İran ve Rusya'nın kapsamlı işbirliği anlaşmasını sonuçlandırma kararlılığı

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın Rusya ile ilişkilerin devamına ilişkin açıklamalarını memnuniyetle karşılayan Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Rusya ile İran arasındaki kapsamlı işbirliği anlaşmasının çok yakın gelecekte sonuçlandırılacağını söyledi.

İran İslam Cumhuriyeti ve Rusya, iki komşu ülke olarak her zaman ikili ilişkilerin geliştirilmesi ve bölgesel işbirliğinin genişletilmesi yönünde hareket etmiştir. Son 10 yılda ve Suriye krizi sonrasında İran ile Rusya arasındaki ilişkiler güçlendi. Tahran ve Moskova, özellikle Suriye'de terörle mücadelede yakın iş birliği yaptı. Bu işbirliği çoğunlukla tarafların ortak anlayışından ve ortak tehditlerden kaynaklanmaktadır. Ayrıca ikili ilişkiler alanında Tahran ve Moskova yakın işbirliğine yönelmiş, kısa ve uzun vadeli işbirliği anlaşmaları imzalamıştır.

İran İslam Cumhuriyeti ve Rusya, 2001 yılında 20 yıllık bir stratejik anlaşma imzaladı ve bu anlaşma, 2020'de otomatik olarak 5 yıl daha uzatıldı. İki taraf ayrıca 2020 yılında önceki belgenin yerine yeni bir belge hazırlanması konusunda da mutabakata vardı. İki ülke arasındaki ilişkiler özellikle İran'ın 13. Hükümeti döneminde daha hızlı bir gelişme sürecine girmiştir. İran cumhurbaşkanı, Mesud Pezeşkiyan başkanlığındaki 14. hükümetin göreve başlamasıyla birlikte Rusya ile ilişkilerin devamına vurgu yaptı.

Cumhurbaşkanlığı seçimini kazandıktan sonra Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile telefonda görüşen Pezeşkiyan, Şehid Reisi'nin başkanlığı döneminde iki ülke arasında "yapılan anlaşmaların takip edilmesi ve uygulanması" konusuna vurgu yaparak, bu ekim ayında Rusya'nın Kazan kentinde yapılması planlanan BRICS toplantısında Tahran'ın Rusya ile yeni bir anlaşma imzalamaya hazır olduğunu söyledi.  Pezeşkiyan’ın açıklamaları Rusya Dışişleri Bakanı tarafından memnuniyetle karşılandı. Sergey Lavrov, Pezeşkiyan’ın Rusya ile ilişkilerin devamına ilişkin açıklamalarını "İran'ın yeni cumhurbaşkanının konumunun dürüstlüğünü gösterdiğini" söyledi. Rusya Dışişleri Bakanı ayrıca, Rusya ile İran arasındaki ilişkilerin hızla geliştiğini ve çok sayıda ikili projenin hayata geçirildiğini de kaydetti.

Geçtiğimiz günlerde Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Andriy Rudenko, "İran ile Rusya arasındaki ilişkileri kapsamlı bir stratejik ortaklık düzeyine çıkarmayı amaçlayan anlaşmanın yeni belgesinin düzenlenmesi ,neredeyse iki buçuk yıl sürdü ve bugün tamamlanmış sayılabilir.” Dedi.

Bu bağlamda İran'ın Moskova Büyükelçisi Kazım Celali de daha önce İran ile Rusya arasındaki kapsamlı uzun vadeli işbirliği anlaşması hakkında İRNA’ya yaptığı açıklamada, “Geçtiğimiz iki buçuk yıl boyunca bu anlaşmanın sonuçlandırılması için çok çalışma yapıldı ve iki ülke arasında çok sayıda ziyaret gerçekleştirildi. Son olarak iki ülkenin dışişleri bakanlıklarının hukuk yetkilileri bu belgeyi parafladı” demişti.

Tahran ve Moskova'nın ilişkileri genişletme kararlılığı, iki ülke arasındaki ilişkilerin küresel düzeyde ciddi muhalefetle karşı karşıya kaldığı bir durumda yaşanıyor. Başta Amerika olmak üzere Batılı güçler, İran ile Rusya arasındaki ilişkilerin geliştirilmesine karşı olduklarını defalarca dile getirmiş ve iki ülke arasındaki yakın işbirliğini engellemek amacıyla İran ile Rusya arasındaki ilişkilerin genişletilmesinin önüne de birçok engel çıkardılar.

Ancak bu aksamalar iki ülke ilişkilerine etki etmezken üstelik İran'daki hükümet değişikliği dahi Moskova ile Tahran arasındaki ikili ilişkilerin yükselişini durdurmamıştır.