Tahran Toplantısı; İran’ın Bölgesel Uzlaşı ve Afganistan’ın İstikrarı İçin Girişimi

Parstoday – Afganistan’ın komşu ülkelerinin özel temsilcileri ile Rusya’nın katıldığı toplantı, İran Dışişleri Bakanlığı’nın ev sahipliğinde Tahran’da düzenlendi.

Afganistan’ın komşu ülkelerinin özel temsilcileri ile Rusya’nın katıldığı toplantı, İran’ın girişimiyle ve Afganistan’daki gelişmeler hakkında görüş alışverişinde bulunmak, bölgede istikrar ve güvenliği güçlendirecek çözümler bulmak amacıyla pazar günü (14 Aralık) gerçekleştirildi.

İran Dışişleri Bakanı Seyyid Abbas Irakçi, toplantıda yaptığı konuşmada, İran İslam Cumhuriyeti’nin Afganistan’ın kadim bir komşusu ve bu ülke halkının yakın bir ortağı olarak, Afganistan’ın bölgeye kapsamlı biçimde entegrasyonunu her zaman vurguladığını söyledi.

Irakçi, bölgesel gelişmeler ve sorunların yalnızca yapıcı diyalog, tüm ülkelerin aktif katılımı, karşılıklı saygı ilkelerine tam riayet ve bölge ülkeleri arasında yerel mekanizmalar ile sürdürülebilir iş birliği yoluyla yönetilebileceği ilkesine bağlı olduklarını ifade etti.

İran Dışişleri Bakanı ayrıca, bu toplantının Afganistan’ın komşu ülkelerinin özel temsilcileri ile Rusya’dan oluştuğunu, dolayısıyla gerçek anlamda bölgesel bir toplantı niteliği taşıdığını ve özellikle Afganistan’la ilgili gelişmeler başta olmak üzere bölgedeki mevcut durumun ele alınması amacıyla düzenlendiğini belirtti.

Irakçi, bölgesel barış ve istikrarı yalnızca bölgesel bir çerçevede ve bölge dışı ülkelerin ya da yabancı güçlerin müdahalesi olmaksızın mümkün gördüklerini vurguladı. Afganistan’ın uzun yıllar yabancı güçlerin varlığı, işgal ve özellikle NATO ile ABD güçlerinin yaklaşık yirmi yıllık mevcudiyeti nedeniyle büyük acılar çektiğini, bu durumun Afgan halkı için ağır bedeller doğurduğunu söyledi.

Bu toplantı, Afganistan’ın komşu ülkelerinin (Pakistan, Çin, Tacikistan, Türkmenistan, Özbekistan) özel temsilcilerinin Rusya ile birlikte ilk kez Tahran’da bir araya geldiği bir buluşma oldu. Toplantının temel amacı, Afganistan krizinin yönetimi için bölgesel eşgüdüm ve yakınlaşmayı güçlendirmekti.

İran ve toplantıya katılan ülkeler, Afganistan’ın sorunlarını hiçbir bölge dışı (Batılı ya da yabancı) reçetenin çözemeyeceği, yalnızca tarihî, kültürel ve güvenlik bağlarına sahip komşu ülkelerin kalıcı çözümler sunabileceği konusunda görüş birliğine vardı.

Toplantı, Afganistan ile Pakistan arasındaki ilişkilerin ciddi biçimde gerildiği ve güvenlik durumunun kırılgan olduğu bir dönemde düzenlendi. Bu nedenle Tahran’daki görüşmeler, gerilimi azaltmak ve komşular arasında ortak çözümler bulmak için önemli bir fırsat olarak değerlendiriliyor.

İran’ın Afganistan ve bölge için istikrar vizyonu; yapıcı diyalog, bölgesel yakınlaşma, komşuların aktif katılımı, karşılıklı saygı ve yerel mekanizmaların kullanılması esasına dayanıyor. İran’a göre tek kalıcı çözüm, bölge dışı güçlerin müdahalesi olmaksızın bölge ülkeleri arasında iş birliğidir.

İran, Afganistan krizinin yalnızca bölge ülkeleri arasındaki diyalog ve tüm komşuların aktif katılımıyla yönetilebileceğini vurguluyor. Bu diyalogların karşılıklı saygı ve ortak çıkarlara dayanması gerektiğini belirten İran, Afganistan’ın bölgesel yapılara kapsamlı entegrasyonunun ekonomik kalkınma, kalıcı güvenlik ve siyasi gerilimlerin azaltılması için zemin hazırlayacağını savunuyor.

İran, Rusya ve Afganistan’ın komşu ülkelerinin (Pakistan, Çin, Tacikistan, Türkmenistan, Özbekistan) katılımıyla gerçekleştirilen Tahran toplantısı, İran’ın Afganistan’daki gelişmelere ilişkin bölgesel uzlaşı oluşturma çabasını yansıtıyor. Bu yakınlaşma, terörizm ve uyuşturucu kaçakçılığı gibi ortak tehditlerin azaltılmasına ve kolektif güvenliğin güçlendirilmesine katkı sağlayabilir. İran, bölgesel toplantıların sonuçlarının Afganistan yönetimine iletileceğini ve mevcut yöneticilerle düzenli ve sürekli etkileşim kurarak somut iş birliğinin zeminini hazırlamayı hedeflediğini açıkladı.

Afganistan’ın komşu ülkelerinin özel temsilcileri ile Rusya’nın Tahran’da bir araya gelmesi, İran’ın bölgesel diplomasideki inisiyatifini ve Afganistan krizini yerel çözümler ile sürdürülebilir iş birliği yoluyla yönetme çabasını ortaya koymaktadır.