Avrupa'nın İcraatsız BERCAM Nükleer Anlaşmasına Bağlılık İddiaları

Avrupalıların, Amerika Birleşik Devletleri'nin Kapsamlı Ortak Eylem Planı-BERCAM Nükleer Anlaşmasından çekilmesinden sonraki olumsuz performansına rağmen, hala İran ile yapılan BERCAM nükleer anlaşmasını desteklediklerini iddia ediyorlar.

Avrupa Birliği dış politika sorumlusu Joseph Borrell Salı günü İran ile yapılan BERCAM  nükleer anlaşmasını sürdürme konusundaki kararlılığını yineledi ve paylaştığı tweette şöyle yazdı:
 "İran dışişleri bakanı Muhammed Cevad  Zarif ile Avrupa Birliği-İran ilişkilerinin geliştirilmesi hakkında konuştum ve BERCAM nükleer anlaşmasının sürdürülmesinin önemini vurguladım. BERCAM Nükleer anlaşmasının tüm taraflarca tam olarak uygulanması için bir koordinatör olarak çabalarıma devam edeceğim."
Avrupa Birliği dış siyaset sorumlusu Josep Borrell'in BERCAM nükleer anlaşması hususunda AB'nin desteğine vurgu yapması ve bu yöndeki iddiası, ABD'nin Mayıs 2018'de anlaşmadan çekilmesinden bu yana Avrupalıların tek taraflı Amerika yaptırımlarının olumsuz etkilerini hafifletmek için ciddi adım atmadığı bir ortamda gelmektedir. 
Bu sürede Avrupa ülkeleri ve şirketleri  sırf Washington tarafından cezalandırılmamak için Amerika'nın İran'a yönelik yaptırımlarına uymayı tercih etmekle Amerika siyasetlerine paralel olarak  hareket ettiler. 
Görünüşe göre Borrell'in Zarif’le son görüşmesi, İran'a karşı yaptırımları kaldırmak amacı ile İran İslami Şura Meclisi'nde bir kararın onaylanması sonucu gerçekleştirilmiştir.  Salı günü, İran İslami Şura Meclisi üyeleri "Yaptırımları Kaldırmaya Yönelik Stratejik Eylem" planı ve kararının ana hatlarını ve ayrıntılarını onayladılar. 
Bu çerçevede diğer tarafın İran’a karşı yükümlülüklerine uymaması halinde, yüzde 20'lik uranyum zenginleştirme ve   Ek Protokol'ün uygulanmasının askıya alınması kararlaştırıldı. Bu plan ve karar, ABD'nin İran'a yönelik düşmanca eylemleri sürecine ve Avrupa ülkelerinin Washington ile  işbirliğine yanıt olarak onaylandı. Plana göre, Avrupalılara taahhütlerini yerine getirmeleri ve yaptırımları kaldırmaları için bir ay süre verildi.
Avrupa Birliği ve Avrupa Troykası pratikte, Trump yönetiminin BERCAM nükleer anlaşmasından çıkmasının ardından  anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmek ve ABD'nin tek taraflı yaptırımlarının İran üzerindeki etkisini azaltması için  neredeyse hiçbir etkili eylemde bulunmadılar ve sadece görünüşte BERCAM nükleer anlaşmasında bulunmaya devam ettiler. 
Avrupalı taraflar,  BERCAM Nükleer Anlaşmasının bölgesel ve uluslararası barış ve güvenliğin korunmasındaki temel rolü göz önüne alarak, anlaşmanın ayakta kalmasını istediklerini defalarca belirttiler ve bu anlaşmanın korunması için  ellerinden geleni yapacaklarına söz verdiler.
Üst düzey Çinli araştırmacı Jin Liang Chiang bu hususta şöyle düşünüyor: "Avrupa Birliği için BERCAM nükleer anlaşması başarılı ve önemli bir model anlaşmadır, ancak onu terk eden Trump, Avrupa'nın çabalarını baltaladı ve bu birliğin başarılarını yok etti ve Avrupa'nın uluslararası anlaşmazlıkları çözmek için bir arabulucu olarak rolüne ve imajına zarar verdi."
Amerika'nın BERCAM ‘dan çekilmesinin ardından Avrupa’nın tutumları ve girişimleri incelendiğinde, onların İran’a karşı taahhütlerini yerine getirmede ciddi şekilde başarısız kaldıkları söylenebilir. Avrupa Birliği, ABD baskısı ve de irade eksikliği nedeniyle, yükümlülüklerini, özellikle de INSTEX adlı İran ile finansal ve ticari etkileşim mekanizmasının etkin bir şekilde uygulanmasına imza  atamadılar.
Dolayısıyla BERCAM Nükleer Anlaşmasının mevcut durumu, öncelikle Trump yönetiminin BERCAM'a yönelik düşmanca politikası ve İran'a karşı azami baskı kampanyasının devam etmesinden ve temelde de  Avrupalıların anlaşma çerçevesinde kabul ettikleri taahhütleri yerine getirmedeki eylemsizliklerinden ve pasifliğinden kaynaklanıyor./