İran ile Suudi Arabistan dışişleri bakanlarının yakında görüşmesi üzerine

İran İslam Cumhuriyeti ile Suudi Arabistan arasında son sıralarda Pekin’de varılan anlaşmanın ardından, iki ülke dışişleri bakanları yakında biraraya geliyor.

İran ve Suudi Arabistan dışişleri bakanları arasında dün gerçekleşen telefon görüşmesinde önümüzdeki günlerde görüşme gerçekleştirecekleri konusunda mutabık kaldılar.

İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan ile yaptığı telefon görüşmesinde ikili ilişkilerin olumlu gidişatından duyduğu memnuniyeti dile getirerek, İran İslam Cumhuriyeti'nin komşuluk politikasını geliştirme konusundaki kararlılığını vurguladı.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı, iki ülke yetkilileri arasında sürekli iletişim ve görüşme ihtiyacının altını çizerek, Arabistan ve İran'ın diplomatik ilişkileri yeniden başlatma yönündeki mevcut sürecini olumlu ve tatmin edici olarak nitelendirdi.

İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan dün ayrıca yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan’la görüşeceğini belirterek, “Önümüzdeki 48 saatte bu görüşmenin tarihi ve yeri kesinleşecek." demişti.

İran ile Suudi Arabistan arasında Pekin'de yapılan müzakerelerde, iki ülke 10 Mart Cuma günü 7 yıl aradan sonra diplomatik ilişkilerin yeniden başlatılması konusunda anlaşmaya vardı.

İki ülke arasında varılan anlaşmaya göre İran ve Suudi Arabistan dışişleri bakanları, birbirleriyle görüşerek büyükelçi değişimi ve büyükelçiliklerin yeniden açılması için uygulama zemini ve ilişkilerin yeniden başlaması için gerekli diğer şartları sağlayacaklar.

Bilindiği üzere, komşu ülkelerle kapsamlı işbirliği geliştirmek dış ilişkilerde İran'ın ana önceliğini teşkil ediyor ve bu alanda herhangi bir kısıtlamaya inanmıyor.

Bu bağlamda İran İslam Cumhuriyeti yetkilileriyle bölge ülkeleri yetkilileri arasında sık sık görüşmeler gerçekleşmekte.

Bu çerçevede İran Dışişleri Bakanı son dönemde defalarca Suudi mevkidaşı ile telefon görüşmesi gerçekleştirerek, ikili ve bölgesel konuları ele almıştır.

Hatırlanacağı üzere İran İslam cumhuriyeti ile Suudi Arabistan’ın diplomatik ilişkileri 2016 yılında Riyad tarafından kesildi. Riyad, Tahran ve Meşhed'de bu ülkenin büyükelçiliği ve konsolosluğuna yönelik gerçekleşen ve İran İslam Cumhuriyeti'nin kınadığı saldırının ardından bu kararı aldı. Ancak Suudi Arabistan'ın İran'a karşı aldığı bu kararın esas nedeni, Riyad'ın o dönemde izlediği dış politika yaklaşımıydı. Suudi Arabistan 2015'ten 2021 yılına kadar agresif bir yaklaşım takip etmekteydi. Bu yaklaşım İran İslam Cumhuriyeti ve müttefiklerine karşı bu senelerde devam etti ve Riyad hatta ABD'nin İran'a karşı azami baskı politikasının önemli bir parçası haline geldi.

 2021 yılından itibaren Riyad ve Tahran'ın münasebetlerinin yeniden canlanması için adımlar atılmaya başladı ve Irak'ın eski yönetimi iki ülke arasında arabuluculuk yapmaya çalıştı. Bağdat'ta İran ile Suudi Arabistan temsilcileri arasında 5 tur görüşme gerçekleşti ve iki ülke yetkilileri açık şekilde ilişkilerin yeniden canlanmasına vurgu yaptılar ve sonunda iki taraf Pekin'de ortak bildiriyi yayınlayarak, ilişkilerin yeniden kurulmasına ilişkin anlaşmaya imza attıklarını duyurdular.

Riyad ve Tahran ilişkilerinin yeniden kurulması bölge için büyük zafer sayılırken, ABD ve İsrail rejimi için çeşitli açılardan yenilgi sayılıyor. Bir yandan bu önemli konu Pekin'de ABD'nin esas rakibi sayılan Çin'in  arabuluculuğuyla gerçekleşti. Diğer yandan, bu anlaşma, Washington ve Tel-Aviv'in Suudi Arabistan ile İran'ın arasını açma çabalarını boşa çıkarmış oldu. Ayrıca bu anlaşma, özelde Batı Asya'da ABD ve korsan rejim İsrail'in İranofobi politikasını etkisiz hale getirmiş oldu.

Diğer önemli bir konu da, Riyad ve Tahran arasında sağlanan bu anlaşmanın Batı Asya bölgesindeki gelişmeler üzerinde bırakacağı olumlu ve yapıcı etkileridir. Bu nedenle, anlaşma haberi, geniş yankı buldu ve bölge ülkeleri de anlaşmayı sıcak karşıladılar.

Anlaşmanın etkilileri geçen kısa sürede bölgede bile görünmeye başlamıştır.

Kimi uzmanlara göre, İran İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan'ın doğal ilişkilerine dönmesinin iki ülke, bölge ve İslam dünyasına büyük imkanlar sunacak

Uluslararası gelişmeleri takip eden uzmanlardan Hüseyin Behiştipur da, iki büyük bölgesel güç olan İran ve Suudi Arabistan'ın birbiriyle işbirliği içine girip, kendi ulusal çıkarları çerçevesinde siyaset ve güvenlik alanlarında yapıcı rekabete gidebileceklerine ve bölgede özellikle Yemen'de barış ve istikrarın sağlanmasına ilişkilerini iyileştirmek suretiyle katkı sağlayabileceğine inanıyorlar.

Diğer önemli bir mesele de şudur ki, İran ve Suudi Arabistan ilişkilerinin yeniden kurulması, 13. Hükümetin komşuluk politikasının büyük bir bölümünü teşkil etmesidir. 13. Hükümet komşularla ilişkileri güçlendirme politikası çerçevesinde, bölge ülkeleri ve komşularla ilişkileri ilerlettirmeye vurgu yapmaktadır.

İran Dışişleri Bakanı ile Suudi mevkidaşı arasında yakında yüz yüze gerçekleşecek görüşme, iki ülke arasında Pekin’de imzalanan anlaşma maddelerinin hayata geçirilmesi ve münasebetlerine kısa sürede normale dönmesi açılarından büyük önem arz etmektedir.