İran tarihinin kader belirleyici dönemi, Tebriz kıyamı
https://parstoday.ir/tr/news/iran-i232052-İran_tarihinin_kader_belirleyici_dönemi_tebriz_kıyamı
Bugün, İran'ın Kuzey Batı'sındaki Tebriz halkının 1978 kıyamının yıldönümüdür. Öyle bir kıyam ki İran'ın farklı noktalarında da toplu kıyamlara ve devrimin zaferine yol açtı.
(last modified 2024-12-09T04:22:16+00:00 )
Şubat 19, 2023 03:06 Europe/Istanbul
  • İran tarihinin kader belirleyici dönemi,  Tebriz kıyamı

Bugün, İran'ın Kuzey Batı'sındaki Tebriz halkının 1978 kıyamının yıldönümüdür. Öyle bir kıyam ki İran'ın farklı noktalarında da toplu kıyamlara ve devrimin zaferine yol açtı.

1977-1978'e denk gelen Hicri Şemsi 1356 yılı, İran halkının İslami hareketinin ivme kazandığı, İmam Humeyni'nin oğlu Mustafa Humeyni'nin şehadetinin, İmam Humeyni'ye (ra)  İttilaat gazetesinin hakaretinin yapıldığı,  İmam'a hakarete karşı Kum kıyamı ve son olarak Tebriz'de 29  Behmen'de Kum halkının 40'ıncı şehadet yıldönümünde kıyam ettiği bir yıldı.  Tüm bu olaylar durumu kamuoyuna daha da netleştirdi halkın Rejime karşı hareket geçmesi yönünde daha hazır hale getirdi. Pehlevi rejimine karşı öfke ve tiksintileri belirgin hale getirdi. 19 Dey, Kum kıyamından kırk gün sonra bazı şehirlerde bu kıyamın şehitleri için yas ilan edildi. Kum ve Tebriz şehirleri neredeyse kapatıldı. Tebriz'de Hacı Mirza Yusuf Camii veya "Kızıllı " Camii'nde yapılması gereken şehitleri anma törenine katılmak için on binlerce kişi o camiye gitti, ancak törenin engellenmesi ve bu camiye yönelik saygısızlıklar ve hakaretler Şah rejimi güçlerine karşı öfkeyi körükledi ve bunun sonucunda onlarca kişi şehit oldu, yüzlerce kişi yaralandı.

Şah rejiminin ajanları tarafından yerle bir edilen Tebriz halkının kanlı kıyamının ardından İmam Humeyni (RA), "Gamname" olarak yorumladığı bir mesaj yayınladı. Bu hüzünlü mesajda şöyle deniliyor: "Selam olsun Azerbaycan'ın yiğit ve dindar halkına, selamlar olsun Tebriz'in yiğitlerine ve gayretli gençlerine, selam olsun çok tehlikeli Pehlevi hanedanına karşı ayaklanan adamlara ve ölüm narasıyla direnenlere. Şah, batıl inançlarını geçersiz kılanlara.Hareketleriyle boş konuşanlarının  ağzına güçlü bir yumruk indiren Tebriz'in sevgili Mücahitlerine. "  29 Bahman 1356 Tebriz kıyamı, devrim tarihinin dönüm noktalarından biri ve İran İslam Devrimi'nin temel hareketlerinden biri olarak kabul edilir. Çünkü ülkede "kırkıncı gün yıldönümü" geleneğini yaygınlaştırıp halk ayaklanmasını bir şehirden diğerine yaydı ve Yezdliler, Şiraziler, Cehrumlular,  Kazerunlular ve nihayet tüm İranlıları ayağa kaldırdı. 

Bu nedenle Tebriz halkının kıyamı, Şah rejimi için yenilenmiş ve güçlü  bir alarmdı. Bu nedenle Şah rejimi tüm gücüyle halk kıyamını baltalamaya ve hareketi yolundan saptırmaya çalıştı. Buna göre rejimin propaganda aygıtı, Tebriz halkının ayaklanmasını İslamcı Marksistlere, komünistlere ve yurt dışından gelen yabancılara bağladı. Ancak Şah rejiminin tüm bu çabalarına rağmen 29 Bahman Tebriz kıyamı ülkenin genel durumunu değiştirdi; Şah rejimi başta Kum trajedisini bir sır olarak saklamak ve protestoların yayılmasını engellemek istedi ancak Tebriz'de Kum şehitlerinin 40. merasim günü ve bu şehir halkının ayaklanması Şah'a daha fazla skandal getirdi. Diğer şehirlerde de devrimci hareketi hızlandırdı. Tebriz ve Azerbaycan halkının imanını, şevkini ve içtenliğini yücelten İslam İnkılâbı'nın Yüce Lideri bu olayla ilgili olarak " Tebriz halkı o gün ayağa kalkmasaydı, Kum kıyamı da unutulurdu. Bir yıl içerisinde Şah'ın devrilmesine yol açan süreç de başlamayacaktı.  "