Batı'nın İran ile Ajans arasındaki yapıcı etkileşime karşı haksız ve yıkıcı eylemi
İran İslam Cumhuriyeti, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile yapıcı etkileşimi vurgularken, üç Avrupa ülkesi ise ABD'nin desteğiyle önerdikleri yeni bir kararı Ajans Yönetim Kurulunda onaylatarak bu yapıcı etkileşimi bozmaya çalışıyor.
İngiltere, Fransa ve Almanya'nın önerdiği ve ABD'nin de desteklediği karar, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulu toplantısında onaylandı. Bu oylamada Yönetim Kurulu üyesi olan toplam 35 ülkeden 19'u Avrupa'nın üç gücü ile ABD'nin önerdiği karara evet oy verirken, Cezayir, Ermenistan, Bangladeş, Brezilya, Kolombiya, Mısır, Gana) Hindistan, Endonezya, Pakistan, Güney Afrika ve Tayland’dan oluşan 12 ülke çekimser kaldı, Rusya, Çin ve Burkina Faso aleyhte oy kullandı. Üyelik harcının ödenmemesi nedeniyle Venezüella'nın da oylamaya katılma hakkı olmadı. Bu, son 6 ayda İran'a karşı alınan 2. karar ve BERCAM nükleer anlaşmanın uygulanması ve İran'ın nükleer programına ilişkin koruma iddiaları davasının kapatılmasından sonra Batılı ülkelerin İran'a karşı beşinci kararıdır.
Bu kararda Tahran'dan, iddia edilen koruma sorunlarının çözümü için "gerekli ve acil önlemler" alması isteniyor. Ayrıca kararda, Ajans Genel Müdüründen, Mart ayında yapılacak bir sonraki Yönetim Kurulu toplantısından önce İran'ın nükleer faaliyetlerinin durumu ve İran'ın Ajans ile işbirliği yapmaması hakkında kapsamlı bir rapor sunması isteniyor. Görünen o ki, bu kararın onaylanmasını, öncelikle Ajansın Yönetim Kurulu üyelerinin bileşiminden kaynaklandığı söylenebilir. Her zaman İran karşıtı politikalara sahip olan ABD ve Kanada'nın yanı sıra 9 Avrupa ülkesi de bu karara olumlu oy veren ülkeler arasında yer alıyor. Hâlbuki Rusya dışında hiçbir Avrupa ülkesi bu karara karşı oy kullanmamış veya çekimser kalmamıştır.
Japonya, Güney Kore, Avustralya ve Arjantin de sıklıkla Amerikan politikaları doğrultusunda hareket eden ülkeler arasında yer alıyor. Bu nedenle kararın Yönetim Kurulunda onaylanmasından önce, aralarında Belarus, Çin, Küba, Nikaragua, Rusya, Suriye ve Venezuela, Zimbabve ve İran'ın da bulunduğu Çekirdek Grup olarak adlandırılan ülkeler, Yönetim Kurulu toplantısında ortak bir bildiri yayınlayarak, Avrupa'daki üç ülkenin önerdiği kararı kınandı ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın karar alma sürecinin kötüye kullanılmasına örnek olarak nitelendirildi.
Bir diğer nokta ise bu kararın zayıf bir karar olarak nitelendirilebileceği ve İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı'nın da belirttiği gibi "uzlaşı dışı" olmasıdır. Zira Venezuela dahil 16 ülke aslında bu kararı kabul etmemiştir. Başka bir ifade ile 16 ülke, kararın teknik olmaktan çok, siyasi olduğunu ve İran'ın nükleer programı ve İran'ın Ajans ile etkileşimi gerçeğini yansıtmadığını düşünüyor.
Bir diğer önemli nokta ise, Almanya, İngiltere ve Fransa’dan oluşan üç Avrupa ülkesinin, ABD'nin desteğiyle, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Genel Direktörü Rafael Grossi’nin İran ziyaretinin sonuçlarını bile beklemeden, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulu'na yeni bir karar önerip onaylamasıdır. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Genel Müdürü Rafael Grossi, Tahran ziyareti sırasında 13 Kasım'da İran İslam Cumhuriyeti yetkilileriyle bir araya gelerek istişarede bulundu. Son üç yılda beşinci kez İran'a gelen ve görüşmelerin de üst düzey olduğunu belirten ajans Genel Müdürü Rafael Grossi yeni bir eylem kapsamında Natanz ve Fardo nükleer tesislerinin bazı ileri kısımlarını da ziyaret etti.
Bir diğer önemli nokta da, üç Avrupa ülkesi ve ABD'nin eyleminin "tamamen siyasi" bir eylem olarak değerlendirilmesi gerektiği ve bu durumun Ajansın güvenilirliğini ciddi şekilde zedelediğidir. Zira Ajansı teknik olmaktan çıkarıp politik oyunlara sürükleyecektir. İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı'nın açıklamasında ayrıca şunlar belirtiliyor: "İran ve Ajansın yapıcı etkileşim yolunda olduğu bir dönemde böyle bir eylem, üç Avrupa ve Amerika hükümetinin Ajansın güvenilirliğini koruma iddialarında hiç de dürüst olmadıklarını bir kez daha kanıtladı ve İran'ın nükleer meselesi onların gayri meşru hedeflerine ulaşmak için sadece bir bahanedir."
Son nokta, üç Avrupa ülkesinin ve ABD'nin yasadışı eyleminin, İran İslam Cumhuriyeti'nin nükleer çıkarlarını güvence altına almak için yeni önlemler almasına neden olacağıdır. Bu bağlamda, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulu’nun kararının ardından İran Atom Enerjisi Kurumu başkanı, çeşitli türlerde yeni ve gelişmiş santrifüjlerin devreye sokulması da dahil olmak üzere etkili önlemlerin alınması yönünde bir direktifte bulundu.
Dolayısıyla Batılıların düşmanca yaklaşımlarının devam etmesi, İran İslam Cumhuriyeti'nin nükleer haklarını gerçekleştirmeye yönelik başka eylemlere yol açabilecektir./