Geliştirilmiş Baver-373 Sistemi; İran’ın Hava Savunma Kabiliyetlerini Güçlendiren Bir Adım

Parstoday – Günümüz savaşlarında hava savunma sistemleri, hava tehditlerine karşı koymak ve düşmanın savaş alanında hava üstünlüğü kurmasını engellemek açısından hayati bir rol oynamaktadır.

Parstoday’in haberine göre, savaş uçakları, balistik füzeler, seyir füzeleri ve insansız hava araçları gibi hava tehditlerinin çeşitliliğinin ve sayısının sürekli artması, farklı menzillere sahip hava savunma sistemlerine duyulan ihtiyacı daha da önemli hale getirmiştir. Özellikle uzun menzilli hava savunma sistemleri, uzak mesafelerden gelen tehditlere karşı koyabilmek için büyük önem taşımaktadır. İran-Irak Savaşı deneyimi ve son dönemdeki çatışmalar, özellikle Ukrayna Savaşı, bu gerekliliği açıkça ortaya koymuştur.

Baver-373’ün Geliştirilmesi ve Üretimi

İran İslam Cumhuriyeti, silah ambargolarına rağmen yerli uzmanlık ve kabiliyetlere dayanarak bu alanda önemli ilerlemeler kaydetmiştir. Baver-373 hava savunma sistemi bunun en somut örneklerinden biri olarak değerlendirilmektedir.Dünyanın gelişmiş ülkeleri uzun menzilli hava savunma sistemlerine ulaşmak için uzun yıllar harcarken, İran yaklaşık on yıllık bir süreçte gerekli teknoloji, bilgi birikimi ve deneyimi elde ederek Baver-373 sistemini geliştirmeyi başarmıştır. İranlı hava savunma uzmanları 2010 yılında bu alandaki seçkin uzmanlardan oluşan bir ekip kurarak uzun menzilli bir hava savunma füze sistemi tasarlamak amacıyla araştırma ve geliştirme çalışmalarına başladı. Bu kapsamda, dönemin Hatemü’l-Enbiya Hava Savunma Karargâhı Komutanının talimatıyla radar, komuta ve kontrol, füze ve kara sistemleri, haberleşme ve bilişim ile sistem ve silah komitelerinden oluşan özel bir proje ofisi kuruldu. Bu ekip, yerli uzun menzilli hava savunma sisteminin tasarımını tamamladı ve İran İslam Cumhuriyeti Liderinin önerisi doğrultusunda sisteme “Baver” adı verildi. Projenin gerçekleştirilmesinde 10 önde gelen İran üniversitesi ve 100 bilgi tabanlı şirket de görev aldı. Başlangıçta “Baver-1” adıyla yürütülen proje 2013 yılına kadar devam etti ve daha sonra Savunma Bakanlığı’na devredildi. Bunun ardından Savunma Bakanlığı ile İran Ordusu Hava Savunma Kuvvetleri arasında yoğun bilimsel çalışmalar ve ortak projeler başlatıldı. Araştırma faaliyetleri 2018 yılına kadar sürdü ve aynı yılın 7 Şubat tarihinde Semnan’daki atış sahasında gerçekleştirilen ilk testte sistem, 120 kilometre mesafedeki hedefi başarıyla vurdu. Daha sonra 22 Ağustos 2019 tarihinde Baver-373 sistemi resmî olarak tanıtıldı. Sistemin geliştirilmesi devam etti ve 2 Temmuz 2020’de gerçekleştirilen testte hedef 150 kilometre uzaklıktan başarıyla vuruldu. Birkaç ay sonra yapılan bir tatbikatta ise sistem, zorlu bir operasyonel senaryoda 152 kilometre uzaklıktaki bir hedefi imha etmeyi başardı. Ancak İranlı komutanlar bu menzili yeterli görmeyerek sistemin menzilinin 300 kilometrenin üzerine çıkarılmasını istedi. Dönemin Hava Savunma Kuvvetleri Komutanı Tuğgeneral Alireza Sabahi-Ferd, Savunma Bakanlığı ve Hava Savunma Kuvvetleri uzmanlarının yoğun çalışmaları sonucunda sistemin menzilinin sadece 16 ay içinde 150 kilometreden 300 kilometrenin üzerine çıkarıldığını açıkladı.

Tanıtım ve Yeni Kabiliyetler

6 Kasım 2022 tarihinde, uzun menzilli Sayyad-4B füzesiyle donatılmış geliştirilmiş Baver-373 sistemi tanıtıldı ve sistemin uzun menzilli hedeflere karşı gerçekleştirilen testi başarıyla tamamlandı.Bu test sırasında sistemin geliştirilmiş radarı, 450 kilometreden daha uzak mesafedeki bir hedefi tespit etti, yaklaşık 405 kilometrede takip etti ve Sayyad-4B füzesiyle 300 kilometreden daha uzak bir mesafede hedefi başarıyla vurup imha etti.Katı yakıt kullanan Sayyad-4B füzesi, bu test kapsamında ilk kez tam operasyonel değerlendirmeden geçirildi. Yapılan geliştirmeler sonucunda:

• Hedef tespit radarının menzili 350 kilometreden 450 kilometreye yükseltildi.

• Angajman radarının menzili 260 kilometreden 400 kilometreye çıkarıldı.

• Füze menzili 200 kilometreden 300 kilometreye yükseltildi.

• Angajman irtifası 27 kilometreden 32 kilometreye çıkarıldı.

Dönemin İran Savunma Bakanı Tuğgeneral Muhammed Rıza Aştiyani, sistemin uzun menzilli hava hedefleri, balistik füzeler, savaş uçakları ve bombardıman uçaklarına karşı kullanılabildiğini ve testlerde bir hedefi 305 kilometre mesafeden vurmayı başardığını belirtti. Aştiyani ayrıca sistemin aynı anda 6 hedefle angaje olabildiğini ve bunları imha edebildiğini ifade ederek, birçok teknoloji sahibi ülkenin böyle bir sisteme sahip olmayı arzuladığını söyledi.

Geliştirilmiş Baver-373’ün Özellikleri

Baver-373 sistemi şu temel bileşenlerden oluşmaktadır:

• Ateş kontrol ve komuta merkezi

• Hedef takip radarı

• Hedef tespit ve teşhis radarı

• Füze lançerleri

Bir Baver-373 taburu ise:

• 1 adet Merac-4 radarı

• 1 adet Kaşif radarı

• 1 adet takip radarı

• 6 çift lançerli ateş bataryası

• 1 komuta merkezi

• 1 jeneratör

Sistemde kullanılan Sayyad-2, Sayyad-3, Sayyad-4 ve Sayyad-4B füzeleri, hedefleri 32 kilometre irtifaya ve yaklaşık 306 kilometre menzile kadar imha edebilmektedir.“Merac” faz dizili ateş kontrol radarı, Baver-373’ün hedefleri izleyen ve füzelere yön veren ana unsurlarından biridir. Geliştirilmiş radar aynı anda 300 hedefi 450 kilometreden daha uzak mesafelerde tespit edebilmekte, takip radarı ise 405 kilometre menzile ulaşabilmektedir.

Sistemin öne çıkan avantajlarından biri, 405 kilometre menzilde 100 hedefi takip edebilmesidir. Buna karşılık Rus yapımı S-300 sistemi daha kısa mesafelerde 12 hedefi, S-400 sistemi ise 36 hedefi takip edebilmektedir.

Baver-373 ayrıca aynı anda 9 hedefe angaje olabilmektedir. Buna karşılık S-300 sistemi 6, Amerikan yapımı Patriot sistemi ise aynı anda 1 hedefe angaje olabilmektedir.Sistem, seyir füzeleri ve helikopterler gibi hedeflere karşı da etkili şekilde kullanılabilmektedir. Ayrıca kimyasal, biyolojik ve radyolojik kirlenmenin bulunduğu ortamlarda görev yapabilme kabiliyetine sahiptir.

Geliştirilmiş Baver-373’ün bir diğer önemli özelliği ise ağ bağlantılı çalışabilmesi, veri alıp paylaşabilmesi ve entegre hava savunma ağlarıyla koordinasyon sağlayabilmesidir.Sistemin dikkat çeken bir başka özelliği de İtki Vektör Kontrolü (TVC) teknolojisidir. Sayyad füzeleri bu teknoloji sayesinde dikey olarak fırlatıldıktan sonra yön değiştirerek yatay uçuşa geçebilmekte ve hedeflerine yüksek manevra kabiliyetiyle ulaşabilmektedir.