Bercam’ın kaderi, Viyana müzakere sürecinde

İran İslam Cumhuriyeti, meclisin onayladığı “İran halkının çıkarlarını koruma ve yaptırımların iptali için stratejik eylem” yasası uyarınca Amerika’nın nükleer anlaşmadan ayrılmasına tepki olarak bazı adımlar atarak girişimlerde bulunmuştur.

Aynı zamanda stratejik sabır ve inisiyatif ile BERCAM anlaşmasının güven verici bir belge olarak korunmasına çalışmıştır. Bu tutumla BERCAM ortak komisyon oturumunu 4+1 grubun koordinatörleri ve siyasi yardımcılar düzeyinde ve müzakere sürecinin genel değerlendirilmesi hedefi ile geçen hafta Perşembe günü Viyana’nın Grand Hotel’de düzenlendi. Uzmanlar ve koordinatörlerin görüşmeleri ikili ve çoklu olarak devam ederken nükleer ve yaptırmalar çalışma gruplarında ilgili konular ele alınıyor.
Söz konusu müzakereler çeşitli haber ve siyasi çevrelerce titizlikle ve özenle izleniyor ve arada bir müzakerelerin sonucu hakkında olumlu ve umut verici tahminlerde bulunuyorlar. Buna rağmen söz konusu görüşmelerde bazı kırmızı çizgiler de bulunuyor.
Yapılan müzakerelerde 3 önemli hedefe dikkat ediliyor.
Birincisi izlenen yol, tamamen tanınmalı ve sırf BERCAM’ın teknik meseleleri ve yaptırımların tamamen kaldırılması konuları hakkında olmalıdır. Bu yüzden karşı tarafın yapması gereken çok açık ve nettir.
İran İslam Cumhuriyeti dışişleri bakanı siyasi işlerden sorumlu  yardımcısı ve müzakereci heyet başkanı seyit Abbas Irakçi Viyana’da yeni bir anlayışın şekillenmekte olduğuna ve müzakerelerin kabul edilebilir seviyeye yaklaştığına işaretle tarafların ortak bir metin üzerinde çalıştıklarını söyledi.
Bu yüzden İranlı heyet kendi metnini nükleer alanda ve yaptırımların kaldırılması bağlamında hazırlayarak tüm taraflara sunmuştur ve bu metin müzakerelerin devamı ve nihai anlaşmaya varmak için temel alınabilir. Buna rağmen yine de ufukta zorlu bir süreç  görünüyor. Nitekim Irakçi de aynı konuya değinerek, “sonuç hakkında tahmin yürütmek için henüz erken olduğunu” söyledi.
AB dış siyaset sorumlusu yardımcısı Enrique Mora da paylaştığı bir tweette şöyle yazdı:
BERCAM müzakerelerinde ilerleme, kolay olmadı. Şimdi daha fazla detaylı işlere ihtiyaç vardır; fakat başarı anahtarımız, tüm tarafların Amerika’nın BERCAM’a dönmesini ve bu ülkenin nükleer anlaşmaya bağlı kalmasını istemesidir.

***

İkinci hedef, ikili ve çoklu görüşmelerin devam ederek tamamlanması ve de son günlerde devam eden teknik görüşmelerin gerçekleşmesidir. İhtiyaç uyulduğunda ortak komisyon bir kez daha bir araya gelebilir, fakat müzakereler yıpratıcı olmamalı. Yıpratıcı müzakereler karşı tarafın niyetine ciddi hasarlar verirken oluşan güveni yok edebilir. Bu yüzden, anlaşmaya varmak için kabul edilir ve makul anlayışın var olup olmadığını pratikte görmek gerekir; aksi halde İran, müzakerelerin devamı için hiçbir sebep göremiyor.
İran İslam Cumhuriyetinin Viyana’da uluslararası kurumlar temsilcisi Kazım Garibabadi bu bağlamda Pazar günü yaptığı açıklamada, “İran müzakereci takımının temeli, İslam inkılabı rehberi tarafından nizamın bu bağlamda belirlediği siyasete dayalı olduğunu” belirtti.
Üçüncü hedef ise, tüm yaptırımların kaldırılmasından emin olmak ve Amerika ile Avrupa’nın bu bağlamdaki eylem ve girişimlerinin doğruluğunu sınamaktır. İran İslam Cumhuriyeti, Amerika’nın sözde veya kağıt üzerinde değil pratikte tüm yaptırımları kaldırdığının sınandığı zaman BERCAM’daki sorumluluklarına döneceğini vurguluyor.
BERCAM nükleer anlaşmanın bu şekilde ve tek yanlı olarak yürütülmesi şimdiye kadar İran halkının hakları ve hukukuna büyük zararlar verdiği, inkar edilemez bir gerçektir ve telafi edilmesi gerekir. Bu yüzden İran’ın bu müzakerelerdeki tutumu çok açık ve nettir. Tecrübenin de gösterdiği gibi, “müzakere için müzakere” etmek BERCAM’daki düğümlerin çözülmesi için asla yardımcı olamayacaktır./