İlham Aliyev'in İran ile mutabakat zaptını uygulama talimatı 

Bakü ve Erivan liderlerinin Brüksel'deki görüşmesinin arifesinde Azerbaycan Cumhuriyeti ve Ermenistan'da yaşanan bazı önemli olaylar, her iki ülkedeki zor kararların koşullarını gösteriyor.

Bu bağlamda, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev Brüksel ziyaretinin arifesinde, Bakanlar Kurulu'na İran ile son ikili anlaşmayı mümkün olan en kısa sürede hayata geçirme talimatı veren bir kararname yayınladı.

İlham Aliyev'in kararnamesinde, İran ile Azerbaycan Cumhuriyeti arasındaki Ekonomik İşbirliği Karma Komisyonu'nun 15. toplantısındaki mutabakat zaptı resmen duyurulurken, Azerbaycan Cumhuriyeti Kabinesine gerekli tedbirleri alması ve uygulaması talimatı verildi.

Hiç şüphe yok ki son haftalarda Bakü ve Erivan tarafından gerçekleştirilen girişimler tarafların birbirlerine karşı artan bir güvensizliğe yol açmıştır. Bu basit hareketler bir kez daha Üçüncü Karabağ Savaşı'nın ateşini bile yakabilir. İngiliz ve Amerikan çevreleri, bu siyasi, güvenlik ve askeri düzenlemeler ve hareketlerle 2023 veya 2024 için üçüncü Karabağ savaşını planlamış olsalar da, bu savaşın erken gerçekleşmesi olası değildir.

Bu bağlamda, Ermenistan eski Savunma Bakanı ve askeri ve güvenlik uzmanı "Norat Ter Grigoryant" şuna inanıyor: " Azerbaycan ve Türkiye'nin bölgedeki askeri hareketleri ve faaliyetleri barışçıl olamazken, bir yandan da Ermenistan kendi içinde huzursuzluk tehlikesiyle karşı karşıyadır."

Bu arada birçok uzman, Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın son kararını dikkate almaya çalışmıştır. İran ve Azerbaycan Cumhuriyeti'nin son otuz yılda onlarca belge ve işbirliği anlaşması imzaladığını gözden kaçırmamak gerekir.

Aslında İran ile Azerbaycan Cumhuriyeti arasındaki birçok işbirliği ve mutabakat belgesi kağıt üzerinde yazı yazmaktan öteye geçmemiştir. Hatta Bakü yetkilileri Tahran yetkilileriyle yaptığı görüşmede herhangi bir belgeyi imzalaslar da ancak Bakü, bu belgeleri uygulamak için hiçbir yetkisinin olmadığını pratikte göstermiştir. Başka bir deyişle, üçüncü tarafların Tahran-Bakü işbirliği belgelerinin uygulanmasını onaylaması gerektiği görülmektedir. 

Bu gerçeği göz önünde bulundurarak şunu söylemek gerekir ki  Azerbaycan Cumhuriyeti siyasetçileri ilk kez İran ile işbirliği yapmak için bu kadar istekli görülüyor. 

Görünen o ki bu istek, İran ile Azerbaycan Cumhuriyeti arasındaki bir işbirliği belgesinden çok, İlham Aliyev'in Ermenistan'ı, Azerbaycan ve Türkiye'ye koridor bırakmaya yönelik bir kışkırtma oyunudur.

Aslında şunu söylemek gerekir ki bu belge gerçekten Tahran ile Bakü arasında uygulanmak yerine  daha çok Ermenistan'ı kışkırtmak için propaganda malzemesi ve aracı olarak kullanılmaktadır. 

Gerçek şu ki, Azerbaycan Cumhuriyeti son otuz yıldır olduğu gibi Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ile iletişim kurmak için İran iletişim koridoruna ve  kanallarına ihtiyaç duyuyor. Son otuz yılda Azerbaycan Cumhuriyeti hükümeti ve halkı İran'ın iletişim kanallarını her zaman masrafsız olarak kullanmıştır. 

Ancak mevcut durumda, Bakü yetkililerinin bu şekilde bu koridorun önemini göstermesi  düşündürücüdür. Bilhassa Ermenistan'daki koridordan yararlanamayan Azerbaycan Cumhuriyeti, Ermenistan'ın yardım etmemesi halinde İran'ı kullanacağını iddia ediyor. Ama Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın asıl amacı Ermenistan'dan koridor almaktır. 

Erivan yetkililerinin ise bu gerçeği fark etmiş olması görünüyor ve Bakü yetkililerinin Erivan yetkililerine karşı geniş çaplı medya propagandası ve aldatma fikrinin gerçekleşmesi pek olası değil.