İran ve Avrasya Arasında Serbest Ticaret Fırsatı

İran'daki ilk Avrasya özel fuarı Cuma günü Tahran uluslararası fuarında başladı.

Bu özel fuarın düzenlenmesi,  İran İslam Cumhuriyeti ve  Avrasya Ekonomik Birliği üye ülkelerinin ihracat kapasitelerinin tanınması ve   bu büyük ekonomik birlik ile İran arasındaki serbest ticaretin kolaylaştırılması çerçevesinde olmuştur. 

İran İslam Cumhuriyeti  Ticari Kalkınma Örgütü genel başkanı Hamîd Zadbum  İran'da ilk Avrasya fuarının düzenlenmesinin bu açıdan  serbest ticaret müzakerelerinin kolaylaştırılması ve Avrasya Ekonomik Birliği ile  ticari işbirliklerin arttırılması için uygun bir zemin olduğunu vurguladı.  

 İran İslam Cumhuriyeti ve  Avrasya Ekonomik Birliği   özellikle de yaptırımların devam ettiği sırada  ikili ilişkilerin geliştirilmesi için uygun kapasiteye sahipler.    Birliğe üye ve İran İslam Cumhuriyeti gibi ülkelerin ekonomisi, nüfusu ve ekonomik kapasitelerinden yola çıkarak İran'ın bu ülkeye yaklaşık bir milyar dolar kadar ihracat yaptığı belirtilmektedir.  Bu seviyedeki  ilişkiler ise özellikle de İran'ın  ticaret, üretim, teknik ve mühendislik, tarım ve iklim alanındaki  kapasiteleri yüzünden  çok uygun bir  piyasa ve işbirliği kapasitesinin olduğunu gösteriyor.    Ancak yine de bu kapasitelerin doğru dürüst tam olarak kullanılmadıkları da görülmektedir. 

 İran ve Avrasya Ekonomik Birliği arasındaki serbest ticaret geçici anlaşması  3 yıl önce   862 ürünün dahil olması ile  imzalandı ve  Aralık 2019'da  hayata geçirildi.   Halihazırda da  bu anlaşmanın tam bir serbest anlaşma belgesine dönüştürülmesi hedeflenmiştir. 

Avrasya Ekonomik Komisyonu  Makro Ekonomi ve  Yakınlaşma İşleri Bakanı Sergey Glaziyev ise  şöyle bir değerlendirmede bulunmuştur: "  İran ile işbirliği yapılması,  Avrasya  çalışma gündemleri arasında yer almıştır. "

 İran İslam Cumhuriyeti ve 185 milyon nüfuslu  Avrasya Ekonomik İşbirliği ilişkilerinin  geliştirilmesi, uzun vadeli olarak  İran ekonomisini hangi  fırsatlar ile karşı karşıya bırakabilir?

Bu soruya verilecek ilk yanıt  İran ile Avrasya Ekonomik Birliği arasındaki  doğrudan işbirliğin   tarifeleri azaltacağı, uzun süreli olarak Avrasya Birliğindeki kapasitelerin kullanılmasına ve bu birlik ile İran arasındaki stratejik işbirliği zeminini hazırlamasıdır.   

Avrasya Ekonomik Birliği ticari konseyi  yönetici kurulu üyesi Anil Abrayev şöyle bir açıklamada bulunmuştur: "   İran Avrasya Ekonomik Birliği için önemli  ortaklardan sayılır. Biz de İran'la serbest ticaret yapma peşindeyiz. "

 İran İslam Cumhuriyeti ve  Avrasya Ekonomik Birliği üye ülkeleri ile ilişkileri  son yıllarda  uluslararası yaptırımlar,  üretim sektörlerinde yatırımcılık  kapasitelerinin boş kalması ve  ham petrol ve enerji satıcılığı ile sınırlı kalmak etkisi altında kalmıştır.  Bir diğer yandan ise  2020 yılı koronavirüs pandemisi yüzünden  dünya genelinde  ticaret için de zor bir yıldı.  Bu durumun  2021'de devam edeceği  görülmektedir.  Bu kısıtlamalara rağmen  İran'ın Avrasya Birliğine yaptığı ihracat  hacmi,  yüzde 30 büyümüş ve  İran'a ihracat da artmaktadır. 

Bir diğer nokta ise  İran'ın Avrasya Birliğine katılmasının hedeflerinin bir kaç boyutlu olmasıdır. İran özellikle de Avrasya'nın geniş piyasasına başta da Rusya piyasasına erişim sağlamak istiyor.   Bu durum her iki taraf için de önemlidir.  Öyle ki Rusya devlet başkanı Putin bile şöyle bir açıklamada bulunmuştu: " Moskova,  İran'ın Avrasya Ekonomik Birliğine katılmasından yanadır. "

 Halihazırda Avrasya Ekonomik Birliğinin  2025'e kadar stratejileri bile onaylanmıştır.  İran da  taraflar arsında ticareti, yatırımı ve hizmet sunmaları kolaylaştırmak için tarife ve tarife dışındaki araçlarından yararlanmak istiyor. 

Aslında İran'ın Avrasya ile ticari bir anlaşmaya varması  uzun vadeli bir süreçtir  Bu yüzden  ilk Avrasya Fuarının İran'da düzenlenmesi  yeni cumhurbaşkanının da işe başlaması eşiğinde  ümit verici sonuçlar doğurabilir.