Tarafsız bir Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı; İran’ın nükleer konudaki temel talebi

Parstoday - İran İslam Cumhuriyeti’nin Birleşmiş Milletler Daimî Temsilcisi ve Büyükelçisi, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Genel Direktörü “Rafael Grossi”nin raporuna ilişkin yaptığı açıklamada, bu tür raporların her zaman profesyonel, gerçeklere dayalı ve her türlü siyasi etkiden uzak kalması gerektiğini belirtti.

İran’ın BM Daimî Temsilcisi ve Büyükelçisi Emir Said İrevani, BM Genel Kurulu’nda UAEA’nın raporuna ilişkin yaptığı konuşmada şunları söyledi: Bazı ülkeler sistematik bir şekilde gelişmekte olan ülkelerin barışçıl nükleer teknolojiye erişimini kısıtlarken, aynı zamanda Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’na taraf olmayan ve gizli bir kitle imha silahı cephaneliğine sahip olan Siyonist rejime silah ve askerî yardım sağlamaktadırlar.

İrevani şöyle devam etti: Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’nın 4. maddesi ve UAEA tüzüğü gereği güvence altına alınan nükleer bilgi ve teknoloji transferi bir ayrıcalık değil, devredilemez ve asli bir haktır.

İran’ın BM Büyükelçisi ayrıca şunları ifade etti: Dünya, Haziran 2025’te son derece suç niteliğinde ve saldırgan bir eyleme tanık oldu. Siyonist rejim, Yönetim Kurulu’nda siyasi saiklerle kabul edilen bir kararın sadece birkaç saat ardından, Ajans’ın tam gözetimi altında olan ve İran’ın denetime tabi nükleer tesislerine yönelik kapsamlı ve ağır saldırılar başlattı. Bu suç saldırıları İranlı bilim insanlarını ve ailelerini hedef aldı, binlerce kişiyi öldürdü veya yaraladı ve büyük maddi hasara yol açtı.

İrevani sözlerini şöyle sürdürdü: Güvenlik Konseyi’nin daimi üyesi ve NPT’nin emini olan Amerika Birleşik Devletleri, 22 Haziran’da bu saldırıya katılarak Ajans’ın denetimindeki tesisleri doğrudan hedef aldı. Bu eylemler uluslararası hukukun, BM Şartı’nın, UAEA tüzüğünün ve açıkça koruma altındaki nükleer tesislere saldırıyı yasaklayan Güvenlik Konseyi’nin 487 (1981) sayılı kararının açık ihlalidir.

İran İslam Cumhuriyeti, ABD ve bazı Avrupalı ülkelerin bu kurumu bağımsız ülkelere karşı siyasi amaçları doğrultusunda kullanmaları, teknik meseleler yerine raporları İran’a yönelik yaptırım ve diplomatik baskı aracına dönüştürmeleri nedeniyle, UAEA’nın raporlarını her zaman taraflı olarak değerlendirmektedir.

İran defalarca uyarmıştır ki, ABD ve Avrupa üçlüsü (İngiltere, Fransa, Almanya) Yönetim Kurulu’na sundukları İran karşıtı karar tasarılarıyla dosyanın teknik inceleme sürecini siyasileştirmektedir. Özellikle ABD’nin nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından, Ajans’ın raporları İran’a yönelik ekonomik ve siyasi baskıları artırmak için bir bahane hâline gelmiştir.

İranlı yetkililer, Ajans’ın raporlarında İran’ın kapsamlı işbirliğini görmezden geldiğini veya küçümsediğini söylemektedir. Oysa İran, faaliyetlerinin barışçıl olduğunu ve denetim altında yürütüldüğünü birçok kez açıklamıştır. İran, UAEA raporlarının tarafsız olması gerektiğini vurgulamakta; çünkü bu kurumun itibarı ve meşruiyeti ancak raporların profesyonel, gerçeklere dayalı ve siyasi baskılardan uzak kaldığı takdirde korunabilir.

Avrupa üçlüsü olarak bilinen Fransa, Almanya ve İngiltere; 19–21 Kasım (28–30 Âbân) tarihlerinde yapılacak Yönetim Kurulu toplantısında sunulmak üzere İran’a karşı bir karar tasarısı hazırlamıştır. ABD ve Avrupa üçlüsünün İran karşıtı girişimleri sürerken, İran hâlâ UAEA ile diplomatik etkileşimi ve işbirliğini sürdürmekte ve karşı tarafın taahhütlerine dönmesi hâlinde anlaşmayı yeniden canlandırmaya hazır olduğunu belirtmektedir.

Kahire’de İran ile Ajans arasında teknik denetimlerin yeniden başlatılması yönünde varılan son anlaşma ve Cenevre, Maskat ve Roma’daki diplomatik görüşmeler, Tahran’ın konuyu yaptırımların gerçek anlamda kaldırılmasına yönelik güvence sağlanması şartıyla diplomasi yoluyla çözme isteğini göstermektedir. İran, gelecekteki suistimalleri önleyecek ve yaptırımların kalıcı biçimde kaldırılmasını garanti altına alacak güvenilir ve sürdürülebilir bir anlaşmaya varmaya hazır olduğunu birçok kez vurgulamıştır.