Türkmenistan Dışişleri Bakanı’nın İran Ziyareti

İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı ile Türkmenistan'ın Milli Lideri arasında yapılan telefon görüşmesinin ertesi günü, Türkmenistan Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı, aynı zamanda İran-Türkmenistan Ortak Komisyonu Başkanı olan Reşid Meredov, resmi temaslarda bulunmak üzere Tahran'a geldi.

Reşid Meredov, İran İslam Cumhuriyeti yetkilileriyle ikili ilişkiler ve bölgesel gelişmeleri görüşmek amacıyla Tahran’a gitti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi’ye göre, bu ziyaret, İran Dışişleri Bakanı Seyyid Abbas Irakçi’nin resmi daveti üzerine ve iki ülke dışişleri bakanları arasındaki periyodik siyasi istişareler çerçevesinde gerçekleşti. 

Türkmenistan Dışişleri Bakanı, İran ile ekonomik işbirliği konusunda faaliyet gösteren ortak komisyonun başkanlığını da yürütüyor ve bu ziyaret kapsamında İran'ın üst düzey siyasi ve ekonomik yetkilileriyle de görüşmeler yapması planlanıyor. 

İran-Türkmenistan İlişkilerinde Gelişmeler 

İran ve Türkmenistan, coğrafi yakınlıkları ve ortak tarihsel-kültürel bağları nedeniyle her zaman yakın ilişkiler içinde olmuşlardır. Son yıllarda iki ülke, özellikle enerji, ulaşım ve ticaret alanlarında işbirliklerini genişleterek ikili ilişkilerini güçlendirmiştir. 

Bu doğrultuda, Türkmenistan'ın Milli Lideri Kurbankuli Berdimuhammedov, İran İslam Devrimi’nin yıldönümünü kutlayarak İran hükümeti ve halkına başarılar diledi. Ayrıca, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ı Türkmenistan’da düzenlenecek "Barış ve Güven Konferansı"na davet ederek, iki ülkenin bölgesel ve küresel barış ile dostluğu pekiştirmek için işbirliği yapmasını istedi. 

Türkmenistan lideri, ulaşım, enerji ve doğalgaz takası (swap) gibi alanlarda ikili işbirliğinin geliştirilmesi çağrısında bulunarak, Ortak Ekonomik İşbirliği Komisyonu'nun düzenli toplantılarının iki ülke arasındaki ekonomik ilişkileri güçlendirmede önemli bir rol oynayacağını vurguladı. 

İran-Türkmenistan İşbirliğinin Önemi 

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Türkmenistan’ın 2025 yılını "Barış ve Güven Yılı" olarak ilan etme önerisini memnuniyetle karşıladığını ve İran'ın bölgesel ve küresel barışa katkı sunmaya hazır olduğunu belirtti. Ayrıca, iki ülkenin elektrik ve enerji alanındaki işbirliğini artırması gerektiğini ifade etti. 

Son yıllarda, İran ile Türkmenistan arasındaki ilişkiler hem siyasi hem de ekonomik açıdan yapıcı bir şekilde gelişmiştir. Son üç yıl içinde taraflar 20’den fazla işbirliği anlaşması imzalamış, ayrıca devlet yetkilileri arasında birçok üst düzey görüşme gerçekleştirilmiştir. 

İran ile Türkmenistan arasındaki ticari ilişkiler de önemli bir yer tutmaktadır. İki ülke arasındaki ticaret hacmi şu anda yaklaşık 480 milyon dolar seviyesindedir ve bu rakamın işbirliklerinin artmasıyla birlikte yükselmesi beklenmektedir. İran’ın sanayi ve tarım ürünleri, Türkmenistan pazarında büyük ilgi görmekte ve ticaretin daha da gelişmesine olanak sağlamaktadır. Ayrıca, iki ülke elektrik ihracatı ve transit işbirliği konusunda da aktif işbirliği içindedir. 

İran-Türkmenistan İşbirliğinin Stratejik Boyutu 

İran ve Türkmenistan arasındaki işbirliği enerji (gaz, petrol, elektrik) ve bunların nakil hatları, transit yollar ve iletişim hatları, tarım ve sınır ötesi ekim gibi birçok stratejik alanı kapsamaktadır. Ayrıca, iki ülke Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (ECO) çerçevesinde bölgesel işbirliklerini geliştirme fırsatına sahiptir. Hazar Denizi'ne kıyısı bulunan iki ülke, bu bölgedeki işbirliklerini de güçlendirmektedir. 

Türkmenistan’ın kara ile çevrili olması, bu ülkenin zengin doğal gaz kaynaklarını küresel pazarlara ulaştırması için İran’ın coğrafi konumundan yararlanmasını gerektirmektedir. Öte yandan, İran da bölgesel bir güç olarak Türkmenistan ile ekonomik ve siyasi ilişkilerini güçlendirerek jeopolitik avantajlarını artırmaya çalışmaktadır. İran, Türkmenistan üzerinden Orta Asya, Çin ve Rusya'ya erişim sağlarken, Türkmenistan da İran topraklarını kullanarak uluslararası pazarlara açılma imkanı bulmaktadır.