Tahran ve Moskova'nın stratejik nükleer görüşmeleri

İran İslam Cumhuriyeti dışişleri bakanı siyasi işlerden sorumlu Ali Bakıri Keni cuma günü Moskova'da Rus mevkidaşı Sergey Ryabkov ile bir araya geldi.

Brüksel'de AB dış siyaset sorumlusu yardımcısı ve BERCAM ortak komisyon koordinatörü Enrique Mora ile görüşmesinin ardından Rusya'ya geçen İran İslam Cumhuriyeti dışişleri bakanı siyasi işlerden sorumlu yardımcısı Ali Bakıri Keni, Rusya dışişleri bakan yardımcısı ve Viyana müzakerelerinde Rusya temsilcisi Sergey Ryabkov ile bir görüşmenin ardından twitter üzerinden paylaştığı mesajda, " Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergei Ryabkov ile olumlu ve verimli bir görüşmede Son gelişmeleri gözden geçirdik ve yasadışı ve baskıcı yaptırımların kaldırılması için müzakereler konusunda görüş alışverişinde bulunduk" yazdı.
İran ve Rusya yetkilileri, ortak tutumları güçlendirmek için çeşitli düzeylerde istişarelere devam edeceklerini açıkladılar.
Bakıri Keni'nin Rusya görüşmelerinin bir bölümü, Viyana'da İran'a uygulanan yaptırımları kaldırma müzakereleri konusunda ortak görüşler çerçevesinde yapıldı. İran'ın 4+1 grubu ile anlaşması uyarınca İran'a karşı yaptırımların iptali konusunda her bir üye ile ikili görüşmeler gerçekleşecektir.
Söz konusu müzakerelerde İran için önemli olan konu, Avrupa ve Amerika'dan BM Güvenlik Konseyi'nin 2231 sayılı Kararı uyarınca BERCAM nükleer anlaşma taahhütlerinin uygulanmasına geri dönme talebidir, zira nükleer anlaşmanın korunması için en mantıklı yol budur. Buna esasen yeni müzakereler ancak yaptırımların iptali ve tüm tarafların taahhütlerini yerine getirmesi ile başarılı olacaktır.
İran dışişleri bakan yardımcısının Rusya yetkilileri ile müzakerelerinde her iki ülkenin çıkılarının sağlamak bağlamında ikili ilişkiler ve çeşitli alanlardaki işbirlikleri ayrıca ilgi duyulan konular da ele alındı. Bu açıdan İranlı yetkilinin Rusya ziyareti Tahran ve Moskova ilişkilerinin güçlendirmek için iyi bir fırsat sağladı üstelik iki ülkenin stratejik işbirlikleri alanında çeşitli fırsatların kullanılmasına vurgu yapıldı.
Rusya Bilimler Akademisi Doğu Araştırmaları Enstitüsü'nün üst düzey üyesi Vladimir Sajin’e göre, “Hiç şüphesiz Moskova İran’ın öncelikli ortakları listesinde yer alıyor ve iki ülke mevcut duruma esasen ortaklıklarına devam edeceklerdir..”
Tüm bu sebeplerden dolayı İran dışişleri bakanı siyasi işlerden sorumlu yardımcısının Brüksel görüşmeleri ardından Moskova ziyareti iki sebepten dolayı önem arz ediyor:
Birincisi, İran ve Rusya'nın iki bağımsız, güçlü ve bölgedeki gelişmelerde etkin iki ülke olarak ortak rolüdür. Bu düzeydeki ilişkiler aslında bölgesel teamüllerde yakınlaşmanın ve çok taraflılığın bir göstergesidir.
İkinci sebep ise iki ülke işbirliğinin stratejik olmasıdır. İran hali hazırda Avrasya Ekonomik Birliği ve Şanghay İşbirliği Örgütü üyesi bir ülke olarak bölgesel ve çok yönlü ilişkileri güçlendirme kapasitesine sahiptir.
Hali hazırda İran ve Rusya ilişkilerini önemini seçkinleştiren ise her iki tarafın çok taraflılık ve uzun süreli ilişkileri güçlendirme eğilimidir. İran ve Rusya’nın ortak stratejisi, batının tek yanlılığına karşı çok taraflılığını güçlendirerek genişletmektir.
İran’ın eski Moskova büyükelçisi Kazım Celali iki ülkenin işbirliği kapastiesi hakkında şöyle diyor: İran ve Rusya arasındaki mevcut ilişki ve işbirliği seviyesi, önceki on yıllardan çok daha fazladır; iki taraf arasındaki işbirliği derinleşerek daha anlamlı hale gelmiştir. İki ülke arasındaki ilişkilerde kapsamlı bir işbirliği programı şeklinde ele alınması gereken çok fazla potansiyel var.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı'nın Moskova ziyaretinin önemi ve her iki tarafın da görüşmelerden ve stratejik istişarelerden beklentileri bu hedefler doğrultusunda değerlendirilmelidir./