İran, Rusya ve Çin’in Snapback Mekanizmasına Karşı Ortak Tutumu
Parstoday – İran, Rusya ve Çin’in temsilcileri, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi toplantısında, ABD, İngiltere ve Fransa’nın snapback yani “yaptırımların anında ve koşulsuz geri getirilmesi mekanizmasını” etkinleştirme iddialarının yasa dışı olduğunu vurguladılar.
İran’ın BM Daimi Temsilcisi ve Büyükelçisi Emir Said İravani, 2231 sayılı karar hakkında yaptığı açıklamada, Kapsamlı Ortak Eylem Planı (JCPOA) temel ilkelerinin tartışmasız ve geçerli olduğunu belirtti.
İravani, “JCPOA, İran’ın nükleer programının yalnızca barışçıl olduğuna dair doğrulanabilir garantiler sunarken, İran’ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) kapsamındaki tüm haklarının, özellikle de uranyum zenginleştirme hakkının tanınması, tüm yaptırımların kaldırılması ve İran ekonomisinin normalleşip uluslararası ticaret sistemine entegrasyonu esasına dayanır” dedi.
İravani, İran’ın zorlayıcı, korkutucu veya siyasi baskılar karşısında asla boyun eğmeyeceğini vurgulayarak, İran İslam Cumhuriyeti’nin prensipli diplomasi ve gerçek müzakerelere tamamen bağlı olduğunu ifade etti. Şimdi sorumluluğun Fransa, İngiltere ve ABD üzerinde olduğunu, bu ülkelerin yollarını düzeltip güveni yeniden tesis edecek somut adımlar atmaları gerektiğini belirtti.
İran temsilcisi, Fransa ve İngiltere’nin diplomasiyi ciddiye alıyorlarsa ABD’yi bu yola teşvik etmeleri gerektiğini, aksi takdirde Washington’un “sıfır zenginleştirme” politikasına devam etmesi ve İran’ın NPT kapsamındaki meşru haklarını inkar etmesinin diplomasiyi fiilen ortadan kaldıracağını söyledi.
Rusya’nın BM Daimi Temsilcisi Vasiliy Nebenzya da toplantıda, Batılı ülkelerin İran’a karşı yaptırımları geri getirme ve snapback mekanizmasını uygulama girişimlerini eleştirdi. Nebenzya, Fransa, İngiltere ve müttefiklerinin 2231 sayılı kararı tekrar gündeme getirme çabalarının sadece İran’a karşı yaptırımları yeniden uygulamak amacıyla gösteriş niteliğinde olduğunu söyledi.
Çin’in BM temsilcisi Fu Kang da, İran ve Rusya’nın tutumunu destekleyerek, snapback mekanizmasının yasal boşluklara sahip olduğunu ve Güvenlik Konseyi’nin üç Avrupa ülkesine bu mekanizmayı etkinleştirme yetkisi verdiği konusunda anlaşmaya varılmadığını vurguladı.
İran, NPT’ye bağlılığını ve nükleer enerjinin barışçıl kullanımını sürekli olarak vurgulamaktadır. Tahran, snapback mekanizmasının JCPOA ve 2231 sayılı karar ile uyumsuz olduğunu, çünkü bu kararların yaptırımların kaldırılmasını ve İran’ın ekonomik ilişkilerinin normalleşmesini garanti ettiğini savunmaktadır. Snapback’in yasal bir süreç değil, siyasi ve yasa dışı bir baskı aracı olduğunu belirtiyor.
Rusya’nın tutumu da, Batılı ülkelerin snapback’i etkinleştirme çabalarını yalnızca gösteriş ve siyasi amaçlı olarak görüyor; bunun tek hedefinin İran’a yaptırımları geri getirmek olduğunu vurguluyor. Rusya, 2231 sayılı karar kapsamında mekanizmaların uygulanma süresinin fiilen sona erdiğini ve geri getirilmelerinin yasa dışı olduğunu düşünüyor.
Çin temsilcisi de snapback mekanizmasının yasal boşluklara sahip olduğunu belirterek, bu araçların kullanımıyla diplomasinin zarar görebileceğini ve barışçıl çözüm sürecinin sekteye uğrayabileceğini söyledi. Çin de Rusya gibi, İran’a karşı yaptırımların sona ermiş sayılması gerektiğini ve geri dönüşlerinin JCPOA ve 2231’in ruhuna aykırı olduğunu vurguladı.
İran, Rusya ve Çin, snapback’in yalnızca yasa dışı değil, ABD’nin JCPOA’dan çekilmesi ve 2231 sayılı kararın uygulanma süresi sona erdiği için artık hiçbir yasal dayanağı olmadığını savunuyor.
Üç ülke, 2231 sayılı kararın maddelerinin 18 Ekim 2025’ten sonra geçerliliğini yitirdiğini, snapback mekanizmasının yasal meşruiyeti olmadığını ve Batılı ülkelerin yaptırımları geri getirme girişimlerinin siyasi ve yasa dışı olduğunu ortaklaşa belirtiyor.