Amerika yaptırımlarına rağmen İran ekonomisinin hızlı gelişmesi
İran ticareti son 11 ayda 90 milyar dolara yaklaştı, bu da geçen yıl aynı döneme göre yüzde 38’lik gelişmenin yaşandığını yansıtıyor.
İran Gümrük Başkan Yardımcısı Furud Askeri yaptığı açılamada, İran ile çeşitli ülkeler arasında yapılan ticaretin ağırlık olarak 149 milyon 400 bin tona ulaştığını, böylece önceki yılın aynı dönemine göre, ağırlık olarak yüzde 12 oranında da artış gözlendiğini vurguladı.
Askeri, bu rakamdan İran'ın ihraç ettiği ürünlerin ağırlığının 112 milyon 658 bin ve değerinin 43 milyar 517 milyon dolar olduğunu ifade etti. Aynı dönemde İran'ın çeşitli ülkelerden 46 milyar 577 milyon dolar değerinde ithalat yaptığı bildirildi.
İran 13. Hükümeti 3 Ağustos 2021’de göreve başlamasından itibaren dış ticarette dengeyi inanarak komşular ve Müslüman ülkeler ile işbirliğini geliştirmeye öncelik verdi. Aslında bu konu hükümetin dış siyasetindeki önemli tezahürlerinden biridir.
İran dış siyasetinde dengeli yaklaşım ve komşuluk siyaseti, Seyid İbrahim Reisi’nin 13. Hükümet için açıkladığı başlıca konulardan biri olarak Dünya ile akıllı etkileşim makro politikasının önemli bir parçasıdır.
İran 7 ülke ile kara ve 10 ülke ile deniz sınırı vardır. Bu sayıdaki komşu, İran için diplomasi, ekonomi ve kültür alanlarında sayısız fırsatlar sağlayabilir üstelik İran'ın kültürel mirası Afganistan ve Pakistan gibi birçok komşu ülkede etkili oranda mevcuttur. Bu bağlamda, komşuluk politikası tutarlı ve amaçlı bir strateji olarak ele alınmakta ve farklı jeopolitik, diplomatik, ekonomik ve kültürel boyutlar bulmaktadır.
Komşuluk siyaseti çerçevesinde İran İslam Cumhuriyeti, siyasi, ekonomik ve kültürel ortak noktalara dayanarak sorunları kontrol etmeye ve hafifletmeye çalışırken diğer yandan da karşılıklı çıkarlara, özellikle ikili ve çok taraflı ekonomik çıkarlara dayalı bir kazan-kazan yaklaşımı geliştirmeye çalışmaktadır.
Bu bağlamda cumhurbaşkanı Seyid İbrahim Reisi 21. Şanghay İşbirliği Örgütü zirvesinde yaptığı konuşmada, “İran'ın dış politikasının yönü, "çok taraflı ekonomi" üzerine odaklanmak ve en geniş anlamıyla "komşuluk politikasını" güçlendirmek ve bölgesel örgütlerdeki varlığını güçlendirmek olacağını” duyurdu.
Diğer yandan Dışişleri Bakanı Hüseyin Emirabdullahian, İran İslam Cumhuriyeti'nin komşu ülkelerdeki büyükelçileri ve temsilcileri toplantısında “Komşuluk politikası dış politikada tutarlı bir sistem haline gelmesi gerektiğini”, öyle ki tüm komşular ve İran İslam Cumhuriyetinin ilişkilerin geliştirilmesinden ve güçlendirilmesinden ve bu yaklaşımın benimsenmesinden faydalanmaları gerektiğini söyledi.
Siyasi meseleler uzmanı Sohrab En’ami’ye göre dış politikanın iki güçlü kanadı olan dengeli yaklaşım ve komşuluk politikası, güven inşa ederek bölgesel düğümleri ve denklemleri çözerken aynı zamanda İran ve bölgeye ekonomik ve kültürel alanlarda işbirliği penceresini açabilir.
Şimdi komşuluk siyasetini ön plana alma ve Müslüman ve komşu ülkelerle ilişkilere öncelik vermenin sonuçlarını görmekteyiz. Bu arada İran'ın sanayi, maden, tarım ve hayvancılık ürünleri alanındaki önemli kabiliyetleri nedeniyle, bu yaklaşım İran'ın petrol dışı sektörde dış ticaretinin gelişmesine büyük katkı sağlamıştır. İran ürünlerinin kalitesi ve rekabetçi fiyatı, özellikle Irak ve Afganistan gibi komşu ülkelere petrol dışı ihracat alanında her zaman önemli avantajlardan biri olmuştur.
Amerika’nın İran'ın dış ticaretine tek taraflı ve ikincil yaptırımlar uygulamasında yaşadığı başarısızlığı ve son 11 ayda İran ekonomisinin yüzde 38'lik büyümesi göz önüne alındığında, 2022'de bu eğilimin hızlı bir büyüme göstereceği tahmin edilebilir./
