BERCAM Anlaşmasının Tekrar Müzakere Edilebilir Olmaması

İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani BERCAM anlaşmasının tekrar müzakere edilemeyeceğine vurgu yaparak bu anlaşmanın korunması ve canlandırılmasının tek yolunun yaptırımların Amerika tarafından kaldırılması olduğunu belirtti.

İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani  Salı günü  Fransa cumhurbaşkanı  Emmanuel Macron ile  görüşmesinde   bu hususa vurgu yaparak  BERCAM anlaşmasını  belli taraflar arasında imzalanan Güvenlik Konseyi'nin  2231 sayılı kararı ile perçinlenen  çok taraflı uluslararası bir anlaşma olarak değerlendirdi ve şöyle bir açıklamada da bulundu:" BERCAM  anlaşmasının korunması ve canlandırılması için  fırsatların kaçırılması  durumu daha da zorlaştırabilir. "

Hasan Ruhani,  İran İslami Şura Meclisinin onayladığı yasa çerçevesinde  ek protokoldeki gönüllü olarak üstlendiği taahhütlerini sonlandırdığına değinerek   Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu, yöneticiler kurulunun  her türlü yapıcı olmayan girişimi veya tutumunun  yeni sorunlara yol açabileceğini  belirtti. 

İran İslam Cumhuriyeti  her daim  UAEA ile   barışçıl nükleer faaliyetlerinin şeffaflaşması için azami şekilde işbirliği yapmıştır.    Bunun kanıtı da  İran'ın tam olarak BERCAM nükleer anlaşmasına  uyduğunu gösteren UAEK'nun geçen yıllardaki raporlarıdır.   İran'ın bu durumda karşılıklı olarak beklentisi,  nükleer alanda  normal hukuka sahip olması ve  Ajans'ın resmi üyesi olarak  bu hakları edinmesidir. 

İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Seyyid Ali Hamanei son dönemde  Hubregan Meclisi üyeleri ile görüşmesinde  İran İslam Cumhuriyeti'nin kimyasal ya da nükleer olmak üzere kitle imha silahları yapmayı yasakladığına değinerek şöyle bir açıklamada bulundu:"   Biz ise  ülkenin ihtiyaçlarına uygun olarak  nükleer kabiliyetler kazanmak yolunda kararlıyız. Bu yüzdendir ki   İran'ın uranyum zenginleştirme sınırı yüzde 20 olmayacak. Ülkenin ihtiyaç duyduğu kadar, gerekli saydığımız seviyeye kadar zenginleştiririz.  Örneğin  nükleer motorlar veya diğer işler için  yüzde 60 kadar zenginleştirme yapabiliriz. "

Zaten İran, Amerika'nın BERCAM anlaşmasından çekilmesinden bir yıl sonrasına kadar bile  bu anlaşmadaki tüm taahhütlerini tam olarak hayata geçirdi ve Amerika'nın çıkışından dolayı doğan zararları telafi etmek sözü vermeleri üzerine taahhütlerini uygulamaları için bir süre tanıdı.  

 Avrupalı devletlerin de  vaatlerini hayata geçirmemesinden bir yıl sonra  da  Tahran BERCAM anlaşmasının  26 ve 36'ıncı maddesine istinaden  taahhütlerini kademeli olarak azalttı ve böylece taahhütleri ve hakları arasında denge kurmaya çalıştı.   İran bu süreçte hem  müzakerelerde hem de anlaşmanın uygulanmasında esneklik gösterdi.  Ancak karşı taraf işbirliği yapmamasına ilaveten  Amerika'nın yaptırımlarına da sessiz kaldı. Bu bağlamda Fransa, Almanya ve İngiltere, İran'ın bu anlaşmadaki çıkarlarını garanti eden ülkeler olarak  bu garantiyi ya sağlamak istemediler ya sağlayamadılar.   Şimdi de  Biden'in siyaseti eski siyasetlerin tekrarından ibaret olup   sırf İran'ı tekrar müzakereye zorlamak ve bahane uydurmak doğrultusundadır.  Amerika şimdi de   UAEK Yöneticiler Kurulu ortamını İran aleyhtarı bir karar ile  gerginleştirmek  ve aklısıra   İran'a isteklerini dayatmak istiyor.  Bu yöntem ise  daha önce de siyasi baskı kaldıracı olarak kullanılsa da sonuçsuz kalmış ve durumu daha da vahim hale getirmiştir. 

 Quincy Enstitüsü baş uzmanlarından Joe Sierensiven   Biden'in  Trump'ın maksimum baskı siyasetini devam ettirdiğine değinerek   Biden'in bu siyasetini değiştirmeden  hayati önem taşıyan BERCAM anlaşmasını ayakta tutmayacağını belirtiyor. 

Doğal olarak  İran İslam Cumhuriyeti  geçmişteki ahitsizlikleri gören taraf olarak, Amerika'nın sırf pratik adımlar atması halinde ve bu anlaşmayı ihlal eden taraf olarak yanlışlarını düzeltmesi halinde  BERCAM anlaşması çerçevesindeki taahhütlerine geri dönecektir.