İran’ın Çin ve Rusya ile Stratejik Anlaşmaları; Batı Baskılarını Bertaraf Etmenin Yolu

Parstoday – İran’ın Çin ve Rusya ile yaptığı iki uzun vadeli anlaşma, uluslararası sistemdeki iki önemli aktör olarak, Batı’nın yaptırım baskılarını azaltmak ve Tahran’ın ekonomik ve stratejik işbirliklerini genişletmek için önemli bir kapasite sağlıyor; bu, yalnızca tüm kurumlar arasında koordinasyon ile mümkün olabilir.

İran ile Çin (25 yıllık) ve İran ile Rusya (20 yıllık) arasında imzalanan uzun vadeli işbirliği anlaşmaları, İran İslam Cumhuriyeti’nin ekonomik ve stratejik diplomasisinde bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor; özellikle Batı’nın hâlâ yaptırımları İran’a baskı uygulamanın temel aracı olarak kullanmaya devam ettiği bir ortamda.

Parstoday’in IRNA’dan aktardığına göre, İran’ın Çin ve Rusya ile işbirliği anlaşmaları, ekonomik, enerji, ulaşım ve teknoloji alanlarındaki kapasite ağlarını etkinleştirerek yaptırım kısıtlamalarının önemli bir bölümünü bertaraf edebilir.

Çin ile kapsamlı işbirliği anlaşması, ilk olarak Şi Cinping’in 2015’te Tahran’a yaptığı ziyarette gündeme gelmişti ve bugün yatırım geliştirme, altyapı projelerinde ortaklık, enerji, bilişim teknolojisi ve turizm alanlarında bir platform haline gelmiştir. Çin, küresel ekonomide ABD’nin ciddi bir rakibi olarak, Washington’dan gelen baskı ve kısıtlamalara da hedef olmaktadır; bu “yaptırıma maruz kalma” ortak deneyimi, uzun vadeli ve karşılıklı kazanç sağlayan işbirliği için zemin yaratmaktadır. İran’ın transit güzergâhlardaki rolunun güçlendirilmesi ve ortak projelere katılım, dış baskı dönemlerinde gerekli ekonomik istikrarı güvence altına alacak önemli bir unsurdur.

Diğer tarafta, İran ile Rusya arasındaki 20 yıllık anlaşma, Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian’ın yakın zamanda Moskova ziyareti sırasında nihai hale gelmiş olup, güvenlik, ekonomi, enerji, ulaşım ve finans alanlarında önemli mekanizmalar öngörmektedir. Rusya da İran gibi Batı’nın geniş kapsamlı yaptırımları ile karşı karşıyadır ve bu ortak konum, iki ülke arasındaki işbirliğini güçlendiren bir faktördür. Yeni finansal transfer yollarının oluşturulması, enerji işbirliklerinin geliştirilmesi ve karşılıklı sanayi avantajlarının etkinleştirilmesi, Tahran-Moskova ticari ilişkilerindeki mevcut darboğazların aşılmasını sağlayabilecek yeteneklerdendir.

Genel olarak, bu iki stratejik anlaşma yalnızca Batı baskılarını aşmanın bir aracı olarak görülmekle kalmıyor; aynı zamanda İran’ın bölgesel ve Avrasya işbirliği yapısını güçlendirebilir ve Tahran’ın ekonomik ve jeopolitik dengelerdeki konumunu yükseltebilir.