İran’da Ticaret, Transit ve Deniz Turizminin Gelişiminde Hürmüzgan Limanlarının Kilit Rolü

Pars Today – İran’ın güney limanları, ticaret, transit taşımacılık ve deniz turizminde stratejik roller üstlenerek ekonomik büyümenin ve ülkenin küresel ekonomiyle entegrasyonunun temel unsurlarından biri hâline gelmiştir.

Pars Today’in Press TV’ye dayandırdığı haberine göre, büyük ticari limanlardan küçük balıkçı iskelelerine kadar uzanan bu çok katmanlı deniz ağı, güney İran’ın deniz ekonomisinin omurgasını oluşturmakta ve ülkenin küresel pazarlarla artan etkileşimini mümkün kılmaktadır.

Bu ağın merkezinde, İran’ın en büyük ve en önemli konteyner limanı olarak bilinen Şehid Recai Limanı yer almaktadır. Liman, Uluslararası Kuzey–Güney Ulaştırma Koridoru’nun ana düğüm noktalarından biri olup İran’ı bölgesel ve küresel pazarlara bağlamada kilit rol oynamaktadır. Bunun yanında Şehid Bahoner Limanı ihracat kapasitesini güçlendirmekte ve özellikle Hürmüz Boğazı ötesindeki ticaretin geliştirilmesinde etkili olmaktadır. Şehid Hakkani Limanı ise İran’ın en yoğun deniz yolcu terminali olarak Bender Abbas’ın deniz turizmi ve bölgesel bağlantılardaki konumunu pekiştirmiştir.

Büyük limanların yanı sıra, daha küçük ve uzmanlaşmış limanlar da yerel ekonomi, kültürel miras ve turizm sektörünü birbirine bağlayan önemli roller üstlenmektedir. Tarihi Kong Limanı’ndan turizm merkezi Kiş Adası’na ve Hürmüz Adası bağlantı hatlarına kadar uzanan bu altyapı, dinamik bir deniz ekosistemi oluşturmuştur.

Şehid Recai Limanı, İran’ın başlıca deniz ticareti kapısı olarak faaliyet göstermekte ve küresel pazarlara erişimde stratejik avantaj sağlamaktadır. Hürmüz Boğazı’nın kuzey kıyısındaki konumu, ithalat, ihracat ve transit taşımacılık açısından önemli lojistik üstünlükler sunmaktadır. 1985 yılında açılan liman, bugün yaklaşık 4.800 hektarlık alanıyla geniş bir lojistik şehre dönüşme sürecindedir. 40 aktif rıhtım, 17 metreye kadar operasyonel derinliğe sahip gelişmiş konteyner terminalleri ve 23 modern vinç, limanın yüksek operasyonel kapasitesini göstermektedir. Geliştirme projelerinin tamamlanmasıyla yıllık kapasitenin 8 milyon TEU’nun üzerine çıkması öngörülmektedir.

Şehid Recai Limanı, İran’ın konteyner ticaretinin yüzde 85–90’ını, toplam ticaretin yüzde 50’den fazlasını ve transit taşımacılığın yaklaşık yüzde 70’ini yönetmektedir. Yıllık 75 milyon tondan fazla yük ile 26 milyon ton petrol ve petrokimya ürünü bu liman üzerinden taşınmaktadır. Ulusal demiryolu ağına doğrudan bağlantısı ve Kuzey–Güney Koridoru üzerindeki konumu sayesinde Rusya, Avrupa, Asya ve Afrika ile etkin bağlantılar sağlamaktadır. Ayrıca özel ekonomik bölge statüsüyle yatırım ve ticaret faaliyetleri için elverişli koşullar sunmakta ve Geşm ile Kiş gibi adalara yönelik turizmi de desteklemektedir.

Şehid Bahoner Limanı ise çok amaçlı yapısıyla deniz ticaretinde önemli bir yere sahiptir. 1970’lerden bu yana faaliyet gösteren liman, 12 aktif rıhtımıyla konteyner, maden, tahıl ve petrokimya ürünleri dahil çeşitli yükleri elleçleyebilmektedir. İran’ın tek sıvılaştırılmış gaz ihracat terminali de burada bulunmaktadır. Ayrıca meyve ve sebze gibi soğuk zincir ürünlerinin ihracatında önemli rol oynamaktadır. Liman, ülkenin en büyük uluslararası deniz yolcu terminaline ev sahipliği yapmakta ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Şarja gibi bölgesel destinasyonlara yolcu taşımacılığı sağlamaktadır.

Şehid Hakkani Limanı ise Bender Abbas şehir merkezinde yer almakta ve Fars Körfezi adalarıyla yolcu taşımacılığında temel merkez konumundadır. Modernizasyon sonrası ülkenin en donanımlı yolcu terminallerinden biri hâline gelmiş; 11 rıhtımı, gelişmiş hizmet altyapısı ve elektronik bilet sistemleriyle yılda milyonlarca yolcuya hizmet vermektedir. Yaklaşık 40 yolcu gemisinin faaliyet gösterdiği liman, özellikle Geşm, Hürmüz ve Larak Adası gibi adaların turizm ve ekonomisinde kritik rol oynamaktadır.

Bunların yanında daha küçük limanlar da yerel ekonomiye ve kültürel mirasa önemli katkılar sunmaktadır. Bender Abbas Balıkçı Limanı ülkenin önemli su ürünleri merkezlerinden biridir. Kiş Limanı adaya gelen turistler için ana giriş kapısıdır. Hürmüz Limanı ada ekonomisinin ve turizminin sürekliliğini sağlamaktadır.

Tarihi Laft Limanı geleneksel mimarisi ve kültürel dokusuyla önemli bir turizm merkezidir. Ayrıca Ebu Musa Limanı ve Şehid Zakeri Limanı gibi diğer limanlar da yerel ulaşım, ada sakinlerinin desteklenmesi ve bölgesel ekonomik faaliyetlerde önemli roller üstlenmektedir.

Genel olarak bu geniş liman ağı; ekonomik kalkınma, uluslararası ticaretin güçlendirilmesi, kültürel mirasın korunması ve sürdürülebilir turizmin geliştirilmesi için hayati bir altyapı sunmaktadır. Limanların sürekli gelişimi, Hürmüzgan bölgesinin ekonomik büyüme, sürdürülebilirlik ve toplumsal refah temelli gelecek vizyonunun ayrılmaz bir parçasıdır.