İran’ın Afrika Ülkeleriyle İlişkilerine Bakışı Nasıldır?

İran İslam Cumhuriyeti Birinci Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammed Rıza Aref, Tahran’da Afrika ülkelerinin diplomatik temsilcileriyle yaptığı görüşmede, İran’ın Afrika kıtasıyla ekonomik ve ticari ilişkilerini geliştirmeyi dış politikasının önceliklerinden biri olarak gördüğünü belirtti.

İran İslam Cumhuriyeti’nin Afrika ülkelerine bakışı, ekonomik alan da dahil olmak üzere çeşitli alanlarda ilişkileri geliştirmeye dayanmaktadır. Afrika kıtası, 600 milyar dolarlık ticaret hacmiyle "fırsatlar kıtası" olarak bilinmektedir. Son yıllarda İran’ın Afrika ile ilişkileri, tarım, madencilik ve sağlık alanlarına odaklanmıştır. Bunun yanı sıra, İranlı bilgi tabanlı şirketlerin ürünleri de Afrika pazarında müşteri bulmuştur. Ancak şu anda İran’ın Afrika pazarındaki payı yalnızca %1’dir. Buna rağmen İran İslam Cumhuriyeti, bu payı artırmak ve Afrika ülkeleriyle ekonomik ilişkileri genişletmek için adımlar atmaktadır. 

Bu bağlamda, İran Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Muhammed Rıza Aref, İran’ın Afrika kıtasıyla ikili, çok taraflı ve bölgesel işbirliklerini her yönüyle geliştirmeyi hedeflediğini vurguladı. İran Tarım Cihadı Bakanı Gulam Rıza Nuri de, Sudan Dışişleri Bakanı Ali Yusuf Ahmed el-Şerif ile Tahran’daki görüşmesinde, iki ülkenin ortak ekonomik komisyonunun Mayıs ayının ilk haftasında düzenleneceğini belirtti ve İran’ın bitki ıslahı ve hayvancılık alanındaki yüz yıllık araştırma sonuçlarını Sudanlı araştırmacılarla paylaşmaya hazır olduğunu ifade etti. 

Ekonomik ilişkilerin yanı sıra, İran İslam Cumhuriyeti, Afrika ülkeleriyle siyasi ilişkilerini de geliştirmeyi hedeflemektedir. Afrika’daki birçok ülkenin sömürgecilik, Siyonizm ve emperyalizm karşıtı tutumu, İran ile siyasi ilişkilerin güçlenmesine zemin hazırlamaktadır. Güney Afrika, Afrika kıtasında Siyonist rejime karşı mücadelenin öncüsüdür. Güney Afrika, İsrail rejiminin Gazze halkına yönelik işlediği suçların Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne taşınmasında öncü bir rol oynamıştır. Bu nedenle İran İslam Cumhuriyeti ile Afrika ülkeleri arasında birçok ortak nokta bulunmaktadır. 

Öte yandan, birçok Afrika ülkesi güvenlik sorunları ve terör tehdidiyle karşı karşıyadır. İran İslam Cumhuriyeti, tekfirci gruplar ve terörle mücadelede kazandığı tecrübeler sayesinde bu tehditlere karşı Afrika ülkelerine destek sağlayabilecek konumdadır. Afrika ülkelerinin yetkilileri de İran ile görüşmelerinde, terörle mücadelede İran’ın tecrübelerinden yararlanmak istediklerini ifade etmişlerdir. 

Taraflar arasındaki ortak noktalar ve İran İslam Cumhuriyeti’nin Afrika ülkeleriyle karşılıklı saygı, insan onuru, ortak çıkarlar ve sinerjiye dayalı ilişkiler kurma konusundaki kararlılığı, Afrika ülkelerinin de İran’la ilişkilerini geliştirmeye olumlu yaklaşmasını sağlamıştır. Bu kapsamda, İran İslam Cumhuriyeti, Afrika Birliği tarafından gözlemci üye olarak kabul edilmiştir. 

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Baghai Hamane, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda şunları yazdı:

"İran İslam Cumhuriyeti, Afrika Birliği’nin gözlemci üyesi olarak, Afrika ülkeleriyle karşılıklı ilgi duyulan çeşitli alanlarda ilişkileri güçlendirmeye ve işbirliğini genişletmeye hazırdır."