9 Dey Füze Sistemi, Kısa Menzilli Hava Savunmasında Önemli Bir Başarı

Parstoday – Günümüz savaşlarında savaş uçakları, helikopterler, insansız hava araçları (İHA), seyir füzeleri, balistik füzeler ve uzaktan bırakılan mühimmatlara karşı hava savunma sistemlerinin önemi giderek artmaktadır.

Bu nedenle İran savunma sanayii ile İran Devrim Muhafızları Ordusu Hava-Uzay Kuvvetleri bu alana özel önem vermektedir.İran Devrim Muhafızları Hava-Uzay Kuvvetleri, 21 Mayıs 2021’de (31 Ordibeheşt 1400) İHA, radar ve füze alanlarında geliştirdiği üç yeni sistemi tanıttı. Bunlardan biri de 9 Dey Hava Savunma Sistemi oldu. Tanıtım sırasında sistemin menzilinin 20 ila 30 kilometre arasında olduğu ve hedeflere 10 kilometre irtifaya kadar angaje olabildiği açıklandı. Bu özellikler, sistemin kısa ve orta menzil sınırında görev yapmak üzere tasarlandığını göstermektedir.

Genel Bakış

9 Dey sistemi, yeni nesil 9 Dey füzelerinin, 3 Hordad Hava Savunma Sisteminin radar ve fırlatma araçlarıyla birleştirilmesiyle oluşturulmuştur. Sistem; savaş uçakları, helikopterler ve İHA’ların yanı sıra yüksek hızlı seyir füzeleri ve düşman uçaklarından bırakılan hassas güdümlü bombalara karşı da görev yapmaktadır. 9 Dey füzeleri, Taer ve Sayyad füzelerinde olduğu gibi, 3 Hordad sisteminin IRST (Kızılötesi Arama ve Takip Sistemi) ile entegre çalışabilmektedir. Bu sayede yoğun elektronik harp ortamlarında veya pasif modda görev yaparken düşmanın bastırma operasyonlarından korunabilmektedir.Her fırlatıcı üzerinde bağımsız radar taşıyan tamamen mobil bir sistem olan 9 Dey, sekiz adet atışa hazır füze ve aynı anda birden fazla hedefe angaje olabilme kapasitesiyle İran’ın hava savunma ihtiyaçlarında önemli bir rol üstlenmektedir. Sistem hem operasyon sahalarının korunmasında hem de kritik tesislerin, stratejik füze sistemlerinin ve radar ağlarının savunulmasında kullanılabilmektedir.

Seri Üretim ve Olası Deniz Kullanımı

Devrim Muhafızları tarafından yayımlanan görüntüler, 9 Dey füzelerinin seri üretim aşamasına ulaştığını göstermektedir. Fırlatıcı ve radar altyapısının önceden hazır olması sayesinde sistemin İran’da kayda değer ölçüde hizmete alındığı değerlendirilmektedir. Uzmanlara göre, 3 Hordad sisteminde olduğu gibi 9 Dey’in de deniz platformlarına entegre edilmesi mümkündür. Özellikle gemilere yönelik en büyük tehditlerden biri olan gemisavar seyir füzelerine karşı geliştirilmiş olması, sistemi deniz kuvvetleri açısından da önemli hale getirmektedir.

Yapısı ve Operasyonel Kapasitesi

Sistem, her biri dört füze taşıyan iki bloktan oluşmakta ve toplam sekiz füze ile donatılmıştır. Dört bataryadan oluşan bir 9 Dey taburu aynı anda 32 hedefe angaje olabilmektedir. Bu da tabur seviyesinde hedef önceliklendirme ve komuta-kontrol görevlerini yürüten ayrı bir komuta merkezinin bulunduğuna işaret etmektedir.Her bataryada, fabrika ortamında doldurulmuş ve kullanıma hazır füze konteynerlerini taşıyan yükleme araçları da bulunmaktadır. Konteyner sistemi sayesinde boş tüpler hızla değiştirilerek fırlatıcıların kısa sürede yeniden göreve dönmesi sağlanmaktadır.

Teknik Özellikler

Üretim hattından yayımlanan görüntülerde bazı füzelerin üzerinde “komuta güdümlü” ibaresi görülmektedir. Bu, füzenin hedefe doğru ilerlerken düzeltme komutlarını dışarıdan aldığı anlamına gelir.9 Dey füzeleri, 3 Hordad sisteminin veri bağlantısı aracılığıyla yönlendirilmektedir. Bu yöntemde füzenin kendi içinde bir arayıcı başlık bulunması zorunlu değildir. Böylece füze daha hafif ve daha küçük çaplı üretilebilmektedir.Bununla birlikte yer radarının daha yüksek işlem gücüne sahip olması gerekir; çünkü radar hem hedefleri hem de havadaki füzeleri sürekli takip ederek gerekli düzeltme komutlarını üretmek zorundadır.İç arayıcı başlık taşımayan füzeler, aktif arayıcıya sahip füzelere göre çok daha düşük maliyetlidir. Bu da yüksek sayıda füzenin ekonomik şekilde üretilmesine olanak sağlar. İran’ın daha önce Taer sınıfı hava savunma füzeleri için geliştirdiği farklı arayıcı sistemler göz önüne alındığında, 9 Dey füzesinin radar arayıcılı versiyonlarının geliştirilmesi de mümkündür.

Gelişmiş Sensörler ve Muharebe Dayanıklılığı

9 Dey füzeleri, hedefe en uygun noktada patlama sağlayan gelişmiş lazer yakınlık tapaları ile donatılmıştır. Ayrıca sistem, her fırlatıcı üzerinde bulunan radarın yanında termal görüntüleme esaslı optik sensörlere de sahiptir.Güçlü elektro-optik takip sistemi sayesinde yoğun elektronik karıştırma ortamlarında veya hedefin görsel olarak teşhis edilmesinin gerektiği durumlarda görev yapabilmektedir.Her 9 Dey bataryası, radar ve füze taşıyan iki adet TELAR (Transporter Erector Launcher and Radar) aracından oluşmaktadır. 3 Hordad radarının aynı anda dört hedefe angaje olabilme kapasitesi göz önüne alındığında, iki TELAR’lı bir bataryanın sekiz hedefe ve dört bataryalı bir taburun toplam 32 hedefe eş zamanlı angajmanı mümkün olmaktadır.Her fırlatıcı üzerinde sekiz füzenin hazır bulunması, sistemin muharebe dayanıklılığını önemli ölçüde artırmaktadır. Modern savaşlarda yoğun füze, İHA ve hassas mühimmat saldırıları giderek yaygınlaştığından, yüksek sayıda hazır füze taşıma kapasitesi hava savunma sistemleri için kritik bir avantaj olarak değerlendirilmektedir.