İran’ın Şahid 136 İHA’sı; ABD ve İsrail’e karşı saldırı aracı

Parstoday – ABD ve İsrail’in İran’a yönelik yeni saldırısının ardından, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (IRGC) Hava‑Uzay Kuvvetleri karşılık olarak düşman mevzilerine çeşitli balistik füzeler fırlatarak “Gerçek Vaat 4” (Sadık Vaat 4) operasyonunu başlattı.

Parstoday’in haberine göre, ABD ve İsrail’in 28 Şubat 2026’da İran’a yönelik saldırısının ardından, Devrim Muhafızları Hava‑Uzay Kuvvetleri karşılık olarak “Gerçek Vaat 4” operasyonunu başlatmıştır. Şu ana kadar operasyonun 49 aşaması, çeşitli balistik füzeler ve özellikle Şahid 136 İHA’ları kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

Önemi

İran’ın İHA kapasitesi son yıllarda, insansız hava araçlarının hem nicelik hem de nitelik açısından geliştirilmesine odaklanılması sayesinde önemli bir sıçrama yaşamıştır. Günümüzde İran bölgesel bir İHA gücüne dönüşmüş ve İHA üretim teknolojisine sahip ülkeler arasında özel bir konuma ulaşmıştır.

İHA’lar genel olarak keşif, muharebe ve imha (kamikaze) sınıflarına ayrılabilir. İmha amaçlı İHA’lar, insansız hava araçlarının nispeten yeni bir türü olup, bu teknolojiyi geliştirebilen ülkelerin sayısı oldukça sınırlıdır.

Son yıllarda, özellikle 2020 Karabağ savaşı ve 2022 Ukrayna savaşı sırasında çok sayıda imha amaçlı İHA kullanılmış ve oldukça etkili performans sergilemiştir. İran İslam Cumhuriyeti de farklı boyut ve görevlerde İHA geliştirme sürecinde yıllardır kamikaze/loitering mühimmat teknolojisine ulaşmıştır. Şahid 136 bu alandaki önemli İran başarılarından biridir.

Genel Bakış

Şahid 136, İran’ın 2000’li yıllardan sonra (İran takvimine göre 1390’lı yıllarda) yürüttüğü çalışmaların bir ürünüdür. Devrim Muhafızları Hava‑Uzay Kuvvetleri, taktik ve keşif İHA’larının geliştirilmesi için yapılan planlama ve yatırımların ardından imha amaçlı İHA’lara, yani loitering mühimmatlara yönelmiştir.

Bu strateji, hava savunma sistemleri ve sabit hedefleri yok etmek için hassas güdümlü füzelere daha ucuz ve güvenilir bir alternatif bulma amacı taşımaktadır. Bu yaklaşım başarılı olmuş, caydırıcılık sağlamış ve İran’ın kalıcı askeri seçeneklerinden biri haline gelmiştir.

Şahid 136, Devrim Muhafızları Hava‑Uzay Kuvvetleri’ne bağlı Şahid Havacılık Sanayii tarafından tasarlanmış bir imha İHA’sıdır. İlk kez 2021 yılında (1400) “Yüce Peygamber 15” tatbikatı sırasında tanıtılmıştır. Bu İHA, İran Uçak İmalat Sanayi Şirketi (HESA) tarafından üretilmektedir. Proje gizli olduğu için teknik ve yapısal özellikleri hakkında ayrıntılı bilgiler sınırlıdır.

Şahid 136 yaklaşık 200 kilogram ağırlığındadır ve 3,5 metre uzunluğunda bir gövdeye sahiptir. Burun kısmında patlayıcı bir yük bulunur ve hassas saldırılar için gelişmiş optik sistemlerden yararlanır. Kanat açıklığı 2,5 metredir. Sürü halinde fırlatılabilen bu İHA’lar kamyonlardan fırlatılabilir ve 185 km/s’den fazla hızla hedeflerine doğru ilerler.

Görevi, düşmanın hava savunma sistemlerini ve sabit askeri teçhizatını yok etmektir. Bu İHA, 50 beygir gücünde dört silindirli MD‑550 piston motoru ile çalışır. 1500 kilometreden fazla menzile sahiptir ve 16.000 feet (yaklaşık 5 km) irtifaya çıkabilir. Yakıtı bitene kadar uçuşunu sürdürebilir.

Şahid 136 yaklaşık 50 kilogramlık patlayıcı savaş başlığı taşıyabilir. Kamikaze İHA’larda genellikle uçuş süresi açıklanmadığı için Şahid 136’nın uçuş süresi de resmi olarak duyurulmamıştır; ancak görünüş ve özelliklerine bakılarak muhtemelen 10 saatten az olduğu tahmin edilmektedir. Hızı yaklaşık 185 km/s (115 mph) civarındadır.

Uzmanlara göre Şahid 136’nın gövde tasarımı, Harop’un daha küçük versiyonu olan Harpy kamikaze İHA’sına oldukça benzemektedir. Bu benzerlik, maliyetleri düşürmek ve güvenilir bir tasarım kullanmak amacıyla tercih edilmiştir.

Şahid 136’nın gövdesi çok düşük radar yansımaya sahip olacak şekilde tasarlanmıştır. Kanatları delta (üçgen) formundadır; bu aerodinamik tasarım hem daha stabil uçuş sağlar hem de hızın artmasına yardımcı olur. Kanatların uçlarında uçuş kontrolü için *dikey kanatçıklar* bulunur. Motor arka kısımda, patlayıcı savaş başlığı ise burun kısmında yer alır.

Özellikler

Şahid 136 tam anlamıyla gizli (stealth) ve radar kaçınma özelliklerine sahip bir İHA olarak tanımlanmaktadır. Gövdesinde radar emici malzemelerin kullanıldığı ve bunun radar yansımalarını azalttığı söylenmektedir. Delta kanat tasarımı da radar kesit alanını azaltır.

Batılı kaynaklara göre Şahid 136’nın radar kesit alanı yaklaşık 0,05 metrekare o da 5 kilometre uzaklıktadır.

Her ne kadar iki zamanlı motoru nedeniyle Şahid 136’nın motor sesi oldukça yüksek olsa da, buna rağmen hava savunma sistemleri ve omuzdan atılan füzeler onu ya yakalayamaz ya da yakalamakta zorlanır. Aynı zamanda bu ses düşmanda korku ve endişe yaratabilir; çünkü bazı önlemlerle, 1 kilometreden daha kısa mesafelerde bile duyulabilen bu ses azaltılabilir ve bastırılabilir. Ayrıca Şahid 136’nın elektronik harp ya da karıştırma (jamming) sistemine sahip olduğu da söylenmektedir.

Şahid 136’nın yönlendirme sistemi otomatiktir. Bu araç, fırlatılmadan önce hedef koordinatlarını alarak pilot veya yer istasyonunun müdahalesi olmadan hedefe doğru gidip ona çarpabilir. Sepah’a bağlı Şahid Sanayii’nin bu imha amaçlı İHA’nın yönlendirme sisteminde yapay zekâ kullandığı tahmin edilmektedir. Operasyonun iptal edilmesi veya tamamlanamaması durumunda Şahid 136’nın başlangıç üssüne geri dönebilme kapasitesine sahip olup olmadığı ise net değildir. Bazı kaynaklar Şahid 136’nın uydu yönlendirmesine sahip olmadığını ve bunun yerine kızılötesi veya özel optik sistemlerle hedefe kilitlenme ve otomatik yönlendirme yoluyla hedefe yöneldiğini iddia etmektedir.

Diğer bazı kaynaklar ise cihazda GLONASS uydu yönlendirme sisteminin bulunduğunu belirtmektedir. Amerikan “Defense Express” sitesi şöyle yazmaktadır: İran’ın Şahid‑136 intihar İHA’sı, radarların onu takip etmesini zorlaştıran özelliklere sahiptir. Bu İHA’lar yüksek düzeyde radar kaçınma kabiliyetine sahiptir ve İran’ın yaptırımlar altında olduğu düşünüldüğünde bu tür İHA’ların ülke içinde üretilmesi şaşırtıcıdır. İran İHA’ları henüz uzmanlar tarafından ayrıntılı biçimde incelenmemiştir; ancak radar görünmezliği rapor edildiği kadar yüksekse, savunma sistemleri tarafından vurulma ihtimalleri düşük olacaktır.

Savaş düzeni

Şahid 136’nın savaş düzeni ve temel stratejisi toplu ya da sürü saldırılarıdır. Bu durum Peygamber‑i A’zam 17 tatbikatı sırasında görülmüştür. Bu tatbikatta, beşli bölmelere sahip ticari kamyonların içinde fırlatmaya hazır halde yerleştirilmiş Şahid 136’lar bulunuyordu. Şahid 136’nın ticari kamyonlardan fırlatılması taktiğine “vur‑kaç” adı verilmektedir.

Sürü saldırısı taktiği hava savunma sistemlerine neredeyse hiç şans bırakmaz ve onları fiilen felç eder. Örneğin, aynı zaman aralığında 20 adet Şahid 136 intihar İHA’sı maksimum hızlarıyla alçak irtifada hava savunma sistemlerine doğru uçarsa, bu sistemlerin tümünü takip etmesi mümkün olmaz. Başka bir deyişle, alçak irtifada uçan bu İHA’ları vurma konusunda hava savunma sistemlerinin pek şansı kalmaz. Sonuç olarak hedefe isabet edip imha etme olasılığı artar.

Elbette tüm imha İHA’larının görevi hava savunma sistemlerini yok etmek değildir; birkaç İHA hava savunmasını yok etmek için kullanılırken, diğerleri asıl görev sayılan farklı hedeflere saldırmak için kullanılır. Bununla birlikte her bir Şahid 136 için belirli bir hedef de atanabilir ve o hedefe kilitlenebilir.

Şahid 136’nın ana taktiği sürü saldırıları olsa da, belirli bir hedefe karşı tek başına ve bağımsız olarak da kullanılabilir. Ayrıca dile getirilen senaryolardan birine göre bir Şahid 136 “komutan” rolünü üstlenir ve diğer İHA’lar ondan komut alır. Bu tür saldırı, yapay zekâ kullanılarak gerçekleştirilen ağ merkezli saldırı olarak adlandırılır ve modern savaşlar açısından önemli bir adım olarak görülür.