İran uranyumu nasıl temin ediyor?

Pars Today - Uranyum madenciliği ve işlenmesi alanındaki son gelişmeler, İran’ın barışçıl amaçlarla nükleer yakıt döngüsünde bağımsız bir ülke olarak konumunu sağlamlaştırmakta olduğunu göstermektedir.

Son yıllarda İran, uranyum tedarik zincirini dışa bağımlılıktan kendi kendine yeterliliğe dönüştürmeye çalıştı. Bu gelişme sadece Batı’nın yaptırımlarına bir yanıt olarak değil, aynı zamanda ülkenin uzun vadeli nükleer yakıt döngüsünü kalıcı hale getirme stratejisinin bir parçası olarak değerlendirilmektedir. Bu yazıda Pars Today, “İran uranyumu nasıl temin ediyor?” sorusuna yanıt vermektedir.

Devrimden Önce

İslam Devrimi’nden önce İran, Fransız Eurodif şirketine ortak olarak ve Sofidif adlı ortak şirkete yatırım yaparak, ihtiyaç duyduğu uranyumun bir kısmını ithalat yoluyla temin etmeye çalışıyordu. Ancak yapılan ciddi yatırımlara rağmen, Fransa devrimden sonra İran’a uranyum teslim etmeyi reddetti. Bu durum, İran’ın barışçıl amaçlarla iç kaynaklarını geliştirmeye odaklanmasına neden oldu.

İç Kapasite

İran Atom Enerjisi Kurumu verilerine ve jeolojik çalışmalara göre, İran Yezd, Hürmüzgan, Kirman, Horasan-ı Rezevi ve Horasan-ı Cenubi, Doğu ve Batı Azerbaycan, Fars ve Lorestan gibi eyaletlerde önemli doğal uranyum rezervlerine sahiptir. Yezd'deki Sagand ve Khchomi ile Bender Abbas'taki Gachin gibi aktif madenler, İran’daki başlıca uranyum çıkarma merkezleri arasında yer almaktadır.

Altyapı Geliştirme

İran Atom Enerjisi Kurumu Sözcüsü Behruz Kemalvendi’nin resmi açıklamalarına göre, İran’da yıllık yaklaşık 40 ton sarı kek (yellowcake) üretim kapasitesi bulunmaktadır. Bu miktar Buşehr nükleer santrali ve araştırma reaktörlerinin yakıt ihtiyacını karşılamak için yeterlidir. Ancak İran, 2022 yılından bu yana 12 yeni madende sondaj çalışmalarına başlamış ve yıllık üretimi 71 tona çıkarmayı hedeflemiştir.

Kendi Kendine Yeterlilik

İran’ın uranyum tedarikinde kendi kendine yeterli hale gelme çabası, sadece uluslararası kısıtlamalara karşı bir tepki değil, aynı zamanda nükleer yakıt döngüsünü kalıcı hale getirme stratejisinin bir parçasıdır. Bu süreç, İran’ı dış tedarikçilere bağımlı olmadan nükleer programlarını sürdürebilecek bir konuma getirmektedir. İran, nükleer enerjiyi her zaman barışçıl amaçlarla kullanma ilkesine bağlı olduğunu vurgulamaktadır.