İran ile Rusya arasında transit işbirliği belgesinin imzalanması 

İran Ulaştırma Geliştirme Fonu, Avrasya Ulaştırma Koordinasyon Konseyi ve Bağımsız Devletler Topluluğu Ekonomik Kalkınma Merkezi arasında üçlü işbirliğine ilişkin mutabakat zaptı imzalandı.

İran Ulaştırma Geliştirme Fonu direktörü Davud Daneş Caferi, Rusya ziyareti sırasında İran Ulaştırma Geliştirme Fonu, Avrasya Ulaştırma Koordinasyon Konseyi ve Bağımsız Devletler Topluluğu Ekonomik Kalkınma Merkezi arasında üçlü işbirliğine ilişkin bir mutabakat zaptı imzalandığını duyurdu.  Bu mutabakat zaptı hükümlerine dayanarak, imza sahibi taraflar, başta Kuzey-Güney koridoru olmak üzere uluslararası koridorlarda ticaret, transit ve depolamayı artırmak için birbirleriyle işbirliği yapacaklardır. İmzacı taraflar, söz konusu hedeflere ulaşmak için bilgi alışverişi, ortak projeler yürütme ve uzman heyetlerinin değiş tokuşuna da vurgu yaptı. Anlaşma; İran'ın Rusya Büyükelçisi Kazım Celali ve Rusya Ulaştırma Bakan Yardımcısı Zorev'in huzurunda diğer yetkililer tarafından imzalandı.

Bu muhtırayı imzalayan taraflar ayrıca bilgi alışverişinde bulunmakta, ortak projeler yürütmekte de anlaşmaya vardılar. Bu hedeflere ulaşmak için uzman delegasyonların ziyaretlerini de vurguladılar. İran İslam Cumhuriyeti'nin transit geçişin büyümesine yönelik stratejik planı, başta kuzey-güney koridoru olmak üzere ulaşım koridorlarının geliştirilmesine de dayanmaktadır. Farklı ülkeler bu koridorda faaliyet gösteriyor çünkü bu koridor Trans-Hazar'ın üç ana kolundan biri. Ayrıca bu koridor Orta Asya ile Azerbaycan Cumhuriyeti ve Gürcistan'ın Karadeniz'deki potansiyel limanlarına bağlantı güzergâhıdır. Elbette kuzey-güney koridorundan aktarılan mal miktarı açısından en önemli ülke Rusya'dır ve geçmişte bu koridor Moskova için çok önemli olmamasına ve Rusya'nın güneyle ticaretle daha az ilgilenmesine rağmen, şimdi  Batı yaptırımları nedeniyle Ukrayna'daki savaşı etkisi altında, bu koridor Rusya için de çok önemli. Bu nedenle Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Temmuz 2022'de İran'a yaptığı ziyaretin ardından her iki taraf da bu koridorun tamamlanmasının peşine düştü. 

Şimdi de İran ile Rusya arasında transit geçişin geliştirilmesi ve Kuzey-Güney Koridoru'nun etkinleştirilmesi iki ülkenin önemli projelerinden biri olarak görülüyor. Bu ticaret yolu, iki ülkenin Batı'nın ulaşamayacağı kara ve deniz yollarıyla Asya'nın büyüyen ekonomilerindeki alıcılara çeşitli ürünler aktarmalarını sağlıyor. İran ile Rusya arasında varılan anlaşmaya göre iki ülkenin transit kapasitesi 2030 yılına kadar 50 milyon tona ulaşacakken, şu anda sadece 8 milyon ton Rus mallarının İran üzerinden transit geçme olasılığı var. İran'ın Rusya Büyükelçisi Kazım Celali konuyla ilgili olarak, "Rusya Avrupa'ya yılda 300 milyon tondan fazla mal ihraç etti ama şimdi bu rakam Türkiye ve İran üzerinden geçecek. Artık  Rusya en az 50 milyon ton ticari malını İran üzerinden ihraç edecek. "  Buna rağmen İran'da bu koridorun açılmasının önündeki mevcut engellerden biri Astara-Reşt demiryolu bölümünün tamamlanmasıdır. Bu konuda Rusya, İran ve Azerbaycan Cumhuriyeti bu bölümün inşası için hükümetler arası bir anlaşma hazırlıyor ve 2023 yılında bitirmeyi planlıyor.

Bu bağlamda Rusya Ulaştırma Bakan Yardımcısı "Dmitry Zorev", iki ülke arasında Reşt-Astara demiryolunun inşasına ilişkin anlaşmaya atıfta bulunarak, bu projenin yakın zamanda hayata geçmesini umduğunu ifade etti. İran ile Rusya arasındaki siyasi, ekonomik, güvenlik ve askeri işbirliğinin genişlediği ve Batı'nın İran ve Rusya'ya yönelik kapsamlı yaptırımlarının, bazı ekonomik sorunlara yol açtığı bir sırada, bu iki ülkenin ilişkileri güçlendirme kararlılığını güçlendirdiği de açıktır.  İran ve Rusya makamlarının Kuzey-Güney Koridoru projesini tamamlama çabası ve son dönemde mal ticareti, transit ve depolamanın artırılması amacıyla imzalanan ulaştırma alanındaki mutabakat zaptı bunun açık bir örneğidir.