Gadir: İran’ın Denizaltı Üretiminde Yerlileştirme Yolunda Attığı Büyük Adım

Pars Today – Dünyanın her yerinde deniz kuvvetleri, kara suları ve uluslararası sulardaki çıkarların korunmasında temel güç olarak kabul edilir. Bu nedenle, modern ekipmanlara ihtiyaç duyan, teknoloji ve teçhizat odaklı bir kuvvet niteliği taşır.

Pars Today’in haberine göre, İran İslam Cumhuriyeti Ordusu Deniz Kuvvetleri de ülkenin deniz güvenliğini sağlamak ve denizaşırı görevlerini yerine getirmek amacıyla yerli üretim silah ve teçhizata, özellikle de çeşitli denizaltılara ihtiyaç duymaktadır.

Gadir Denizaltısının Doğuşu

Basra Körfezi’nin sığ yapısı, birkaç on metreyi bulan derinliği, Hürmüz Boğazı ve İran’ın kıyı suları, özel tasarıma sahip denizaltıları gerekli kılmaktadır. Küçük ve çoğunlukla sığ bir su alanı olan Basra Körfezi, geleneksel dizel-elektrik denizaltılar için bile ciddi zorluklar yaratmaktadır.

Bu nedenle bölgede, düşük maliyetle ve az sayıda mürettebatla görev yapabilecek küçük ve hafif denizaltılara ihtiyaç duyulmuştur.

Bu ihtiyaç doğrultusunda, Savunma Bakanlığı ile üniversitelerin ortak çalışması sonucu geliştirilen Nahang (Balina) denizaltısı İran’da tasarlanıp üretilen ilk proje oldu ve araştırma amaçlı olarak hizmete girdi.

Nahang’dan elde edilen tecrübeler sonrasında, yabancı bir tasarım temel alınarak geliştirilen Gadir sınıfı denizaltılar seri üretime geçti ve zamanla çok sayıda birim İran Deniz Kuvvetleri envanterine katıldı.

Silahlı Kuvvetler Deniz Sanayii eski Başkanı Amiral Rüstegari, Aralık 2018’de yaptığı açıklamada Gadir denizaltısının yüzde 90’dan fazlasının yerli üretim olduğunu belirtmişti.

Seri Üretim Başarısı

Gadir sınıfının üretimi yaklaşık 2006 yılında başladı ve son denizaltı 2018’de teslim edildi. Bazı tahminlere göre yaklaşık 21 adet Gadir sınıfı denizaltı aktif hizmettedir.

İlk Gadir denizaltısının yapımı dört yıl sürerken, Gadir-955 modeli yalnızca 18 ay içinde tasarlanıp üretildi. Bu denizaltılarda 75 farklı yerli teknoloji kullanılmaktadır.

Genel Özellikler

Gadir sınıfı denizaltılar, İran’ın sualtı platformları alanındaki ilk ciddi ve başarılı seri üretim girişimi olarak kabul edilmektedir. İran bugün dünyada “midget submarine” (hafif/small denizaltı) üreticilerinden biri olarak tanınmaktadır.

Son yıllarda bu denizaltılara yeni yetenekler kazandırılmış, gelişmiş tespit sistemleri ve gemisavar seyir füzeleriyle donatılmıştır.

Teknik özellikleri:

Uzunluk: 29 metre

Gövde genişliği: yaklaşık 2,75 metre

Deplasman: 115 ton

Azami ağırlık: 150 ton

Mürettebat: 8–12 kişi

Azami hız: 11 deniz mili

Operasyon menzili: 1000 kilometre

Gadir denizaltıları:

İki ön torpido tüpünden torpido atabilir,

Deniz mayınları döşeyebilir,

Komando birlikleri taşıyabilir,

Omuzdan atılan füze sistemlerini nakledebilir,

Dalgıçların su altında çıkış yapmasına imkân tanıyabilir.

Ayrıca deniz tabanına oturabilme özelliği sayesinde radar ve diğer tespit sistemleri tarafından fark edilmesi son derece zor hale gelmektedir.

Öne Çıkan Yetenekler

Gadir’in en önemli iki özelliği silah sistemleri ve sürpriz saldırı kabiliyetidir.

Denizaltıda kullanılan Valfajr torpidosu, bir seyir füzesine göre yaklaşık altı kat daha yüksek tahrip gücüne sahiptir ve 1000 tonluk bir gemiyi 10 saniyeden kısa sürede batırabilecek kapasitededir.

Gadir’in periskop sistemi ve optik sensörleri de oldukça gelişmiş olup İranlı yetkililere göre bu teknoloji uluslararası ilgi görmektedir.

Denizaltının gövdesi, ülke içinde üretilen özel alaşımlı çelikten yapılmaktadır. Elektronik harp sistemi (EW) de gelişmiş özelliklere sahiptir.

Sessiz ve Verimli Tahrik Sistemi

Gadir’de kullanılan BLDC (fırçasız doğru akım) motorları, geleneksel elektrik motorlarına göre:

Daha küçük boyutlu,

Daha verimli,

Daha güçlü,

Daha sessiz,

Daha düşük bakım gereksinimine sahip sistemlerdir.

Bu özellikler özellikle küçük boyutlu denizaltılar için büyük avantaj sağlamaktadır.

Seyir Füzesi Atabilen İlk Hafif Denizaltılardan Biri

Gadir sınıfı denizaltılar küçük boyutları ve düşük akustik izleri sayesinde düşman limanlarına ve sığ su bölgelerine gizlice yaklaşabilmektedir.

Bu platformlar daha sonra sualtından suüstü hedeflere füze atabilme kabiliyeti kazanmıştır. Böylece hedefler daha uzak mesafelerden vurulabilmektedir.

Denizaltıda bulunan muharebe yönetim sistemi, hedef gemilerin hızını, yönünü ve rotasını analiz ederek torpido veya füze atışı için en uygun konumu hesaplayabilmektedir.

Zülfikar-99 Tatbikatı ve “Jask-2” Projesi

İran Deniz Kuvvetleri’nin Zülfikar-99 Tatbikatı, Gadir sınıfının en dikkat çekici yeni kabiliyetlerinden birinin sergilendiği platform oldu.

Tatbikatta kullanılan Jask-2 projesi sayesinde Gadir sınıfı denizaltılar, su altından seyir füzesi fırlatabilen seri üretim hafif denizaltılar arasında yer aldı.

Bu sistemde füze, torpido benzeri bir kapsül içine yerleştirilerek standart 533 mm torpido tüpünden dışarı atılıyor. Su yüzeyine yaklaştığında dış kapsül ayrılıyor ve füze hedefe yöneliyor.

Jask-2 sistemi, İran’ın Nasr-1 gemisavar seyir füzesi temel alınarak geliştirildi. Yaklaşık 35 kilometre menzile ve 150 kilogram savaş başlığına sahip olan bu füze, Gadir gibi küçük denizaltılarda kullanılabilecek şekilde seçildi.

Bu gelişmeyle birlikte gemisavar seyir füzeleri Gadir ailesinin standart silahlarından biri haline geldi ve İran, hafif sınıf denizaltılarda sualtından gemisavar seyir füzesi fırlatma kapasitesine sahip ülkeler arasında öne çıktı.