Fidan: İran’ın müzakere yeri belirleme kararına saygı gösterilmelidir

Parstoday - Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İran’ın kendi karar mekanizmasına sahip olduğunu ve müzakerelerin Umman’da yapılmasının önceden alınmış bir karar olduğunu söyledi.

Fidan, CNN Türk ile yaptığı röportajda bölgesel ve uluslararası çeşitli konuları değerlendirdi. Parstoday’in Tasnim haber ajansından naklen verdiği habere göre, Fidan, ABD’nin olası bir saldırısının İran’da hükümet değişikliğine yol açıp açmayacağı sorusuna yanıt olarak şunları söyledi: “İran’a ilişkin belirli senaryolara değinmek istemiyorum, ancak hükümet değişikliği hava saldırısı ya da başka herhangi bir şeyle gerçekleşmeyecektir. Bu, hayali bir senaryodur. Bölge yeni bir savaşı kaldıramaz. Cumhurbaşkanımız da bu konuda çok hassastır. Bu nedenle olası bir savaşı önlemek için tüm araçları kullanmak istiyoruz.” Fidan, ABD ve İran taraflarının birkaç gün önce Umman’da bir araya geldiğini ve tarafların dolaylı müzakereler yürüttüğünü belirterek, “Abbas Irakçi beni müzakereler konusunda bilgilendirdi. ABD tarafıyla da görüştük. Taraflar müzakerelere devam etme iradesini gösterdi. Müzakere kapısı açılmış durumda. Şu anda en azından ani bir savaş tehdidi görünmüyor.” dedi. Fidan, 30 Ocak’ta İstanbul’da Irakçi ile yapılan görüşme ve ABD yetkilileri ile temas sonrası müzakerelerin nükleer konu çerçevesinde başlatılmasının önemli bir karar olduğunu vurguladı. “İran’a ‘dört maddeyi aynı anda kabul et veya bırak’ demek gerçekçi bir çözüm değil; bunu ABD yetkililerine de açıkladık. Nükleer konu en önemli konudur. İran, zenginleştirilmiş uranyumun mevcut durumu ve önceki zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti hakkında tartışmaya hazırdır. Eğer burada bir çözüm bulunursa diğer konular gündeme gelecektir.” dedi. Fidan, nükleer konunun ABD’nin ulusal güvenliği ve küresel güvenlikle doğrudan ilgili olduğunu, balistik füzeler ve vekil güçler gibi diğer meselelerin ise doğrudan ABD güvenliğiyle değil, İsrail ve bölgesel güvenlikle ilgili olduğunu belirtti. Bakan Fidan, “Eğer nükleer konuda her iki tarafı da tatmin edecek bir anlaşmaya varılırsa, Türkiye, sonrasında oluşacak güven ortamında diğer sorunların daha kolay çözülebileceğine inanıyor.” dedi. Fidan, “Taraflar yakın bir saldırı konusunda zaman kazanmaya mı çalışıyor yoksa gerçekten müzakereyi mi istiyor?” sorusuna yanıt olarak, “Her ikisi de. Bu şaşırtıcı değil; bu bir strateji kuralıdır. Böyle bir düşmanlığın olduğu yerlerde müzakereye girerseniz, diğer senaryolara da hazırlanırsınız. ABD, baskıyı göstermek için daha açık bir yaklaşım benimsemiştir. Washington’un bölgeye filo ve bombardıman uçağı göndermesi ve stratejik güçlerin konuşlandırılması ile Tahran’ın füze konuşlandırmasını artırma açıklamaları, olası bir saldırının her iki taraf için de sorun yaratacağını gösteriyor.” dedi. 

Fidan, Haziran ayında yapılan görüşmeler sırasında İran’ın saldırıya maruz kaldığını hatırlatarak, “O zaman Rubio’dan (ABD Dışişleri Bakanı) bir telefon aldık; İranlılara birkaç saat içinde bir şeyler olabileceğini bildirin. Bunu Irakçi’ye ilettim. Irakçi, ‘Müzakere halindeyiz’ dedi ve ardından saldırı İsrail tarafından gerçekleştirildi.” ifadelerini kullandı.Fidan, Türkiye’nin bölge için büyük sorunlara yol açabilecek felaketleri önlemek üzere önleyici tedbirler almakla yükümlü olduğunu ve bunun için tüm çabayı gösterdiklerini vurguladı.

Fidan, müzakerelerin Türkiye’den Umman’a taşınmasına ilişkin olarak, “İran kendi iç karar mekanizmasına sahiptir. Umman’da müzakerelerin yapılması önceden alınmış bir karardır ve süreç devam ediyor. Karşılıklı görüşme önerdik, ancak tarafların karar mekanizmalarına saygı gösterilmesi gerekir. İran, ‘müzakereler Türkiye’de yapılmamalıdır’ sınırlamasına bağlı değildir; çünkü şu anda daha büyük olası sorunlar var. Şu anda onları önlemeye çalışıyorlar; bu bir yaşam ve ölüm meselesidir.

Türkiye, Umman’daki müzakerelerden olumlu bir sonuç çıkmasını istiyor ve Ankara her iki tarafla da geniş çapta konuştu; ayrıca Katar, Suudi Arabistan, BAE ve Mısır gibi ülkelerle de görüşmeler yaptı.” dedi. Fidan, Türkiye’nin Filistin konusundaki fikirleriyle bölge ülkelerini bölgesel sorunları çözmek için bir araya getirdiğini belirterek, “Filistin konusunda büyük bir diplomatik mücadele yürüttük. Ayrı ayrı çalışmak yerine, aynı tür dayanışmayı İran meselesinde de gösterelim. Bir zemin oluşturalım, uzlaşı sağlayalım, fikirlerimizi tartışalım ve buradan ABD ve İran’a bir mesaj gönderelim.” dedi.