Orta Asya liderlerinin İran ile transit işbirliğini arttırma isteği

Orta Asya hükümetleri İran İslam Cumhuriyeti ile taşımacılık ve transit alanında işbirlikleri seviyesini arttırmaktan sık sık söz eder oldu. Bu bağlamda Kırgızistan ulaşım ve taşımacılık bakanlığı 16 Ağustos günü yayımladığı bildiride "Orta Asya ülkeleri İran İslam Cumhuriyeti ile ticari mal transitini yıllık olarak 20 milyon tona arttırmak istiyor." ifadelerine yer verdi.

Kırgızistan Ulaştırma Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi: "İran, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan, Kazakistan ve Tacikistan'ın ulaştırma bakanları arasında geçtiğimiz günlerde gerçekleştirilen ortak toplantıda, transit iş birliğinin genişletilmesi olasılığı incelendi."
Orta Asya ulaştırma yetkililerinin İranlı mevkidaşlarıyla Tahran'daki son toplantısında, Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanı ve Azerbaycan Cumhuriyeti Ulaştırma Bakan Yardımcısı'nın bulunması, tarafların bu alanda kararlı ve ekstra çaba göstereceklerini gösteriyor. Karşılıklı işbirliğinin artırılması da bu görüşmede gündeme alındı.
 Tahran toplantısının amacı, katılımcı ülkeler arasında daha koordineli bir ulaştırma politikasının geliştirilmesi için koşullar yaratmaktı. İran'ın beş Orta Asya ülkesi ile ulaştırma, iletişim ve kentsel gelişim bakanları seviyesinde ve transit işbirliği alanında ilk ortak toplantısı geçen hafta Tahran'da yapıldı. İran ile Orta Asya ülkeleri arasındaki ilk transit işbirliği zirvesine ilişkin açıklama metni, transitin geliştirilmesi amacıyla bu zirvenin üyeleri tarafından imzalandı.
İran Şehircilik ve Kentsel Gelişim Bakanı "Rostam Gasemi" bu bildiriyi imzaladıktan sonra şunları söyledi:"Bu toplantı İran İslam Cumhuriyeti'nin girişimiyle yapılmış olup, Orta Asya ülkelerinin İran üzerinden transit geçişinin önemini anlamaları nedeniyle bu toplantıların 6 ayda periyodik olarak yapılmasına karar verilmiştir."
İran'ın çeşitli güzergahları üzerinden Rusya, Güney Kafkasya ve Orta Asya ülkelerinin Güney ve Güneydoğu Asya ülkeleri arasında var olan transit işbirliğinin önemi nedeniyle, Orta Asya cumhuriyetleri daha önce bu tür toplantılar düzenlemişti. Orta Asya ile İran üzerinden açık ve sıcak sular arasında iletişim koridoru oluşturulmasına yönelik hususlar bu ülkeler tarafından dikkate alınmıştı. Bu bağlamda katılımcı ülkeler koordinasyon konseyinin ikinci toplantısı Türkmenistan'ın Avaza şehrinde gerçekleştirildi. Bu toplantının sonunda İran, Türkmenistan, Özbekistan ve Kazakistan temsilcileri nihai ek protokolü ve "Aşkabad Anlaşması" olarak bilinen uluslararası ulaştırma ve transit koridorunun kurulmasına ilişkin anlaşmayı imzaladılar. 
İran makamlarının yeni iletişim politikalarının benimsenmesiyle, Orta Asya cumhuriyetleri, Kafkaslar, yüzyıllarca beklemenin ardından ilk kez, İran yolundan sıcak ve açık sulara daha kolayca  erişebildiler.
Bu bağlamda, İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı, Kazak mevkidaşı ile yaptığı son görüşmede, İran'ın dış politikasının önceliklerinden birinin, İran üzerinden ticaretin genişletilmesi yoluyla bölgesel entegrasyonun artırılmasında etkin bir rol oynamak olduğunu vurgulayarak şunları söyledi: "İran, bölgenin stratejik coğrafyasında benzersiz bir konuma sahiptir ve Orta, Doğu ve Güney Asya'dan Avrupa'ya bölgeler arası bir bağlantı yolu sağlama potansiyeline sahiptir."
Bu görüşmede Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayevv  de ülkesinin İran İslam Cumhuriyeti ile demiryolu koridoru açma alanında işbirliğinin önemini ve bu yönde yapılan çalışmalardan dolayı takdirlerini belirterek "Bu projenin, sayın Reisi'nin de belirttiği gibi, madde madde birebir  tam olarak uygulanacağını umuyorum" dedi.
İran'ın transit yollarının tam olarak uygulanması ve Orta Asya ülkelerinin İran ile yaptığı anlaşmaların uygulanması sayesinde bu ülkeler dış dünya ile ticaret için özel ve benzersiz bir rota kazanacaklar. Kuşkusuz, uluslararası Kuzey-Güney koridoru ile bağlantı ve köprülerin sağlanması, Orta Asya cumhuriyetleri için bu değerli iletişim yollarından sadece biri olarak kabul edilmektedir./