İç içe geçmiş güvenlik; Şehit Süleymani’nin Batı Asya’daki krizleri dizginlemedeki stratejik mirası

Parstoday – Siyasi analizciye göre, Şehit Tümgeneral Kasım Süleymani, yalnızca askerî denklemlerin ötesine geçen bir bakışla Batı Asya’daki krizlerin domino etkisiyle yayılmasını engellemeyi başardı; bu yaklaşım bugün de bölgenin güvenlik denklemlerini anlamak açısından önemini koruyor.

Siyasi analist Neccah Muhammed Ali, İRNA’ya verdiği röportajda, Süleymani’nin Ocak 2020’de suikasta uğramasını, sahadaki bir komutanın ortadan kaldırılmasının ötesinde bir eylem olarak nitelendirdi. Bu olayın, ayrılıkçı projeler ve terör ağlarının gerileme sürecinde olduğu bir dönemde gerçekleştiğini belirten Ali, zamanlamanın, bölgesel istikrara kısmen katkı sağlayan bir dengenin bozulmasının hedeflendiğini gösterdiğini söyledi.

Parstoday’in aktardığına göre analist, Batı Asya’da son yirmi yıldaki gelişmelere işaret ederek, bölgesel krizlerin çoğunlukla vekâlet savaşları ve sınır aşan ağlar biçiminde ortaya çıktığını ve devlet yapılarını hedef aldığını vurguladı. Neccah Muhammed Ali’ye göre Şehit Süleymani’yi ayıran temel özellik, güvenliği “iç içe geçmiş” bir olgu olarak görmesiydi; yani bir ülkedeki gelişmenin diğer ülkelerin istikrarını doğrudan etkileyebileceği anlayışı.

Ali, 2003 sonrası Irak’ı bu duruma örnek göstererek, 2014’teki temel tehlikenin yalnızca DEAŞ’ın ilerleyişi değil, Irak devletinin tamamen çökme ihtimali olduğunu söyledi. Siyasi analist, Şehit Süleymani’nin rolünün devleti ikame etmek değil; resmi kurumlar ve dini mercilerle eşgüdüm yoluyla devleti güçlendirmek olduğunu, bunun da Haşdi Şabi’nin yasallaşmasına ve gayri resmi güçlerin kontrol altına alınmasına katkı sağladığını ifade etti.

Analiste göre Suriye’de de ana odak, merkezi yapının çökmesini ve Libya senaryosunun tekrarlanmasını önlemekti. Neccah Muhammed Ali, çatışmanın kapsamının yönetilmesi ve krizlerin bölgesel çapta topyekûn bir savaşa dönüşmesinin engellenmesinin bu yaklaşımın önemli bir parçası olduğunu vurguladı.

Siyasi analist, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı: Şehit Süleymani’nin mirası, onun **“kriz yönetimi modeli”**nde aranmalıdır; güç ile siyaset arasında dengeye, caydırıcılık ile itidale ve devletlerin egemenliğini koruma çerçevesinde yerel aktörlerin desteklenmesine dayanan bir model. Bu deneyim, bölgenin geleceği için hâlâ incelenmeye ve referans alınmaya değerdir.