıklama geldi.
Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ve Dışişleri Bakanı Cevad Zarif tarafından kabul edilen Grossi, İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Ali Ekber Salihi ile ortak açıklama yaptı.
Yapılan açıklamada sözkonusu iki nükleer tesisin UAEA denetçilerinin erişimine açılması konusunda mutabık kalındığı duyuruldu.
Grossi-Salihi ortak açıklamasında "İran, UAEA'nın özel talep ettiği iki yere erişimini gönüllü şekilde sağlıyor. UAEA'nın erişimi ve faaliyetlerin teyidiyle ilgili takvim üzerinde uzlaşıldı" denildi.
Açıklamada, UAEA'nın İran'a başka sorusunun ve Tahran tarafından ilan edilenler dışında başka yerlere erişim talebinin olmadığı belirtildi.
İran devlet televizyonu da Ruhani'nin Grossi ile görüşmesinde UAEA ile işbirliğini ilerletmekten memnuniyetini ifade ettiğini duyurdu.
İran her daim Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile kendi yükümlülükleri çerçevesinde iyi şekilde işbirliği yapmış ve nükleer anlaşmanın imzalanmasının ardından bu işbirliği doruk noktaya ulaştı.
UAEA'nin dünya genelindeki denetimlerinin yaklaşık yüzde 20'si 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşma uyarınca İran'da gerçekleşmiştir. Başka deyişle, İran, 33'den fazla mekanını ek olarak Ajans denetçileri için açmıştır ve ortalama her gün 6 denetçi İran'da faaliyet yapıyor.
UAEA denetçileri için bunca erişim imkanının sağlanması, İran'ın bu uluslararası örgüt ile yapıcı işbirliği ve etkileşimini gösteriyor. Nitekim UAEA Genel Müdürü'nün 3 aylık raporları, İran'ın Ajans ile yapıcı işbirliği ve Tahran'ın nükleer anlaşmaya bağlılığını gösteriyor.
İran'ın nükleer faaliyetleri ile ilgili doğrulama ve denetim faaliyeti yapan tek sorumlu örgüt olan UAEA'dan, Tahran yetkilileri tarafsızlık, bağımsızlık ve profesyonellik ilkeleri çerçevesinde hareket edip, herhangi bir siyasi yaklaşımdan uzak kalmasını bekliyor.
Teknik çalışmalar yürüten bir örgüt olan UAEA, casusluk faaliyetleri çerçevesinde elde edilen temelsiz bilgilere göre değil, kendisinin elde ettiği bilgiler çerçevesinde bağımsız, tarafsız ve profesyonelce hareket etmesi ve taleplerini 3. Tarafların iddialarının etkisinde kalmadan gündeme getirmesi bekleniyor.
İran'ın Ajans ile bu örgütün istediği iki sitenin Ajans denetçilerine açılmasına ilişkin yeni anlaşması, İran'ın UAEA ile yapıcı işbirliğini ortaya koymakta. Böylece İran'ın bu örgütün faaliyeti için önemli rol görmekte.
İran'ın bu yapıcı ve gönüllü yaklaşımı, UAEA'ndan karşı beklentilerini de artırmakta. Ajans bağımsızca, tarafsızca ve de dış müdahale olmadan kendi ihtisas ve teknik çalışmalarını yerine getirerek, kamuoyu tarafından konumunun sorgulanmaması gerekiyor.
Bu koşullarda, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Genel Müdürü Grossi'nin Tahran ziyareti, gerçekçi ve profesyonel bir yaklaşımla, siyasi baskı ve iddiaların etkisi altında kalmadan İran ve Ajans arasında yararlı işbirliğinin sürmesini kolaylaştırması ve böylece gerçeklerin ortaya çıkmasıyla Ajans'ın prestijinin zedelenmesini önlemek için değerli bir fırsattır.
İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ile görüşmesinde, yabancı etkenler ve seslerin UAEA ile İran'ın işbirliğini etkilemesine izin vermemek gerektiğini vurgulamasını bu bağlamda değerlendirmek gerekir./
