İran-Pakistan ilişkilerinin gelişmesinde özel sektörün rolü

İran ve Pakistan İslam Cumhuriyeti iş insanları ve özel sektör temsilcileri, Karaçi'de düzenlenen ortak toplantıda ekonomik ilişkileri geliştirmenin, özellikle de ticari alışverişi artırmanın yollarını ele aldı.

Pakistan'ın Sindh eyaletinin başkenti Karaçi'deki İran İslam Cumhuriyeti Başkonsolosluğunun ev sahipliğinde gerçekleştirilen bu toplantıda, İran'ın petrol, gaz ve petrokimya alanlarındaki aktivistlerinden "Tapico" Holding'in CEO'su ve üst düzey üyeleri de hazır bulundu. Pakistan'ın Sindh eyaletinin valisi Kamran Han Tasuri'nin de katıldığı bu toplantıda, İran-Pakistan ticari ilişkilerinin karşı karşıya olduğu fırsatlar ve zorluklar ele alındı. İki ülkenin sahip olduğu büyük fırsat ve kapasiteye rağmen iki ülkenin ticari ilişkileri siyasi ve kültürel ilişkilere uygun gelişmemiştir. Dolayısıyla Tahran ve İslamabad'ın, özel sektörü daha aktif hale getirerek ekonomik ilişkilere yeni bir ivme kazandırmaya çalıştığı görülüyor.

Siyasi konularda uzman olan Muhsin Ruyisefat konuda şunları söylüyor: İran ve Pakistan'ın tarihi ilişkileri var fakat ekonomik sektörde ürünlerin benzerliği ve İslamabad'ın İran İslam Cumhuriyeti'ne karşı Amerikan politikalarına bağlı kalması gibi faktörler, ticari alışverişlerin istenilen seviyeye ulaşamamasına neden oldu.

İran'ın merhum Cumhurbaşkanı Ayetullah Reisi'nin dört ay önce İslamabad'a yaptığı ziyaret sırasında iki komşu ülke arasında varılan anlaşmalar, Tahran-İslamabad ilişkilerinde yeni bir sayfa açtı. Pakistan Tahran'la ilişkilerini kendi ihtiyaç ve çıkarlarının aksine ve yalnızca batılı ortaklarının memnuniyeti doğrultusunda sürdürürken İran İslam Cumhuriyeti, Pakistan ile ticari işbirliği de dahil olmak üzere çeşitli alanlardaki ilişkilere özel önem vermekte ve Pakistan ile ticaret alışverişinde 10 milyar dolarlık hedefini izlemektedir.

Petrol, gaz ve petrokimya alanlarında faaliyet gösteren Tapico Holding'in genel müdürü ve üst düzey üyeleri, Karaçi toplantısında yaptığı açıklamada, İran'ın "APG", "Sitrik Asit", "Oktan Benzin", "Karbon Siyahı" ve petrolün diğer ürünlerini Pakistan’a ihracatına tamamen hazır olduğunu söyledi.

Buna ilaveten İran'ın özel sektörünün Pakistan'daki endüstriyel ve ekonomik yerleşimlerin geliştirilmesine katılmak için yüksek yeteneğe sahiptir fakat Pakistan, İran'la gaz anlaşmasını yerine getirmeyerek, İran'la ikili anlaşmaların uygulanmasındaki güvenilirliğini zedeledi. İran gaz anlaşmasını uygulamadığı için Pakistan'a dava açacağını ve İslamabad'ın cezayı ödemesi gerektiğini açıklasa da Pakistanlı devlet adamları İran'la yapılan gaz anlaşmasının hayata geçirilmesi konusunda gerekli iradeyi henüz göstermediler ve sadece bu sözleşmeyi uygulama arzusundan bahsediyorlar; hâlbuki Pakistan ciddi şekilde enerjiye ihtiyacı vardır. Bu nedenle bu ülkedeki iç çevreler sürekli olarak Pakistan'ın İran'la yapılan gaz anlaşmasına uymamasını eleştirmektedir.

Pakistan haber kaynakları geçtiğimiz günlerde Tahran'ın, Pakistan ile ortak gaz projesiyle ilgili olarak Uluslararası Tahkim Mahkemesi'ne başvurma kararını İslamabad'a bildirdiğini duyurdu.

Yıllar önce İran İslam Cumhuriyeti, 2 milyar dolar harcayarak Pakistan ile ortak sınıra yakın bir doğalgaz boru hattı inşa etme taahhüdünü yerine getirmişti.

İran-Pakistan gaz sözleşmesinde, sözleşmenin son tarihi olarak 2014 sonu belirlenmiş olup, İran taahhüdünü belirlenen süreden çok önce yerine getirmiş ancak Pakistan tarafı, belirlenen tarihten üzerinden yaklaşık 10 yıl geçmesine rağmen, Amerikan yaptırımları bahanesiyle yükümlülüklerini yerine getirmek için henüz bir adım atmadı./